'Hạ lãi suất không chỉ là vấn đề cạnh tranh giữa các ngân hàng'

Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội chiều nay, đại biểu Tô Huy Vũ (đoàn Hà Nội) cho hay, Việt Nam đã bước đầu tham gia nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao, xếp hạng tín nhiệm quốc gia được cải thiện, thị trường chứng khoán được nâng hạng. Đây là những kết quả đáng ghi nhận, tạo cơ sở để hướng tới các mục tiêu phát triển cao hơn.

Đồng tình với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên năm 2027, đại biểu lưu ý cần nhận diện rõ những thách thức, ràng buộc trong quá trình thực hiện.

Hạ lãi suất bền vững cần tái cấu trúc kênh dẫn vốn

Theo ông Tô Huy Vũ, áp lực lạm phát, lãi suất và tỷ giá vẫn hiện hữu. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong khi mục tiêu năm 2027 khoảng 4,5%. Tín dụng tăng khoảng 11,59% nhưng huy động vốn chỉ tăng 8,83%.

Đại biểu Tô Huy Vũ phát biểu. Ảnh: Văn Tuyến

"Đặc biệt là tỷ lệ tín dụng/GDP đã ở mức khoảng 155%, tức là quy mô tín dụng ngân hàng đang gấp 1,5 lần GDP, trong đó gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng, còn nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển chủ yếu là trung và dài hạn", ông Vũ nói.

Cùng với áp lực về vốn, năng suất lao động và hiệu quả đầu tư vẫn là thách thức lớn. Việc phân bổ, sử dụng một số nguồn lực ngân sách còn chậm; năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng với tiềm năng; thị trường bất động sản thanh khoản kém.

Đại biểu cho rằng, tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng và gia tăng quy mô đầu tư, mà cần đồng thời đa dạng hóa nguồn vốn, giảm chi phí vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo ông, hạ lãi suất bền vững không chỉ là vấn đề cạnh tranh giữa các ngân hàng, mà còn đòi hỏi tái cấu trúc kênh dẫn vốn quốc gia, giúp nền kinh tế có nguồn vốn dài hạn và sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Đại biểu đề nghị có cơ chế, lộ trình tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước để nâng cao năng lực cung ứng tín dụng, phát huy vai trò dẫn dắt thị trường. Đồng thời, cần giám sát tăng trưởng tín dụng tại các tổ chức tín dụng yếu kém, kiểm soát rủi ro thanh khoản và hạn chế áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Về chính sách tài khóa, ông đề nghị khai thác dư địa nợ công thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; cải thiện thủ tục tiếp cận vốn ODA, vốn vay ưu đãi và đa dạng hóa kênh huy động vốn quốc tế.

Cùng với đó là phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và hợp tác công - tư.

Để giảm áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp, đại biểu đề nghị nghiên cứu giãn, phân kỳ nghĩa vụ tài chính về đất đai theo tiến độ dự án, nhất là nhà ở xã hội và dự án sản xuất, kinh doanh hiệu quả; đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình hoàn thành, giải quyết hoàn thuế đúng hạn.

Doanh nghiệp thi công thực tế lỗ nhưng sổ sách vẫn lãi

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) nêu vướng mắc về nguồn cung và giá vật liệu xây dựng đang tác động trực tiếp đến tiến độ đầu tư công.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ. Ảnh: QH

Dẫn thông tin Bộ Xây dựng tại họp báo ngày 15/10, đại biểu cho biết, nhu cầu cát san lấp cả nước hơn 600 triệu m³, khả năng cung ứng khoảng 394,5 triệu m³, thiếu hơn 200 triệu m³.

Quảng Trị có 224 khu vực mỏ đá xây dựng và đất san lấp, tài nguyên dự báo hơn 1,28 tỷ m³, nhưng nhiều công trường vẫn thiếu vật liệu. Có thời điểm, giá cát hạt mịn tại một số mỏ tăng từ 42% đến hơn 147%, giá đá xây dựng tăng bình quân 12–47%.

Theo đại biểu, vướng mắc nằm ở ba khâu: nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu; giá công bố chưa sát thực tế; chủ đầu tư và nhà thầu chưa có tiêu chí thống nhất để điều chỉnh hợp đồng khi giá vật liệu biến động.

Đáng chú ý, qua nắm bắt thực tế, doanh nghiệp phản ánh có tình trạng giá mua cao hơn nhiều so với giá công bố, nhưng bên bán chỉ xuất hóa đơn ngang mức giá công bố.

Theo phân tích của đại biểu, tình trạng này khiến phần doanh thu chênh lệch của bên bán không được kê khai, gây thất thu ngân sách. Nếu khảo sát giá lại dựa trên hóa đơn, giá công bố tiếp tục thấp hơn thực tế, tạo thành vòng luẩn quẩn.

Trong khi đó, doanh nghiệp xây dựng phải mua vật liệu theo giá thực tế nhưng giá hợp đồng được xác định từ dự toán lập theo giá công bố. Phần chênh lệch phải tự bù, không có hóa đơn nên không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Vì vậy, có doanh nghiệp thực tế lỗ nhưng sổ sách vẫn lãi và vẫn phải nộp thuế.

Để tháo gỡ, đại biểu đề nghị Chính phủ cân đối cung - cầu vật liệu theo vùng, gắn với danh mục dự án đầu tư công năm 2027; công khai quy trình, tiêu chí, thời hạn cấp phép và nâng công suất mỏ, ưu tiên phục vụ công trình đầu tư công.

Bộ Xây dựng cần kiểm tra việc khảo sát, xác định giá vật liệu đến hiện trường và hướng dẫn tiêu chí cụ thể để chủ đầu tư, nhà thầu có căn cứ thống nhất điều chỉnh hợp đồng khi giá biến động.

Đại biểu cũng đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan thuế phối hợp với các Sở Xây dựng đối chiếu giá bán thực tế tại mỏ, bãi tập kết với dữ liệu hóa đơn điện tử; xử lý nghiêm việc ghi hóa đơn thấp hơn giá thanh toán. Giá công bố phải dựa trên khảo sát giao dịch thực tế, hóa đơn phải phản ánh đúng giá bán.

Kiến nghị khẩn trương ban hành Khung giá điện gió, điện mặt trời năm 2026

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (đoàn Hưng Yên) cho biết, đến ngày 18/10, khung giá năm 2026 cho điện mặt trời, điện gió trên đất liền và gần bờ vẫn chưa được ban hành, dù đã bước sang quý 4.

Theo đại biểu, sự chậm trễ này gây khó khăn cho việc chốt giá, hoàn tất hợp đồng mua bán điện, kéo theo vướng mắc trong thu xếp vốn và triển khai xây dựng. Cơ chế tạm áp dụng khung giá năm trước không thay thế được yêu cầu cập nhật giá phù hợp với điều kiện đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình. Ảnh: QH

Bà đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương hoàn tất ban hành, cập nhật các khung giá còn thiếu hoặc chưa phù hợp trong quý IV/2026; công bố thời hạn xử lý từng loại hình, hướng dẫn thống nhất việc áp dụng chuyển tiếp và chuẩn bị kịp thời khung giá năm 2027. Đồng thời, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hướng dẫn xử lý các dự án đang chờ.

Đại biểu cũng cho rằng, việc giao cho EVN là bên mua điện, lại cần bảo đảm hiệu quả kinh doanh tính toán và đề xuất khung giá điện có thể chưa bảo đảm tính khách quan, có sự xung đột về lợi ích. Bộ Công Thương nên xem xét giao cho tư vấn độc lập tính toán bảo đảm khách quan, toàn diện.

Thành Huế