Cảnh báo cơn sốt tỷ đô: Đừng để sầu riêng một mình!

Đừng để giá cao dẫn đường

Ngày 16/8, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn “Kết nối sản xuất, tiêu thụ sầu riêng - Hệ sinh thái sầu riêng bền vững”.

Đắk Lắk là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích sầu riêng với khoảng 41.000 ha. Niên vụ 2025, sản lượng sầu riêng của tỉnh đạt gần 446.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu ước khoảng 1,1 tỷ USD. Quy mô lớn mở ra cơ hội tỷ đô, nhưng cũng đặt ngành hàng trước những thách thức về chất lượng, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn thị trường và liên kết sản xuất.

Quang cảnh diễn đàn.

Đến với diễn đàn, ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội - mang đến thông điệp gây chú ý: “Đừng để trái sầu riêng đi một mình".

Theo ông Lê Minh Hoan, mỗi chủ thể đang nhìn trái sầu riêng từ một góc khác nhau. Nông dân nhìn vào mùa thu hoạch và thu nhập; doanh nghiệp nhìn vào đơn hàng, tiêu chuẩn, thị trường; cơ quan quản lý quan tâm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, còn người tiêu dùng đặt niềm tin vào chất lượng và an toàn.

“Không ai nhìn sai. Nhưng nếu mỗi người chỉ nhìn phần của mình, có khi cả ngành hàng lại chưa nhìn thấy chính mình”, ông Hoan nói.

Ông Lê Minh Hoan truyền thông điệp: “Đừng để trái sầu riêng đi một mình".

Ông Lê Minh Hoan cảnh báo giá cao có thể trở thành tín hiệu nguy hiểm. Thấy người bên cạnh trồng có lời thì mình cũng trồng; thấy địa phương khác mở rộng diện tích thì mình cũng mở rộng. Nhưng thị trường không vận hành bằng mong muốn của người sản xuất mà bằng nhu cầu của người mua. Hôm nay thiếu hàng, giá tăng; ngày mai nguồn cung tăng; ngày kia một thị trường thay đổi quy định, mọi thứ có thể khác.

Ông Hoan nhấn mạnh: “Đừng để phong trào đi trước thị trường. Đừng để diện tích đi trước năng lực quản trị. Đừng để sản lượng đi trước chất lượng”.

Một trái sầu riêng mang theo uy tín của cả vùng

Theo ông Lê Minh Hoan, trái sầu riêng bước ra thị trường không chỉ mang theo phần cơm vàng bên trong lớp vỏ gai. Nó mang theo tên người trồng, vùng đất, quy trình chăm sóc, nguồn nước, mã số vùng trồng, doanh nghiệp thu mua, cơ sở đóng gói và hệ thống logistics. Xa hơn, đó còn là uy tín của cả vùng sản xuất, thậm chí của nông sản Việt Nam.

Sầu riêng Đắk Lắk xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Một lô hàng gặp vấn đề không chỉ là chuyện của một chủ vườn. Một mã số vùng trồng bị cảnh báo cũng không còn là chuyện riêng của một hợp tác xã. Vì vậy, ngành hàng cần chuyển từ tư duy “mỗi người làm tốt phần việc của mình” sang “mỗi người chịu trách nhiệm với kết quả chung của hệ sinh thái”.

Một vườn sầu riêng năng suất cao chưa chắc đã bền vững nếu đất suy kiệt, chi phí đầu vào lớn, dư lượng không đáp ứng thị trường hoặc cây suy yếu sau vài mùa vụ.

Ông Lê Minh Hoan cho rằng, cần thay đổi cách nhìn về năng suất, không chỉ tính sản lượng trên mỗi hec-ta mà phải tính giá trị, lợi nhuận, hiệu quả sử dụng nước và sức khỏe lâu dài của khu vườn. Công nghệ có thể hỗ trợ quản lý nhật ký canh tác, bản đồ số, AI, mã QR và truy xuất nguồn gốc. Nhưng công nghệ không thể thay thế sự trung thực.

“Chuyển đổi số không bắt đầu từ phần mềm. Chuyển đổi số bắt đầu từ dữ liệu đúng”, ông Hoan nhấn mạnh.

Huỳnh Thủy