Cục Bản quyền tác giả lên tiếng về thu tiền bản quyền âm nhạc

Nhiều quán cà phê, nhà hàng lúng túng khi nộp tiền bản quyền âm nhạc. Ảnh: MAI AN

Trả lời câu hỏi của báo chí, ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng Phòng Quản lý và hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan (Cục Bản quyền tác giả), khẳng định, việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh không phải quy định mới. Luật Sở hữu trí tuệ đã có quy định từ năm 2005. Theo đó, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình vì mục đích kinh doanh có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.

Trong quá trình thực hiện, khó khăn chủ yếu phát sinh ở việc các bên chưa thống nhất được mức tiền bản quyền phải trả. Khi đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2023/NĐ-CP (quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan), trong đó có Phụ lục số 2 quy định mức tiền bản quyền áp dụng trong trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận. Đây được xem là căn cứ để các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm và chủ sở hữu quyền tiến hành đàm phán, thống nhất việc thanh toán.

Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng Phòng Quản lý và hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan (Cục Bản quyền tác giả). Ảnh: MAI AN

Lý giải việc một cơ sở kinh doanh có thể phải làm việc với nhiều đơn vị thu tiền bản quyền, ông Tùng cho biết, quyền đối với một tác phẩm âm nhạc thuộc nhiều chủ thể khác nhau. Hiện Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho các tác giả, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho người biểu diễn. Với những chủ sở hữu chưa ủy quyền cho các tổ chức này, đơn vị sử dụng phải làm việc trực tiếp hoặc với tổ chức được chủ sở hữu ủy quyền.

Trước thực tế nhiều đơn vị cùng đến thu tiền tại một cơ sở kinh doanh, ông Tùng cho biết, Nghị định 134/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP) đã khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu để tạo thuận lợi cho người sử dụng. Tuy nhiên, đây là quan hệ dân sự nên cơ quan quản lý nhà nước không thể bắt buộc các tổ chức phải thống nhất một đơn vị đại diện.

Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả, các tổ chức được ủy quyền thu tiền phải công khai danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền và phạm vi được ủy quyền; trường hợp thu ngoài phạm vi được ủy quyền hoặc không bảo đảm công khai, minh bạch sẽ bị xử lý theo quy định.

Hiện Cục Bản quyền tác giả đang thúc đẩy VCPMC, RIAV và APPA xây dựng cơ sở dữ liệu chung. Khi dữ liệu được đồng bộ, các bên có thể tiến tới cử một đầu mối đại diện thu tiền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, góp phần giảm chồng chéo và nâng cao tính minh bạch trong thực thi quyền tác giả.

VĨNH XUÂN