Đề nghị kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi đối với xe điện chạy bằng pin

Sáng 20/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự án Luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa chủ trương của Đảng về chính sách đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nêu tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế xanh, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV.

Về thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh, từ đầu năm 2026 đến nay, do tác động của tình hình thế giới dẫn đến kinh tế trong nước có nhiều biến động, giá nhiên liệu tăng làm chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm và hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN của cá nhân kinh doanh và mức doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT để hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh, đặc biệt đối với các ngành nghề có biên lợi nhuận thấp và chịu tác động lớn từ biến động chi phí.

Toàn cảnh phiên họp

Về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ: Luật Thuế TNDN hiện hành đã quy định nhiều chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ, tuy nhiên, do bối cảnh kinh tế thế giới đã ảnh hưởng đến kinh tế trong nước và một trong những chủ thể chịu tác động đầu tiên bên cạnh các hộ, cá nhân kinh doanh chính là doanh nghiệp có quy mô nhỏ do điều kiện về vốn, nhân lực của loại hình doanh nghiệp này dẫn đến khả năng chống chịu trước những biến động từ bên ngoài là không cao. Thực tế cho thấy, thời gian gần đây, do chi phí nhiên liệu, chi phí logistics tăng, nhiều doanh nghiệp loại này rơi vào trạng thái khó khăn, cần sự hỗ trợ về chính sách của Nhà nước.

Về thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe điện chạy bằng pin, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, chính sách thuế TTĐB hiện hành với mức ưu đãi cao đối với xe điện chạy bằng pin áp dụng từ ngày 01/3/2022 đã phát huy tác dụng, qua đó đã dần thay đổi thói quen của người tiêu dùng từ sử dụng xe xăng sang sử dụng xe điện, góp phần giảm phát thải khí nhà kính ra môi trường.

Bên cạnh đó, dự báo căng thẳng địa chính trị và nguồn cung nhiên liệu hóa thạch còn tiềm ẩn nhiều khả năng bất ổn, khó đoán, kéo dài nên nền kinh tế đang đứng trước áp lực an ninh năng lượng rất lớn và cần thiết phải chủ động có kế hoạch giảm sử dụng, phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch bằng việc kịp thời chuyển đổi sang các phương tiện thân thiện môi trường, qua đó vừa góp phần chuyển đổi cơ cấu năng lượng sang hướng chủ động, bền vững, vừa phát triển kinh tế xanh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm

Với nội dung quy định về thuế TTĐB đối với xe điện chạy bằng pin, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, để góp phần đảm bảo tính nhất quán của chính sách thuế TTĐB hiện hành với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và giảm ô nhiễm đô thị, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhất là trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch có sự biến động mạnh và nguồn cung nhiên liệu hóa thạch bị thiếu hụt mạnh mẽ; Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về thuế suất thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo hướng kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành đến hết năm 2030.

Chính phủ đề nghị Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày được thông qua, trừ quy định tại Điều 1, Điều 2 và Điều 3 Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026.

Báo cáo thẩm tra dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, theo hồ sơ Dự án Luật, phạm vi sửa đổi tập trung vào việc giao Chính phủ quy định các nội dung biến động theo tình hình phát triển kinh tế - xã hội (ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN, không chịu thuế GTGT đối với hộ, cá nhân kinh doanh; ngưỡng thu nhập được miễn thuế TNDN) và đề nghị kéo dài thời gian áp dụng mức thuế suất thấp thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban KTTC nhất trí với phạm vi sửa đổi của Dự án Luật như đề xuất của Chính phủ. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ rà soát toàn diện các luật thuế để trình ngay Quốc hội tại kỳ họp thứ Nhất xem xét, quyết định sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định đối với các nội dung thường xuyên biến động, các nội dung đã giao UBTVQH quy định hoặc điều chỉnh, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong các luật về thuế, tạo căn cứ pháp lý để Chính phủ linh hoạt, kịp thời trong ban hành, điều chỉnh các chính sách về thuế, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo, điều hành của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra cho năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, nhất là mục tiêu tăng trưởng “2 con số” gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Về sửa đổi, bổ sung điểm g khoản 4 mục I của Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt tại Điều 8 của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban KTTC cho rằng, việc xem xét, gia hạn thời gian áp dụng mức thuế suất thuế TTĐB hiện hành đối với các loại xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin là cần thiết nhằm góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Về nội dung trên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị lưu ý một số điểm. Theo đó, trong tờ trình và báo cáo đánh giá tác động vẫn nhấn mạnh mục tiêu tiếp tục áp dụng mức thuế ưu đãi để hình thành thói quen tiêu dùng xe điện, lập luận này chưa thật sự phù hợp, bởi từ khi chính sách được áp dụng đến nay, số lượng người sử dụng xe điện đã tăng mạnh, gấp nhiều lần so với trước. “Mục tiêu cần nhấn mạnh hơn hiện nay phải là bảo vệ môi trường, giảm phát thải và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thay vì chỉ dừng ở việc hình thành thói quen tiêu dùng”.

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị Ban soạn thảo cần đánh giá kỹ hơn tác động từ góc độ cạnh tranh thị trường, nhất là ứng phó nguy cơ xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập mạnh vào Việt Nam khi chính sách thuế tiếp tục được ưu đãi. Việc này đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ để vừa khuyến khích chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp ô tô trong nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp

Giải trình nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc kéo dài thời gian áp dụng mức thuế ưu đãi là cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển ngành công nghiệp sạch. Theo đánh giá, hầu hết các quốc gia lớn đều có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho xe điện, từ hỗ trợ nghiên cứu phát triển, đầu tư hạ tầng đến hỗ trợ trực tiếp cho người mua.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Trung Quốc đã hỗ trợ tới 903 tỷ USD trong vòng 3 năm để phát triển ngành công nghiệp xe điện; tại Bắc Kinh, xe điện được ưu tiên đăng ký lưu hành và được phép hoạt động 7 ngày/tuần, trong khi xe chạy xăng bị hạn chế. Mỹ hỗ trợ khoảng 5.000 USD/xe, còn Liên minh châu Âu cũng có nhiều chính sách tương tự. Trong khi đó, tại Việt Nam, các cơ chế hỗ trợ xe điện vẫn còn rất hạn chế, gần như chưa có chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Bộ Tài chính cũng cảnh báo năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc hiện đã vượt hơn 50% nhu cầu trong nước, đồng nghĩa với áp lực xuất khẩu và cạnh tranh đối với thị trường Việt Nam sẽ ngày càng lớn. Vì vậy, việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2031 không chỉ nhằm khuyến khích tiêu dùng xanh mà còn là giải pháp hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô điện trong nước phát triển, tăng sức cạnh tranh trước làn sóng xe nhập khẩu giá rẻ. Tuy nhiên, Bộ cũng thừa nhận nếu so với chính sách hỗ trợ của nhiều quốc gia trên thế giới thì mức hỗ trợ hiện nay của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu kết luận phiên họp

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng về chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế tư nhân và mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời yêu cầu các chính sách thuế phải bảo đảm hỗ trợ phù hợp đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa; tăng tính công bằng, đồng bộ của hệ thống thuế; góp phần định hướng tiêu dùng, khuyến khích sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường, giảm phát thải và hướng tới phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu kỹ lưỡng về thời gian gia hạn áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô dưới 20 chỗ chạy bằng pin, bảo đảm hài hòa lợi ích và đúng mục tiêu chính sách, nhất là yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu việc xây dựng dự án luật phải tuân thủ nghiêm Quy định số 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; Nghị quyết số 110 của Quốc hội về ngăn chặn, xử lý kịp thời các biểu hiện tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Trà My