Gắn kết giữa phát triển năng lượng sạch, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số

Quang cảnh Diễn đàn "Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới" tại Hà Nội chiều ngày 27/10.

Ngày 27/10, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam tổ chức Diễn đàn "Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới", với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. 

Diễn đàn "Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới"

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao gắn với phát triển bền vững, năng lượng sạch đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của quá trình chuyển dịch mô hình tăng trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. 

Nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và sự phát triển của các ngành công nghiệp mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.

Tiến sĩ Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu khai mạc diễn đàn.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Tiến sĩ Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết: Chuyển đổi mô hình tăng trưởng đòi hỏi sự gắn kết giữa phát triển năng lượng sạch, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. 

Trong đó, chính sách, hạ tầng, khoa học công nghệ, tài chính và nhu cầu sử dụng năng lượng của doanh nghiệp cần được kết nối để các nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả. 

Yêu cầu này ngày càng rõ khi các thị trường quốc tế chú trọng hơn đến tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch vì thế không chỉ liên quan đến mục tiêu giảm phát thải, mà còn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, thu hút đầu tư và khả năng hội nhập của doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Mai Duy Thiện nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà đầu tư trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy dự án và phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng hiện đại. 

Những trao đổi tại diễn đàn được kỳ vọng góp phần nhận diện các vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp có tính khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Tham luận tại diễn đàn, Tiến sĩ Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cũng đề cập mối liên hệ giữa năng lượng với khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những thay đổi địa chính trị. Theo ông Thành, năng lượng, vốn và dữ liệu là những yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm an ninh năng lượng cần đi cùng nâng cao tính tự chủ và năng lực phát triển.

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương trình bày tham luận "Tổng quan phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam - Thực trạng, tiềm năng và định hướng trong kỷ nguyên tăng trưởng mới".

Phát triển năng lượng sạch đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương trình bày tham luận "Tổng quan phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam - Thực trạng, tiềm năng và định hướng trong kỷ nguyên tăng trưởng mới" cho hay: Giai đoạn 2016-2025, sản lượng điện thương phẩm của Việt Nam tăng bình quân 7,6% mỗi năm, trong khi công suất cực đại tăng 6,9% mỗi năm. Năm 2025, điện thương phẩm đạt khoảng 288 tỷ kWh, công suất cực đại khoảng 54 GW. 

Theo các kịch bản được đưa ra, nhu cầu năng lượng sơ cấp được dự báo tiếp tục tăng mạnh, lên khoảng 110-122 triệu tấn dầu quy đổi vào năm 2030 và 186-207 triệu tấn vào năm 2050.

Ở góc độ phát triển nguồn năng lượng mới, PGS.TS. Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), phân tích cơ hội phát triển hydrogen sạch trong bối cảnh Việt Nam vừa theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, vừa phải giảm phát thải. 

Theo ông Phạm Hoàng Lương, thị trường hydrogen trong nước hiện chủ yếu gắn với các tổ hợp sản xuất phân bón và lọc hóa dầu. Hydrogen phần lớn được sản xuất và tiêu thụ tại chỗ, trong khi hoạt động lưu trữ, vận chuyển giữa các cơ sở còn hạn chế. Nhu cầu từ những ngành khác như thép, xi măng, điện tử và chế biến thực phẩm vẫn ở quy mô nhỏ. 

Đáng chú ý, Việt Nam chưa có dự án hydrogen xanh hoặc hydrogen xanh lam quy mô thương mại đi vào vận hành. Một số sáng kiến đã được triển khai hoặc lên kế hoạch, nhưng thị trường vẫn chưa hình thành được nguồn cung hydrogen sạch đáng kể.

Để hiện thực hóa những tiềm năng này, Việt Nam cần giải quyết đồng bộ các thách thức về cơ chế, chính sách, huy động vốn, phát triển hạ tầng năng lượng, làm chủ công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà đầu tư trong nước, quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy triển khai các dự án năng lượng sạch và hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng hiện đại.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, phát triển năng lượng sạch đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. 

Diễn đàn "Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới" đã tạo ra không gian trao đổi chuyên sâu giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp về định hướng, giải pháp và những điều kiện cần thiết để thúc đẩy phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam.

Bên cạnh yêu cầu phát triển các nguồn năng lượng sạch, Diễn đàn cũng đặt vấn đề trong mối liên hệ với chuyển đổi mô hình sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng chú trọng tiêu chuẩn môi trường và phát thải carbon, khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch có ý nghĩa ngày càng lớn đối với chiến lược phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư và hội nhập của nền kinh tế Việt Nam.

Như Hoa