Quy định về bản quyền âm nhạc sau 1/7: Quán cà phê bình dân tắt nhạc, chuỗi lớn cho rằng mức phí khá cao

Kể từ ngày 1/7, mức phí bản quyền âm nhạc đối với quán cà phê, nhà hàng mở nhạc phục vụ khách hàng được tính theo công thức: Số tiền bản quyền phải trả trong một năm = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh.

Theo quy định mới, mức lương cơ sở từ ngày 1/7 là 2,53 triệu đồng/tháng. Từ mức này, phí bản quyền âm nhạc sẽ được tính theo loại hình kinh doanh và diện tích sử dụng.

Với quán cà phê, mức phí tham khảo tại Hà Nội và TP HCM dao động từ khoảng 885.500 đồng/năm đối với diện tích 15 m², đến tối đa không quá 20 triệu đồng/năm.

Với nhà hàng, mức phí tại Hà Nội và TP HCM được tính từ khoảng 5.060.000 đồng/năm đối với diện tích 50 m². Mức thu cũng không vượt quá 20,24 đồng/năm.

Mức trên áp dụng theo khung giá tại Hà Nội và TP HCM. Với các đô thị khác, mức áp dụng sẽ thấp hơn: Đô thị loại I bằng 80% khung giá; đô thị loại II bằng 50%; đô thị loại III bằng 20%. Trường hợp thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn có thể áp dụng 10% khung giá.

Theo quy định, việc mở nhạc tại quán cà phê, nhà hàng để phục vụ khách hàng được xem là hoạt động khai thác, sử dụng tác phẩm trong kinh doanh. Vì vậy, chủ cơ sở cần lưu ý nghĩa vụ trả tiền bản quyền, kể cả khi âm nhạc chỉ được dùng làm nhạc nền tạo không gian cho khách.

Còn thực tế thị trường cho thấy, quy định mới này chủ yếu ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ kinh doanh, startup hoặc SMEs, hay cụ thể là các quán nhỏ hoặc quán bình dân.

Ngược lại, với các chuỗi lớn hoặc cửa hàng F&B cao cấp có tên tuổi, thì họ đã thực hiện việc trả tiền tác quyền từ lâu, quy định này đóng vai trò siết chặt hơn chuyện quản lý. Tuy nhiên, vẫn có chuỗi lớn nhân dịp này thì đã cắt luôn việc mở nhạc trong các cửa hàng.

Nhiều quán nhỏ và bình dân đã chọn giải pháp cắt nhạc

Cụ thể, theo chị Tố Ngân (1983) - chủ một quán cà phê bình dân ở phường Cầu Ông Lãnh (TP HCM), sau khi biết về quy định mới, chị đã chủ động tắt nhạc để không vi phạm pháp luật.

“Trước đây tôi hay mở nhạc, nhưng bây giờ thì tắt luôn. Việc này ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến chuyện kinh doanh, vì thường cà phê sẽ kèm nhạc. Tuy nhiên, nếu phải trả tiền rồi còn đi xin phép các thứ với việc sẽ mất một ít khách, tôi thấy vế thứ hai vẫn tốt hơn vế đầu.

Hơn nữa, tôi nghĩ câu chuyện không phát nhạc sẽ mất khách ảnh hưởng tới các quán lớn nhiều hơn là các quán nhỏ bình dân như của tôi”, chị Tố Ngân cho hay.

Cũng như chị Tố Ngân, anh Nguyễn Văn Quang (sinh 1990), chủ một quán cà phê Milano ở Quảng Trị, mấy nay cũng chỉ mở bóng đá cho khách xem, không còn mở nhạc nữa.

Hầu hết cửa hàng trong chuỗi Three O'Clock có diện tích khá rộng, vài trăm mét vuông. (Ảnh:Three O'Clock)

Chuỗi lớn cho rằng mức phí bản quyền hiện tại khá cao

Còn chị Thuận Nguyễn - Nhà sáng lập kiêm CEO của Three O’Clock, chuỗi cà phê có hơn 10 chi nhánh tại Việt Nam, cho hay: Quy định này đã có từ lâu nhưng chế tài không đủ mạnh và nay làm gắt hơn nên đã có tranh luận nhiều hơn.

Vậy nên, với quy định này thì chuỗi Three O’Clock không bị ảnh hưởng nhiều lắm, vì đã đóng phí bản quyền hằng năm từ rất lâu. Còn nếu thấy danh sách nhạc được cấp phép có hạn chế, thì nhân sự bên chuỗi cà phê này sẽ tự sáng tác danh sách nhạc trên app Suno để phát thêm. Suno là ứng dụng hỗ trợ làm nhạc trực tuyến bằng AI.

Tuy nhiên, chị cũng lưu ý là, khi dùng AI để sáng tác nhạc, nếu có beat hoặc lời của tác giả khác, không phải dựa trên AI sáng tác thì vẫn bị xem là vi phạm bản quyền.

“Hiện tại, tôi chưa thấy đồng nghiệp chia sẻ nhiều về việc quán cà phê có các cơ quan thẩm quyền đi kiểm tra”, chị Thuận Nguyễn cho biết thêm.

Nhận định về mức phí bản quyền âm nhạc hiện tại, CEO Three O’Clock cho rằng đang khá cao.

“Tôi xin phép không chia sẻ mức phí bản quyền mà chuỗi đang trả, chỉ chia sẻ về mức giá bản quyền mà một số đơn vị báo giá cho chuỗi, sẽ tầm khoảng 15-20 triệu/store/năm.

Với quan điểm của tôi, thì đúng là nhìn con số nói trên cho 1 cửa hàng/năm không phải quá lớn, nhưng nếu có nhiều cửa hàng, với quá nhiều chi phí vận hành khác nữa, thì khoản chi này thật sự đang khá cao”, chị làm rõ.

Theo chị, nếu quán cà phê sử dụng nhạc cho mục đích biểu diễn hoặc là nguồn thu chính của quán từ âm nhạc, mức phí trên là hoàn toàn hợp lý. Nhưng với các quán cà phê hoặc nhà hàng phục vụ âm nhạc như một giá trị cộng thêm cho khách, thì sẽ có nhiều tranh cãi.

Hiện tại, mức tính phí bản quyền âm nhạc đang dựa theo m2 hay diện tích cửa hàng, rồi theo số lượng cửa hàng. Vậy nên, nếu được, chị đề nghị giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp có thể là tính theo gói; ví dụ: thương hiệu F&B có thể chi trả trọn gói theo năm với con số cố định. Tuy nhiên, còn con số thì chị vẫn chưa có câu trả lời.

Theo tìm hiểu, hầu hết cửa hàng của Three O’Clock đều có diện tích lớn - rộng vài trăm mét, nên nếu tính phí bản quyền theo diện tích, thì con số mà chuỗi này trả là không nhỏ.

Bên cạnh đó, một chuyên gia có hơn chục năm trong lĩnh vực marketing F&B giấu tên tiết lộ: Hiện nhiều quán cà phê nhỏ đã tắt luôn vì nhạc cũng không giúp khách được gì nhiều.

Thường thì quán cà phê sẽ có nhiều concept khác nhau. Nhiều quán có concept thư giãn kiểu mở nhạc nhẹ nhàng khung cảnh lãng mạn cũng đã dẹp rồi. Với các quán cà phê hướng tới đối tượng khách hàng đến để có chỗ làm việc, thì khách cần yên tĩnh. Với quán theo concept sân vườn, đã có “nhạc tự nhiên”.

“Theo tôi được biết, hiện có một brand F&B lớn, sau khi nghe về quy định này là cắt nhạc luôn, vì năm ngoái họ tốn tới 700 triệu/năm. Theo đó, các sếp quyết định tắt nhạc ở tất cả các quán trong toàn chuỗi kể từ 1/7.

Quy định chủ phải trả bản quyền âm nhạc khi mở trong quán F&B đã có từ 2018 và hầu hết các doanh nghiệp lớn trong ngành đã tuân theo từ đó. Nên hiện tại, chỉ có SMEs và các quán nhỏ chưa quen với câu chuyện này.

Thường các doanh nghiệp/thương hiệu sẽ lên một list nhạc rồi nhờ bên agency xin phép, nên 1 danh sách nhạc có thể phát cho 500 cửa hàng”, anh giải thích thêm.

Quỳnh Như