Giải bài toán mùa vụ cho cây na

Cán bộ Viện Nghiên cứu rau quả Trung ương và ông Lâm Văn Nhay (ở xóm Phố, xã La Hiên) trao đổi về kỹ thuật canh tác, hướng đến sản xuất na trái vụ.

Sản xuất một vụ khiến sản lượng dồn vào chính vụ, gây áp lực tiêu thụ, giá bán biến động. Tại xóm Phố, xã La Hiên, gia đình ông Lâm Văn Nhay có khoảng 130 cây na đang cho thu hoạch. Dù chăm sóc khá bài bản, mỗi năm vườn na vẫn chỉ cho một vụ chính, thu nhập khoảng 50 triệu đồng.

Ông Nhay cho biết: Cây na hợp đất, chất lượng quả tốt nên đầu ra cơ bản ổn định, song giá bán phụ thuộc nhiều vào thời điểm thu hoạch. Gia đình tôi mong muốn làm trái vụ để nâng giá trị nhưng chưa nắm chắc kỹ thuật nên còn dè dặt.

Đây cũng là tình trạng phổ biến ở nhiều vùng trồng na. Người dân thiếu kiến thức chuyên sâu, chưa tự tin áp dụng quy trình kỹ thuật mới, trong khi dư địa nâng cao giá trị vẫn còn lớn. Việc chuyển từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất có kiểm soát kỹ thuật cần sự hỗ trợ đồng bộ từ cơ quan chuyên môn.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của Thái Nguyên phù hợp để phát triển na chất lượng cao. Một số giống mới khi đưa vào trồng thử nghiệm đã cho quả to, mẫu mã đẹp, chất lượng ổn định. Tuy nhiên, hiệu quả không dừng ở giống mà nằm ở quy trình canh tác. Các khâu cắt tỉa, tạo tán, điều tiết dinh dưỡng và xử lý ra hoa giữ vai trò then chốt trong kiểm soát thời điểm ra quả, kéo dài thời gian thu hoạch.

Ông Ngô Hồng Quang, cán bộ Viện Nghiên cứu rau quả Trung ương, cho biết: Cây na có thể điều chỉnh thời gian ra hoa, kết quả nếu áp dụng đúng quy trình. Khi làm chủ kỹ thuật, người trồng chủ động được lịch thu hoạch, tránh dồn sản lượng vào chính vụ. Viện Nghiên cứu rau quả Trung ương đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên xây dựng mô hình sản xuất 5 giống na triển vọng (na Hoàng hậu, na Đài Loan…) với quy mô 5ha tại một số địa phương.

Các giống này phù hợp điều kiện sinh thái, thuận lợi cho áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ. Đây là bước thử nghiệm quan trọng nhằm đánh giá khả năng nhân rộng. Thực tế cho thấy, sản xuất trái vụ giúp kéo dài thời gian cung ứng, phân bổ sản lượng theo nhu cầu thị trường, qua đó giảm áp lực tiêu thụ trong chính vụ, hạn chế tình trạng được mùa rớt giá.

Những năm gần đây, một số địa phương trong tỉnh đã đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất na như: Áp dụng quy trình VietGAP, dán tem truy xuất nguồn gốc, kết nối tiêu thụ qua sàn thương mại điện tử... Giá trị sản phẩm vì thế được cải thiện, thị trường mở rộng. Dù vậy, việc nhân rộng các mô hình tiên tiến, nhất là sản xuất trái vụ, còn chậm.

Bà Dương Thị Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Tràng Xá, cho biết: Cây na giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Sản xuất hiện vẫn theo một vụ truyền thống. Địa phương mong muốn được hỗ trợ về khoa học - kỹ thuật để người dân tiếp cận phương thức sản xuất mới, nâng cao giá trị.

Với quy mô hàng trăm héc-ta, sản lượng hàng nghìn tấn mỗi năm, na Thái Nguyên còn nhiều dư địa để gia tăng giá trị. Hướng đi cần tập trung vào tổ chức lại sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật, trong đó xử lý ra hoa trái vụ giữ vai trò then chốt. Khi giải được bài toán này, cây na có thể trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị cao, tạo nguồn thu ổn định cho người dân vùng trồng.

Văn Linh