ĐBQH Trần Văn Lâm: Không phải cứ chi ít đi là tiết kiệm...

Chiều 20-4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Tăng thu không làm triệt tiêu động lực sản xuất

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) nhấn mạnh tiết kiệm là yêu cầu mang tính nguyên tắc, xuyên suốt trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, đặc biệt trong quản lý ngân sách nhà nước, nơi trực tiếp phân bổ và sử dụng các nguồn lực hữu hạn của quốc gia.

Theo ông, thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng thu, tiết kiệm chi, nhất là cắt giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn ở góc độ hẹp thì chủ trương này là cần thiết nhưng cốt lõi vẫn là làm sao để việc thu - chi đạt hiệu quả tối ưu cho phát triển.

Đại biểu cho rằng việc tăng thu, thậm chí vượt dự toán trong bối cảnh trước đó hụt thu là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, thu ngân sách cần đặt trong mục tiêu phát triển bền vững.

Đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh). Ảnh: QH

“Nếu tăng thu làm triệt tiêu động lực sản xuất kinh doanh, thu hẹp khu vực kinh tế hoặc phát sinh vấn đề xã hội ảnh hưởng đến tăng trưởng dài hạn thì hiệu quả cần được xem xét lại” - ông nói.

Theo ông, việc Quốc hội quyết định miễn, giảm thuế, phí thời gian qua đã góp phần giúp nền kinh tế vượt qua khó khăn do dịch bệnh, biến động quốc tế và đứt gãy chuỗi cung ứng. Vì vậy, vấn đề không chỉ là tăng thu mà là tăng thu ở đâu, như thế nào để vừa đảm bảo ngân sách, vừa nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.

Đại biểu Lâm cũng đánh giá cao đề xuất của Chính phủ tại kỳ họp lần này về sửa đổi các luật thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Theo ông, đây là chủ trương đúng, góp phần hài hòa mục tiêu kinh tế và xã hội.

Không cắt giảm chi một cách máy móc

Về chi ngân sách, đại biểu đoàn Bắc Ninh cho rằng chủ trương giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư có thể mang lại hiệu quả nhất định nhưng cần được xem xét thận trọng. Thứ nhất, chi thường xuyên chủ yếu dành cho con người và các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ.

Đây là những yếu tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo, nền tảng của tăng trưởng bền vững. Trong khi đó, chi đầu tư công chủ yếu tác động đến quy mô nền kinh tế. Vì vậy, nếu quá chú trọng đầu tư mà xem nhẹ chi thường xuyên cho các lĩnh vực nền tảng, có thể làm suy giảm động lực phát triển dài hạn.

Thứ hai, tiết kiệm chi thường xuyên không đồng nghĩa với cắt giảm cơ học 5-10%. Theo đại biểu, cần làm rõ bản chất của tiết kiệm là cắt ở đâu, khoản nào phải được tính toán kỹ lưỡng.

Quang cảnh phiên thảo luận hội trường của Quốc hội chiều 20-4. Ảnh: QH

“Nếu cắt giảm mà hoạt động vẫn đảm bảo thì cần xem lại định mức chi và chất lượng lập dự toán. Khi dự toán đã sát thực tế, việc không chi hết ngân sách lại là hạn chế cần nhìn nhận nghiêm túc” - ông Lâm nói.

Do đó, cần rà soát, hoàn thiện định mức, nâng cao chất lượng lập dự toán thay vì áp dụng biện pháp hành chính cứng nhắc. Đại biểu cũng lưu ý, với chi đầu tư, yêu cầu tiết kiệm không phải là giảm quy mô vốn mà là nâng cao hiệu quả sử dụng.

Ông dẫn thực tế hệ số ICOR (chỉ số đo lường hiệu quả sử dụng vốn đầu tư) của Việt Nam đang ở mức cao, nhiều nước chỉ cần 3-4 đồng vốn để tạo ra 1 đồng tăng trưởng, trong khi Việt Nam cần tới 6-7 đồng. Điều này cho thấy hiệu quả đầu tư còn hạn chế, thậm chí có biểu hiện lãng phí.

“Nghịch lý là trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn” - ông nói và cảnh báo nếu cắt chi thường xuyên nhưng lại dồn vốn vào các dự án kém hiệu quả thì sẽ gây lãng phí lớn hơn.

Từ đó, ông đề nghị cần nâng cao hiệu quả đầu tư ngay từ khâu lựa chọn dự án, lập dự toán, triển khai, giải ngân đến vận hành sau đầu tư. Đặc biệt, đầu tư bằng vốn vay phải đảm bảo hiệu quả cao hơn chi phí vay và nhanh chóng phát huy hiệu quả.

“Không phải cứ chi ít đi là tiết kiệm mà chi đúng, chi hiệu quả mới là tiết kiệm. Không phải tăng thu bằng mọi giá, mà là nuôi dưỡng nguồn thu bền vững. Mỗi đồng ngân sách phải tạo ra giá trị thực cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước” - đại biểu Lâm nói.

NHÓM PHÓNG VIÊN