Hàng quán mở tiếng mưa, tiếng chim thay nhạc: Có phải lo chuyện bản quyền?

Nếu các hàng quán không mở nhạc nữa mà chuyển sang tiếng mưa, tiếng chim thì có còn phải lo phí bản quyền không? Đây là câu hỏi đang được nhiều người đặt ra khi bàn luận về việc hàng quán có thể phải trả tiền bản quyền nếu dùng âm nhạc phục vụ khách hàng.

Thoạt nghe, nhiều người sẽ nghĩ không ai phải trả tiền bản quyền cho những chú chim tạo ra tiếng hót hay những đám mây mang mưa đến.

Nhưng vấn đề không phải ở những chú chim hay những đám mây.

Nếu quán cafe mở âm thanh thiên nhiên thay cho nhạc thì sao? Ảnh minh họa: TPO.

Điều nhiều người dễ nhầm: Thiên nhiên khác với bản ghi âm

Nhiều người có thể nghĩ tiếng mưa, tiếng chim, hay âm thanh của cây cối và động vật nơi rừng núi là âm thanh của tự nhiên nên chắc chắn không thuộc về ai.

Ở góc độ tự nhiên, đúng là không ai sở hữu tiếng chim hót hay tiếng mưa. Nhưng điều cần phân biệt là âm thanh ngoài tự nhiên và bản ghi âm của âm thanh đó.

Theo quy định của pháp luật, nhiều bản ghi âm có thể được bảo hộ quyền liên quan, kể cả khi nội dung chỉ là tiếng mưa, tiếng sóng biển hay tiếng chim hót…, bởi công sức ghi âm, xử lý và phát hành bản ghi âm có thể tạo nên quyền của người sản xuất đối với bản ghi đó.

Việc sử dụng các bản ghi âm như trên còn phụ thuộc vào nguồn gốc của bản ghi và điều khoản cấp phép đi kèm. Thực tế, trên mạng có một số nguồn cho sử dụng các bản ghi âm thanh thiên nhiên miễn phí, nhưng cũng có những bản ghi là có bản quyền, không được dùng vào mục đích thương mại.

Các bản ghi âm thanh thiên nhiên có thể cũng có bản quyền. Ảnh minh họa: Free Sounds Library.

Như vậy, không phải cứ thay các bản nhạc bằng tiếng mưa, tiếng chim… là "miễn phí"

Việc hàng quán thay các bài hát bằng video hoặc file “10 giờ tiếng mưa”, “âm thanh rừng núi thư giãn”, “tiếng chim hót”… trên Internet chưa chắc đã đồng nghĩa với việc không còn phải lưu ý về bản quyền.

Nếu các bản ghi đó thuộc quyền của một cá nhân, doanh nghiệp hoặc nền tảng nào đó, và chỉ được cấp phép cho mục đích nhất định, thì người sử dụng vẫn cần tuân thủ các điều kiện tương ứng.

Ngược lại, trên mạng cũng có những bản ghi hoặc thư viện âm thanh có ghi rõ là có thể sử dụng cho mục đích thương mại, hoặc với những file do chính người sử dụng tự ghi âm, thì có thể dùng được thuận tiện hơn.

Việc ghi lại các âm thanh thiên nhiên rồi xử lý cũng tốn công sức. Ảnh minh họa: Just Sound Effects.

Tóm lại, liên quan đến bản quyền thì vấn đề không phải ở việc đó là âm thanh gì, mà quan trọng hơn là nguồn gốc và điều kiện sử dụng của bản ghi âm thanh ấy.

Thục Hân