Gỡ điểm nghẽn, nâng tầm chuỗi giá trị sầu riêng Đắk Lắk

Quang cảnh Diễn đàn “Kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng – Hệ sinh thái sầu riêng bền vững

Ngày 16.8, tại phường Buôn Ma Thuột, trong khuôn khổ Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn “Kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng – Hệ sinh thái sầu riêng bền vững”.

Diễn đàn quy tụ lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương, đại diện các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, doanh nghiệp, hợp tác xã cùng đông đảo nông dân, nhằm tìm giải pháp nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk trong bối cảnh sản xuất và thị trường ngày càng có nhiều yêu cầu khắt khe.

Chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Đắk Lắk hiện có khoảng 44.000ha sầu riêng, sản lượng năm 2026 dự kiến đạt 500.000 tấn. Trung Quốc hiện là thị trường chủ lực, chiếm khoảng 70% sản lượng sầu riêng của tỉnh.

Quy mô sản xuất ngày càng mở rộng đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành hàng sầu riêng, song đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng chuỗi liên kết ổn định.

Đắk Lắk hiện có quy mô khoảng 44.000ha sầu riêng với sản lượng năm 2026 dự kiến đạt 500.000 tấn, trong đó Trung Quốc là thị trường chủ lực chiếm khoảng 70% sản lượng

Tại diễn đàn, các đại biểu tập trung nhận diện những điểm nghẽn đang tác động trực tiếp đến sự phát triển của ngành hàng, trong đó có hạ tầng logistics, hệ thống kho lạnh, cơ sở chiếu xạ, công nghiệp chế biến, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và sự thiếu bền chặt giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp đơn thuần” sang “kinh tế nông nghiệp”, trong đó khoa học - công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo trở thành những động lực quan trọng.

Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu khai mạc diễn đàn

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải được xác định là trung tâm, mục tiêu và động lực của quá trình phát triển. Cùng với phát triển kinh tế, Đắk Lắk cũng đặt yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao đời sống người dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh xác định tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm gồm: phân công rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và cắt giảm tối đa thủ tục hành chính; quản trị bằng dữ liệu thông qua hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”; đồng thời phát huy vai trò của người đứng đầu trong trực tiếp tháo gỡ khó khăn, kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Không chỉ sản xuất nhiều, phải sản xuất có trách nhiệm

Đồng tình với định hướng của Đắk Lắk, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đánh giá cao vị thế và tiềm năng của ngành hàng sầu riêng địa phương, đồng thời cho rằng yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là gia tăng sản lượng mà phải tạo ra sản phẩm có chất lượng, có trách nhiệm, có thương hiệu và thị trường ổn định.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại diễn đàn

Theo Thứ trưởng Võ Văn Hưng, để ngành hàng phát triển bền vững, cần hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi; địa phương tổ chức tốt vùng nguyên liệu; doanh nghiệp kết nối thị trường, đầu tư chế biến và xây dựng thương hiệu; hợp tác xã làm cầu nối; còn nông dân là chủ thể trực tiếp quyết định chất lượng sản phẩm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đồng hành cùng Đắk Lắk và cộng đồng doanh nghiệp trong chuẩn hóa chất lượng, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực chế biến và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.

Các chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện hợp tác xã tại diễn đàn cũng đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sản xuất sầu riêng.

Trong đó, đáng chú ý là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AIoT trong giám sát sản xuất; xây dựng nhật ký điện tử; tăng cường sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc; đồng thời kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Cùng với việc nâng cao chất lượng, các đại biểu cho rằng Đắk Lắk cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường, qua đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng của ngành hàng trước những biến động thương mại.

Tạo nền tảng cho chuỗi giá trị bền vững

Một trong những điểm nhấn của diễn đàn là lễ ký kết 8 Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) về liên kết chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững.

Các thỏa thuận tập trung vào ba nhóm nội dung chiến lược. Thứ nhất là đầu tư, phát triển hạ tầng phục vụ ngành hàng như chợ đầu mối, trung tâm logistics, kho lạnh, cơ sở chiếu xạ và nhà máy chế biến sâu.

Lễ ký kết 08 Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) về liên kết chuỗi giá trị ngành hàng sầu riêng bền vững trong khuôn khổ diễn đàn

Thứ hai là chuẩn hóa quy trình sản xuất, ứng dụng công nghệ và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc số. Thứ ba là hình thành các khu nông nghiệp công nghệ cao, phát triển liên kết giữa sản xuất và bao tiêu sản phẩm, hướng tới ổn định đầu ra cho nông dân và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Việc ký kết các MOU được kỳ vọng tạo thêm nền tảng để các bên cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ sản xuất, thu mua, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ và xuất khẩu.

Từ một ngành hàng có tốc độ phát triển nhanh, sầu riêng Đắk Lắk đang đứng trước yêu cầu chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu. Trong đó, chất lượng, minh bạch nguồn gốc, liên kết sản xuất, chế biến và đa dạng hóa thị trường sẽ là những yếu tố then chốt để nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và hướng đến một hệ sinh thái sầu riêng phát triển bền vững.

NGỌC HÒA - BẢO QUÂN