Cần đồng bộ nhiều giải pháp để phát triển năng lượng sạch

Tại diễn đàn “Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”, tổ chức ngày 27/10, TS Mai Duy Thiện - Tổng biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn về tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, đảm bảo an ninh năng lượng và hướng tới phát triển bền vững.

Trong đó, mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045 và cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra những yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, năng lượng không chỉ là một điều kiện thiết yếu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội, mà còn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và dư địa phát triển của nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, phát triển năng lượng sạch không còn đơn thuần là một xu hướng của tương lai mà đã trở thành một yêu cầu quan trọng của quá trình phát triển hiện nay.

“Năng lượng sạch góp phần đa dạng hóa nguồn cung ứng, giảm cường độ phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu. Quan trọng hơn, nếu được phát triển đồng bộ và khai thác hiệu quả, năng lượng sạch có thể mở ra những cơ hội đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ, hình thành các ngành công nghiệp mới và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn” – ông Thiện nhấn mạnh. 

Tuy nhiên, ông Thiện đánh giá, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng phát triển năng lượng sạch là một quá trình khó khăn và phức tạp, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lĩnh vực. Việt Nam phải giải quyết đồng thời các yêu cầu: đảm bảo cung ứng năng lượng đầy đủ, ổn định với chi phí hợp lý cho nền kinh tế đang phát triển nhanh; chuyển dịch cơ cấu nguồn năng lượng theo hướng sạch hơn; cũng như nâng cấp hạ tầng, đổi mới công nghệ và phát huy nguồn lực đầu tư.

TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh cũng cho rằng, mọi người đều có quyền tiếp cận năng lượng với mức chi phí hợp lý. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch không thể diễn ra ngay lập tức, trong một ngày, mà phải là một quá trình sạch dần. Và hiện Việt Nam đang điều chỉnh và sửa đổi quy hoạch điện nhằm phát triển tốt hơn nguồn năng lượng sạch. Việc sửa đổi này gặp nhiều khó khăn do những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi, từ vấn đề đối tác cho đến khả năng tiếp thu và làm chủ vận hành các công nghệ năng lượng khác nhau. 

Chuyên gia Phạm Hoàng Lương nhận định, để thực hiện chuyển dịch năng lượng, Việt Nam có nhiều vấn đề cần làm. Thứ nhất là cố gắng tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống, vì bản chất của chuyển dịch năng lượng là giảm phát thải và sử dụng năng lượng hiệu quả. Yếu tố thứ hai là thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả để giảm tiêu thụ năng lượng, gián tiếp và trực tiếp dẫn đến giảm phát thải. Yếu tố thứ ba là điện hóa việc sử dụng ở các hộ tiêu thụ cuối cùng. Ví dụ như hai phụ tải mới xuất hiện là trung tâm dữ liệu và xe điện. Nhu cầu điện hóa trong tất cả các lĩnh vực kinh tế quốc dân đang xuất hiện ngày càng nhiều, đặt ra thách thức cho phát triển hệ thống điện lực thời gian tới.

Phát triển năng lượng sạch không chỉ là giải pháp đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp và góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Do đó, tại diễn đàn, các chuyên gia đều cho rằng, Việt Nam cần giải quyết đồng bộ các thách thức về cơ chế, chính sách, huy động vốn, phát triển hạ tầng năng lượng, làm chủ công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà đầu tư trong nước, quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy triển khai các dự án năng lượng sạch và hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng hiện đại.

Hoàng Tú