Góc nhìn văn hóa: Từ Venezuela, lòng nhân ái Việt Nam lại tỏa sáng

Mỗi nạn nhân được đưa ra khỏi đống đổ nát, mỗi điểm nghi có người mắc kẹt được phát hiện, mỗi người dân được khám bệnh, cấp thuốc miễn phí đều mang giá trị nhân văn vượt lên trên ý nghĩa của một nhiệm vụ cứu hộ thông thường. Đó là sự lan tỏa của một giá trị văn hóa đã bền bỉ nuôi dưỡng tâm hồn người Việt qua hàng nghìn năm lịch sử: "Thương người như thể thương thân".

Đoàn cứu trợ Việt Nam phối hợp thực hiện nhiệm vụ tại hiện trường ngày 2/7 (theo giờ địa phương). (Ảnh: Bộ Quốc phòng)

Việc đoàn cứu hộ Việt Nam chỉ sau ba ngày làm nhiệm vụ đã tìm thấy 30 nạn nhân, xác định nhiều vị trí có người mắc kẹt, đồng thời duy trì hoạt động hỗ trợ y tế tại hiện trường cho thấy năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và sự chuyên nghiệp của lực lượng cứu hộ. Nhưng nếu chỉ nhìn những con số ấy dưới góc độ thành tích thì vẫn chưa đủ. Điều đọng lại sâu sắc hơn chính là hình ảnh những con người đến từ một đất nước cách Venezuela nửa vòng trái đất vẫn tận tâm làm việc trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, khi dư chấn còn tiếp diễn và hiện trường luôn tiềm ẩn rủi ro. Họ kiên trì tìm kiếm bởi phía dưới mỗi khối bê tông không chỉ là một nạn nhân, mà còn là hy vọng của một gia đình, là niềm mong mỏi của những người thân đang chờ đợi.

Từ đạo lý dân tộc đến trách nhiệm quốc tế

Trong kho tàng văn hóa Việt Nam, "thương người như thể thương thân" không chỉ là một lời khuyên về đạo đức mà còn là triết lý ứng xử của cả cộng đồng. Trải qua lịch sử nhiều thiên tai, chiến tranh và mất mát, người Việt hiểu hơn ai hết giá trị của sự sẻ chia. Từ những câu ca dao "Bầu ơi thương lấy bí cùng", "Lá lành đùm lá rách" đến truyền thống tương thân tương ái trong mỗi làng quê, mỗi khu dân cư, lòng nhân ái đã trở thành một phần bản sắc văn hóa dân tộc.

Ngày nay, bản sắc ấy không còn bó hẹp trong phạm vi quốc gia mà đã được mở rộng thành tinh thần trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Venezuela không phải là quốc gia láng giềng, cũng không có mối liên hệ gần gũi về địa lý. Thế nhưng, khi người dân nơi đây gặp thảm họa, Việt Nam đã nhanh chóng cử 124 cán bộ, chiến sĩ cùng trang thiết bị chuyên dụng, chó nghiệp vụ sang hỗ trợ. Quyết định ấy xuất phát từ chính tinh thần nhân văn mà Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã nhấn mạnh trong thư biểu dương lực lượng làm nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn tại Venezulela: Phát huy truyền thống "thương người như thể thương thân", đồng thời khẳng định Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Đó là sự kết hợp hài hòa giữa giá trị văn hóa truyền thống với tư duy đối ngoại hiện đại. Trong thế giới ngày nay, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà còn được đánh giá qua mức độ sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm trước những vấn đề chung của nhân loại. Biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh hay các thách thức an ninh phi truyền thống đều không phân biệt biên giới. Vì thế, mỗi hoạt động cứu trợ nhân đạo cũng chính là một cách để xây dựng lòng tin, củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Đặc biệt, hình ảnh lực lượng Quân đội và Công an Việt Nam phối hợp nhịp nhàng ngay tại hiện trường cứu nạn, đồng thời trao đổi kinh nghiệm với các đoàn cứu hộ Cuba và Thổ Nhĩ Kỳ, đã thể hiện tinh thần hợp tác quốc tế hết sức cởi mở và trách nhiệm. Khi phía Cuba bày tỏ niềm tự hào về tình đoàn kết anh em với Việt Nam, đó không chỉ là tình cảm giữa hai quốc gia mà còn là sự ghi nhận đối với những giá trị nhân văn mà Việt Nam đang góp phần lan tỏa.

Khi văn hóa trở thành sức mạnh mềm của Việt Nam

Điều đáng quý nhất trong hành trình cứu hộ tại Venezuela không nằm ở những lời biểu dương, mà ở chính niềm tin mà lực lượng Việt Nam tạo dựng trong lòng người dân sở tại và bạn bè quốc tế. Trong bối cảnh truyền thông toàn cầu luôn theo sát các thảm họa lớn, mỗi hành động tận tụy, mỗi quyết định không bỏ qua một dấu hiệu nhỏ của sự sống đều góp phần tạo nên hình ảnh một Việt Nam trách nhiệm, nhân ái và đáng tin cậy.

Thực tế cho thấy, nhiều năm qua, lực lượng cứu hộ Việt Nam đã từng tham gia nhiều nhiệm vụ quốc tế, từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Myanmar và nay là Venezuela. Qua mỗi lần lên đường, thế giới biết đến Việt Nam không phải bằng những tuyên bố hùng hồn mà bằng những việc làm cụ thể. Những đôi bàn tay lấm bụi, những bước chân không quản hiểm nguy và tinh thần chạy đua với từng phút, từng giây để cứu người đã trở thành thứ ngôn ngữ chung dễ chạm tới trái tim hơn bất kỳ thông điệp ngoại giao nào.

Ở góc độ văn hóa, đó chính là sức mạnh mềm của Việt Nam. Một dân tộc từng trải qua nhiều đau thương luôn thấu hiểu giá trị của sự sống; một đất nước từng nhận được sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế luôn biết cách trao đi sự sẻ chia khi người khác gặp hoạn nạn. Giá trị ấy không phải điều gì cao siêu, mà được thể hiện bằng những hành động rất bình dị: đào thêm một mét đất, rà thêm một tín hiệu, khám bệnh cho thêm một người dân, hay kiên trì tìm kiếm dù cơ hội mong manh.

Có lẽ, điều khiến hình ảnh đoàn cứu hộ Việt Nam để lại nhiều thiện cảm không chỉ bởi họ làm tốt nhiệm vụ, mà bởi trong cách họ hành động luôn toát lên sự tôn trọng con người. Trước thiên tai, không có sự khác biệt về màu da, ngôn ngữ, tín ngưỡng hay quốc tịch. Mỗi sinh mạng đều đáng được trân trọng và cứu giúp. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam - lấy con người làm trung tâm, lấy lòng nhân ái làm nền tảng.

Giữa những đổ nát của thiên tai, những người lính Việt Nam đã mang theo không chỉ máy móc, thiết bị hay kinh nghiệm cứu hộ, mà còn mang theo hành trang quý giá nhất của dân tộc: lòng nhân ái. Chính điều đó đã làm cho câu tục ngữ "Thương người như thể thương thân" không còn là lời dạy trong sách vở, mà trở thành một giá trị sống đang hiện diện sinh động giữa hiện trường cứu nạn ở Venezuela. Và cũng từ những việc làm lặng lẽ ấy, hình ảnh Việt Nam tiếp tục được bồi đắp bằng sự tử tế, trách nhiệm và nghĩa tình - những giá trị văn hóa có sức lan tỏa bền vững nhất trong thế giới hôm nay.

Một dân tộc được thế giới nhớ đến không chỉ bởi những thành tựu kinh tế hay sức mạnh quốc phòng, mà còn bởi cách dân tộc ấy ứng xử trước nỗi đau của con người. Từ những đống đổ nát ở Venezuela, những người lính Việt Nam đang lặng lẽ viết tiếp một "thông điệp văn hóa" không cần phiên dịch: ở đâu có sự sống cần được cứu giúp, ở đó có tấm lòng Việt Nam. Có lẽ, đó cũng là cách bền vững nhất để hình ảnh đất nước được lan tỏa - bằng lòng nhân ái, trách nhiệm và tình người.

Thảm họa động đất kép (cường độ 7,2 và 7,5) xảy ra vào cuối tháng 6/2026 tại khu vực phía tây bắc và trung tâm Venezuela. Giới chức Venezuela cho biết số người chết do động đất kép đã tăng lên gần 2.300, trong khi hơn 11.000 người bị thương.

Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez hôm 1/7 tuyên bố quốc tang 7 ngày để tưởng nhớ những nạn nhân thiệt mạng trong động đất kép, bắt đầu từ 18h cùng ngày.

V.X.B

Vũ Xuân Bân