Gắn kết '3 nhà' tạo động lực cho đổi mới sáng tạo

Đây cũng là nội dung xuyên suốt tại hội thảo "Đẩy mạnh gắn kết 3 nhà (Nhà nước - Đại học - Doanh nghiệp) thực chất, hiệu quả góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình", diễn ra ngày 10/7/2026 tại Đà Nẵng trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế - Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026.

Từ chủ trương đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết, thành phố đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển với hàng loạt định hướng chiến lược như xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do, phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao.

Các đại biểu đồng chủ trì hội thảo

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, yếu tố quyết định là nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu mạnh và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Hồ Quang Bửu, thành phố xác định mối liên kết giữa Nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp là nền tảng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, đầu tư hạ tầng và hoàn thiện chính sách; các trường đại học đảm nhiệm đào tạo, nghiên cứu khoa học; còn doanh nghiệp là chủ thể ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và dẫn dắt nhu cầu đổi mới của thị trường.

Chia sẻ tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho rằng, Nghị quyết 57 đặt ra yêu cầu mới đối với các cơ sở giáo dục đại học. Trường đại học không còn dừng ở chức năng đào tạo mà phải trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và ươm tạo doanh nghiệp khoa học công nghệ.

Theo ông Quân, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu đều khởi nguồn từ các trường đại học. Những mô hình thành công về AI, bán dẫn hay công nghệ số tại Trung Quốc đều gắn với các đại học lớn như Thanh Hoa, Chiết Giang và nhiều trung tâm nghiên cứu hàng đầu.

"Thước đo của một đại học đổi mới sáng tạo không chỉ là số lượng sinh viên tốt nghiệp, mà là số doanh nghiệp được hình thành từ nhà trường, số bằng sáng chế được thương mại hóa và giá trị chuyển giao cho xã hội", Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân phát biểu tại hội thảo

Ông Quân cho rằng, mỗi trường đại học cần xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp, không gian nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Đây sẽ là môi trường kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ ngay trong trường đại học.

Để thực hiện mục tiêu này, các trường cần được trao quyền tự chủ mạnh hơn trong khai thác nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và tài sản công, đồng thời có cơ chế linh hoạt để hợp tác với doanh nghiệp.

"Nghiên cứu khoa học phải trở thành nền tảng nâng cao chất lượng đào tạo. Khi hoạt động nghiên cứu phát triển mạnh sẽ tạo ra sáng chế, tài sản trí tuệ và hình thành các doanh nghiệp khoa học công nghệ. Đây mới là giá trị cốt lõi của mô hình hợp tác ba nhà", Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh.

Tháo gỡ "điểm nghẽn" thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Từ góc độ địa phương, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng Nguyễn Thanh Hồng cho rằng, mặc dù TP. Đà Nẵng đạt nhiều kết quả trong nghiên cứu khoa học, song mối liên kết giữa "3 Nhà" vẫn chưa hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu đến thương mại hóa. Phần lớn các kết quả nghiên cứu vẫn phục vụ khu vực công, trong khi tỷ lệ chuyển giao cho doanh nghiệp còn khiêm tốn.

Quảng cảnh hội thảo

Theo ông Hồng, nguyên nhân xuất phát từ nhiều rào cản như: thiếu cơ chế định giá tài sản trí tuệ, thị trường khoa học công nghệ chưa phát triển, doanh nghiệp chưa tham gia từ khâu đặt hàng nghiên cứu và hệ thống trung gian chuyển giao công nghệ còn hạn chế.

Đồng quan điểm, ông Trần Kim Chung, Chủ tịch Tập đoàn CT Group cho rằng, để mô hình "Ba nhà" vận hành hiệu quả cần giải quyết đồng thời ba vấn đề: trường đại học phải mạnh về nghiên cứu, doanh nghiệp phải chủ động sáng tạo công nghệ, còn Nhà nước cần chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo và phục vụ công.

Ông Trần Kim Chung, Chủ tịch Tập đoàn CT Group đề xuất xuất xây dựng nền tảng giao dịch ý tưởng và tài sản trí tuệ trên nền tảng số, ứng dụng AI và blockchain để kết nối nhà khoa học, trường đại học với doanh nghiệp và các tổ chức tài chính.

Theo ông Trần Kim Chung, tài sản trí tuệ hiện vẫn chưa trở thành nguồn lực tài chính cho đổi mới sáng tạo do thiếu sàn giao dịch, thiếu cơ chế định giá và thiếu thị trường khoa học công nghệ.

Doanh nghiệp đề xuất xây dựng nền tảng giao dịch ý tưởng và tài sản trí tuệ trên nền tảng số, ứng dụng AI và blockchain để kết nối nhà khoa học, trường đại học với doanh nghiệp và các tổ chức tài chính. Đây sẽ là cơ sở thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành dòng vốn cho đổi mới sáng tạo.

Chuyển từ cam kết sang hành động

PGS.TS Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng cho rằng, trong mô hình "3 Nhà", doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Đối với các trường đại học, hoạt động nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của địa phương, doanh nghiệp và nền kinh tế; lấy hiệu quả ứng dụng và chuyển giao làm thước đo chất lượng.

Trong khi đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, điều phối nguồn lực và hoàn thiện cơ chế tài chính để tạo điều kiện cho các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo phát triển.

Theo Giám đốc Đại học Đà Nẵng, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà cần trở thành bước chuyển từ nhận thức sang hành động.

Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu trong và ngoài nước, cùng hơn 80 tham luận của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.

"Việc gắn kết "3 Nhà" phải được hiện thực hóa bằng những sản phẩm cụ thể, công nghệ mới được làm chủ, doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh cao hơn, nguồn nhân lực chất lượng hơn và những giá trị thiết thực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội", ông Nguyễn Ngọc Vũ nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ hội thảo, UBND TP. Đà Nẵng và Đại học Đà Nẵng đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2031 trên nhiều lĩnh vực như: đào tạo nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp, tư vấn chính sách, môi trường, văn hóa - xã hội và triển khai Dự án Khu đô thị Đại học Đà Nẵng.

Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu trong và ngoài nước, cùng hơn 80 tham luận của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Nhiều ý kiến tập trung đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế hợp tác "3 Nhà", phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ, qua đó tạo động lực mới cho phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.

Công Thái