Giá dầu vượt 110 USD, rủi ro đứt gãy 20% nguồn cung năng lượng do xung đột Iran

Ngành năng lượng toàn cầu đang đối mặt với cú sốc nghiêm trọng nhất lịch sử khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến hàng hải chiến lược. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã khiến khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu bị đình trệ kể từ ngày 28/2.

Thị trường năng lượng chao đảo vì thiếu hụt nguồn cung

Cuộc khủng hoảng đã đẩy giá dầu chuẩn toàn cầu tăng hơn 50%, chính thức vượt mốc 110 USD/thùng. Đặc biệt, một số loại dầu từ khu vực Trung Đông đã chạm ngưỡng 164 USD/thùng. Đến nay, thị trường thế giới ước tính thiếu hụt khoảng 400 triệu thùng dầu, tương đương với 4 ngày tiêu thụ toàn cầu.

Xung đột tại Trung Đông đang gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng năng lượng và các tuyến hàng hải chiến lược.

Không chỉ dầu thô, thị trường khí đốt cũng chịu áp lực lớn. Ông Saad al-Kaabi, Giám đốc điều hành của QatarEnergy, nhận định với Reuters rằng khoảng 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm (chiếm 3% nguồn cung toàn cầu) sẽ bị gián đoạn trong vòng 3 đến 5 năm tới. Tại châu Âu, giá nhiên liệu hàng không đã lập kỷ lục mới ở mức 220 USD/thùng, trong khi giá xăng bán lẻ tại Mỹ đã tăng thêm hơn 1 USD/gallon.

Các quốc gia kích hoạt kịch bản ứng phó khẩn cấp

Trước tình hình giá năng lượng leo thang, IEA đã công bố kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Tuy nhiên, các chuyên gia từ JP Morgan cho rằng con số này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày tác động của cuộc khủng hoảng và cắt giảm nhu cầu là giải pháp khả thi nhất hiện nay.

Thái Lan: Yêu cầu công chức tạm dừng công tác nước ngoài và ưu tiên sử dụng cầu thang bộ.
Bangladesh: Quyết định đóng cửa các trường đại học để tiết kiệm điện năng.
Sri Lanka: Áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu nghiêm ngặt.
Trung Quốc: Lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu tinh chế đã chính thức được ban hành.
Anh: Cân nhắc hạ giới hạn tốc độ di chuyển để giảm tiêu thụ xăng dầu.

Nguy cơ lan rộng sang an ninh lương thực toàn cầu

Bên cạnh năng lượng, ngành nông nghiệp thế giới cũng đang đứng trước rủi ro lớn do eo biển Hormuz là lộ trình quan trọng cho 1/3 thương mại phân bón toàn cầu. Giá các loại phân bón gốc nitơ như urê đã tăng từ 30% đến 40%, buộc nhiều nhà máy tại châu Á phải cắt giảm sản lượng hoặc ngừng hoạt động do thiếu nguyên liệu.

Ông Maximo Torero, nhà kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như ngũ cốc, thịt và sữa sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu do sự đứt gãy của chuỗi cung ứng vật tư nông nghiệp.

Tuệ Nhân