Gia hạn ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy tiêu thụ ô tô điện và giảm phát thải

Giúp người dân dễ tiếp cận phương tiện phát thải thấp

Bộ Tài chính cho biết, tại Nghị quyết số 93/NQ-CP ngày 6/4, Chính phủ giao Bộ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030. Hồ sơ sẽ được trình Chính phủ để báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị quyết về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô chạy bằng pin, áp dụng cho phương tiện chở người dưới 24 chỗ.

Theo cơ quan soạn thảo, chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện được triển khai từ năm 2022 đã góp phần thúc đẩy tiêu dùng, tạo động lực cho ngành công nghiệp xe điện trong nước phát triển, đồng thời mang lại hiệu quả rõ rệt trong giảm phát thải khí nhà kính.

Ảnh minh họa. Nguồn: TL

Cụ thể, lượng ô tô điện tiêu thụ tăng nhanh qua các năm: từ 6.983 xe năm 2022 lên 32.299 xe năm 2023; đạt 87.871 xe năm 2024 và 174.696 xe trong năm 2025. Tính chung giai đoạn 2022 - 2025, thị trường đã tiêu thụ hơn 300.000 xe điện.

Dựa trên các giả định về hiệu suất, mỗi xe điện giúp giảm khoảng 0,85 tấn CO₂ mỗi năm so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Như vậy, tổng lượng khí thải giảm ước tính khoảng 256.000 tấn CO₂ mỗi năm, góp phần quan trọng vào mục tiêu cắt giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông và thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Bộ Tài chính cho rằng, việc tiếp tục áp dụng chính sách ưu đãi thuế đối với xe ô tô điện có thể mang lại nhiều tác động tích cực. Trước hết, chính sách này góp phần thúc đẩy chuyển dịch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí, đặc biệt tại các đô thị lớn; đồng thời giảm ô nhiễm tiếng ồn giao thông.

Bên cạnh đó, ưu đãi thuế giúp người dân và doanh nghiệp dễ tiếp cận hơn với phương tiện phát thải thấp trong bối cảnh chi phí đầu tư ban đầu của xe điện vẫn cao hơn xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, chính sách này cũng hỗ trợ định hướng phát triển sản xuất, lắp ráp xe điện trong nước, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghệ phù hợp với xu thế chuyển đổi của ngành ô tô.

Theo đó, tại dự thảo Nghị quyết, Bộ Tài chính đề xuất gia hạn thời gian áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đến hết ngày 31/12/2030 đối với các dòng xe ô tô điện. Cụ thể, xe chở người dưới 9 chỗ, xe pick-up chở người áp dụng thuế suất 3%; xe từ 10 đến dưới 16 chỗ áp dụng mức 2%; xe từ 16 đến dưới 24 chỗ áp dụng mức 1%. Đối với xe pick-up chở hàng cabin kép và xe tải VAN có hai hàng ghế trở lên, mức thuế là 2%. Từ ngày 1/1/2031, các mức thuế này sẽ được điều chỉnh tăng tương ứng, lần lượt lên 11%, 7%, 4% và 7% tùy từng dòng xe.

VCCI: Cần duy trì ưu đãi thuế để thúc đẩy xe điện

Liên quan đến đề xuất của Bộ Tài chính, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đồng thuận với phương án gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe ô tô chạy bằng pin. Theo VCCI, đây là chính sách cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi xanh và tái cấu trúc ngành giao thông theo hướng bền vững.

Trước hết, giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính và bụi mịn lớn tại các đô thị. Việc kéo dài ưu đãi thuế sẽ tạo thêm động lực để người dân và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng phương tiện phát thải thấp, qua đó góp phần cải thiện chất lượng không khí và giảm áp lực lên hệ thống y tế. Dẫn nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, VCCI cho biết ô nhiễm không khí gây thiệt hại kinh tế tới khoảng 5% GDP mỗi năm.

Bên cạnh đó, chính sách này cũng góp phần nâng cao tính tự chủ năng lượng. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu, việc thúc đẩy xe điện sẽ giúp chuyển dịch tiêu thụ năng lượng sang điện năng trong nước, đặc biệt là từ các nguồn tái tạo, qua đó giảm rủi ro trước biến động giá dầu toàn cầu.

VCCI cũng cho rằng, việc duy trì ưu đãi thuế phù hợp với xu hướng chung trên thế giới. Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, Na Uy hay Hà Lan đã áp dụng các chính sách miễn, giảm thuế trong giai đoạn đầu để thúc đẩy thị trường xe điện, và đạt được kết quả tích cực trong chuyển đổi phương tiện giao thông.

Ở góc độ tài khóa, dù việc gia hạn ưu đãi có thể làm giảm một phần thu ngân sách trong ngắn hạn, song lợi ích dài hạn được đánh giá là lớn hơn. Việc giảm ô nhiễm, tiết kiệm chi phí y tế, giảm nhập khẩu nhiên liệu và hình thành hệ sinh thái công nghiệp xe điện sẽ góp phần mở rộng nguồn thu trong trung và dài hạn.

Theo VCCI, trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay, việc tiếp tục duy trì chính sách ưu đãi không chỉ là công cụ hỗ trợ thị trường, mà còn là một lựa chọn chính sách mang tính đầu tư cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Hà Lan