Gen Z rủ nhau đi cafe nghe sáo trúc, đàn tranh sau 'làn sóng' bản quyền nhạc

Khi “playlist cà phê” nhường chỗ cho đàn tranh, sáo trúc

Từ sau ngày 1/7/2026, câu chuyện bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh trở thành đề tài được nhiều thực khách và chủ quán quan tâm. Bên cạnh việc tìm kiếm các nguồn nhạc phù hợp để sử dụng, không ít quán cafe cũng bắt đầu làm mới trải nghiệm âm nhạc cho khách bằng nhiều cách khác nhau: Từ những bản phối theo phong cách mới như Hate That I Made You Love Me phiên bảnBolero, các ca khúc do chính chủ quán góp giọng cho đến 1001 bài hát được sáng tạo bằng AI.

Giữa những thay đổi đó, một lựa chọn khác bất ngờ thu hút sự chú ý của Gen Z trong thời gian gần đây là phối lại các bài hát nhạc trẻ bằng nhạc cụ truyền thống. Vào 19g30 - 21g30 mỗi tối thứ Năm hằng tuần tại Vệt Nâu Cafe (số 247 Chợ Lớn, Phường Bình Phú, TP.HCM) lại vang lên tiếng đàn tranh và sáo thay cho những playlist quen thuộc.

Loạt video viral của hai bạn trẻ chơi nhạc cụ truyền thống tại quán Vệt Nâu Cafe.

Người đứng sau những giai điệu truyền thống viral tại quán là hai bạn trẻ: Thanh Hùng với cây đàn tranh và Tú Trần với cây sáo trúc. Những đoạn video ghi lại phần trình diễn của đôi bạn trên kênh TikTok @vetnausaovadantranh đã thu hút hơn 1,44 triệu lượt xem, góp phần đưa Vệt Nâu Cafe trở thành điểm hẹn được netizen truyền tai nhau.

Tú Trần 0 Thanh Hùng gây sốt với phần biểu diễn nhạc sống tại Vệt Nâu Cafe.

Khi quán cafe trở thành sân khấu mới, mô hình biểu diễn này còn mở ra cơ hội mới cho những bạn trẻ theo đuổi nhạc cụ dân tộc. Không cần chờ đến các lễ hội hay chương trình biểu diễn chuyên nghiệp, các nhạc công trẻ vẫn có thể đưa tiếng đàn, tiếng sáo đến gần hơn với khán giả cùng thế hệ, đồng thời có thêm nguồn thu nhập từ chính năng khiếu của mình.

Viral nhờ những bản nhạc “quen thuộc”

Không ít cư dân mạng còn gọi vui đây là "concert 0 đồng" khi chỉ cần gọi một ly nước là có thể thưởng thức miễn phí một buổi biểu diễn kéo dài khoảng hai giờ. Chính sự gần gũi ấy khiến nhạc cụ dân tộc bước ra khỏi sân khấu hay nhà hát để trở thành một phần của trải nghiệm thường ngày.

Thế nhưng, điều khiến Gen Z thích thú không chỉ nằm ở kỹ thuật chơi nhạc mà còn ở cách đôi bạn trẻ lựa chọn những giai điệu vang lên trong đám cưới, đám tiệc miền Tây như Ngày xuân vui cưới, Hành trình trên đất phù sa đến những bản Pop, Ballad như Người tình mùa đông, Có không giữ mất đừng tìm, Nơi này có anh, Tìm em...

Ca khúc Hành trình trên đất phù sa phiên bản đàn tranh, sáo trúc. Nguồn: @vetnaugiaidap

Chính sự đối lập ấy tạo nên hiệu ứng bất ngờ. Bạn Minh Thư (Phường Bình Phú, TP.HCM) từng trải nghiệm tại quán chia sẻ: “Một bản nhạc vốn quen thuộc với mình nhưng khi được nghe bản phối bằng đàn tranh và sáo trúc mang đến cảm giác hoàn toàn khác biệt như thể mình đang ‘xuyên không’ vào một quán trà trong phim cổ trang và lắng nghe giai điệu ở đó vậy”.

Đặc biệt, Thanh Hùng và Tú Trần còn biểu diễn nhạc cụ truyền thống trong trang phục áo dài, cổ phục Việt. Dù ngồi tại góc phố, dưới ánh đèn vàng của quán cà phê nhưng thần thái tận hưởng âm nhạc của đôi bạn mới là điều thu hút thực khách hơn cả.

Đổi cách biểu diễn không đồng nghĩa với “đổi luật”

Nhiều người cho rằng chỉ cần không mở album của các ca/nhạc sĩ nổi tiếng mà chuyển sang biểu diễn bằng đàn tranh, sáo trúc hay piano, violin thì sẽ không còn liên quan đến bản quyền. Thực tế không hẳn như vậy. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, đối tượng được bảo hộ không chỉ là phần lời mà còn bao gồm giai điệu và các yếu tố sáng tạo cấu thành tác phẩm âm nhạc.

Khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất số 67/VBHN-VPQH năm 2026) quy định quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng là một trong những quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả. Vì vậy, việc sử dụng các ca khúc còn trong thời hạn bảo hộ để biểu diễn tại cơ sở kinh doanh, dù bằng giọng hát hay nhạc cụ, vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ xin phép hoặc trả tiền bản quyền theo quy định.

Không gian quán cà phê Vệt Nâu.

Tuy nhiên, việc áp dụng quy định trên không giống nhau trong mọi trường hợp. Tác phẩm còn hay đã hết thời hạn bảo hộ, có thuộc trường hợp ngoại lệ của luật, đã được cấp phép hay chưa, cũng như thỏa thuận giữa chủ sở hữu quyền và đơn vị khai thác đều là những yếu tố cần được xem xét khi xác định quyền và nghĩa vụ của các bên.

Việc tuân thủ quy định về bản quyền không đồng nghĩa với việc trải nghiệm âm nhạc trở nên đơn điệu. Nếu dung hòa được giữa yêu cầu pháp lý và nhu cầu sáng tạo, những giai điệu quen thuộc sẽ có thêm nhiều "đời sống" mới tại các không gian kinh doanh.

Song Thư - Như Phương