Thu tiền bản quyền âm nhạc quán cà phê: Sẽ chấm dứt cảnh nhiều đơn vị cùng thu?

Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) trực tiếp trả lời các câu hỏi về tính pháp lý, mức phí và giải pháp tháo gỡ những vướng mắc hiện tại.

Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL).

Quy định không mới, mức phí đã có khung căn cứ

Về cơ sở pháp lý và nghĩa vụ của các đơn vị kinh doanh khi sử dụng âm nhạc, ông Tùng khẳng định đây không phải là quy định mới:

"Việc khai thác kinh doanh các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong lĩnh vực âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê đã được quy định tại Điều 26 và 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Các quy định này có từ năm 2005, theo đó tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.

Trong quá trình thực hiện từ năm 2005, vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Vấn đề này được giải quyết tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP. Chính phủ đã ban hành Phụ lục số 2 quy định rõ biểu mức tiền bản quyền mà tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng phải trả cho chủ sở hữu. Trong trường hợp không thỏa thuận được, đây sẽ là căn cứ để các bên thực hiện thanh toán".

Bên cạnh đó, đối với những tổ chức, công ty được ủy quyền thu phí nhưng không phải là tổ chức quản lý tập thể, ông Tùng nhấn mạnh về nguyên tắc quản lý: "Nghị định số 134 cũng quy định rõ nghĩa vụ đối với các tổ chức không phải là tổ chức quản lý tập thể nhưng được chủ sở hữu quyền ủy quyền đi thu tiền bản quyền. Họ phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng, cụ thể phải công khai danh mục được ủy quyền trên trang thông tin điện tử của mình. Ngược lại, tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng cũng có nghĩa vụ tìm hiểu pháp luật, đối soát và thông báo cho các đơn vị thu phí về danh mục và thời lượng sử dụng để làm cơ sở đàm phán mức tiền bản quyền".

Giải quyết tình trạng nhiều đơn vị cùng đến thu phí

Trước thực trạng một địa điểm kinh doanh có thể phải tiếp nhiều tổ chức cùng đến thu tiền bản quyền, ông Tùng cho rằng pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý và khuyến khích các tổ chức thống nhất ủy quyền cho một đơn vị đại diện.

Ông phân tích: "Về việc nhiều tổ chức cùng đến một địa điểm để thu tiền bản quyền, pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý. Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận ủy quyền cho một tổ chức duy nhất đại diện làm việc và thu tiền. Tuy nhiên, do đây là vấn đề dân sự, cơ quan nhà nước không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên. Dù vậy để tạo thuận lợi, các tổ chức đi thu cần công khai, minh bạch danh sách tác phẩm và chủ sở hữu ủy quyền khi làm việc trực tiếp với bên khai thác, sử dụng".

Ông Tùng cũng cảnh báo về các chế tài xử phạt đối với hành vi sai phạm: "Nghị định 341 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan cũng quy định chế tài xử lý rất cụ thể. Theo đó, tổ chức quản lý tập thể hay tổ chức được ủy quyền đi thu nếu không công khai, minh bạch hoặc thu ngoài phạm vi ủy quyền đều sẽ bị xử lý nghiêm".

Riêng về đề xuất tạo tài khoản định danh cho người sử dụng để dễ dàng rà soát, ông Tùng nhận định: "Về các nghiệp vụ cụ thể như cấp tài khoản định danh cho người sử dụng, đây thuộc về quan hệ dân sự. Đó là những biện pháp các tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức đi thu cần chủ động nghiên cứu, nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị khai thác trong việc rà soát và thanh toán tiền bản quyền".

Hướng tới lập cơ sở dữ liệu chung

Trả lời câu hỏi về vai trò thúc đẩy của cơ quan quản lý nhà nước nhằm đưa các tổ chức thu tiền bản quyền tác giả đến gần nhau hơn, ông Tùng tiết lộ về kế hoạch đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu trong thời gian tới.

"Hàng năm, Cục Bản quyền tác giả đều tổ chức họp với các tổ chức quản lý tập thể và đã nhiều lần đề nghị các đơn vị này làm việc với nhau, thống nhất ủy quyền cho một tổ chức đứng ra thu phí. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu. Hiện tại, chúng tôi đang xúc tiến để Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc (VCPMC) làm đầu mối thỏa thuận với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA) nhằm lập một cơ sở dữ liệu chung. Mục tiêu trong thời gian tới, có thể cử một đại diện duy nhất thay mặt các tổ chức đi thu tiền sử dụng trong các hoạt động kinh doanh âm nhạc".

Theo ông Tùng, sự minh bạch thông tin và kế hoạch xây dựng cơ sở dữ liệu chung này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để những bất cập, giúp quá trình thực thi pháp luật về bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh trở nên bài bản và thuận lợi hơn.

Tình Lê