Đầu tư trọng tâm, trọng điểm cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Sáng 9/7, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh làm việc với UBND tỉnh theo chương trình giám sát chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2025 - 2026.

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh: Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH tỉnh, Trưởng đoàn giám sát; Thái Văn Thành - Phó Chủ tịch UBND tỉnh đồng chủ trì.

Chuyển trọng tâm từ hỗ trợ hoạt động sang hỗ trợ tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp và giá trị gia tăng

Năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trường đại học là hạt nhân tri thức và Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, điều phối.

Tỉnh đang tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, dự thảo Nghị quyết về chính sách giai đoạn 2026 - 2030 với 23 chính sách đã được trình HĐND tỉnh, chuyển trọng tâm từ hỗ trợ hoạt động sang hỗ trợ tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp và giá trị gia tăng.

Đồng chí Nguyễn Quý Linh - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ trình bày báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp tục được củng cố thông qua việc duy trì thường niên Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Nghệ An (Techfest Nghệ An), tạo diễn đàn kết nối giữa nhà đầu tư, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, chuyên gia và các dự án khởi nghiệp.

Nhiều dự án trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, giáo dục, du lịch và công nghệ thông tin đã được hỗ trợ hoàn thiện mô hình kinh doanh và kết nối thị trường.

Nghệ An đang xây dựng Đề án phát triển tỉnh trở thành Trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp". Trong đó, Trường Đại học Vinh được xác định là hạt nhân tri thức, từng bước hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo của tỉnh cùng mạng lưới các điểm đổi mới sáng tạo vệ tinh.

Đồng chí Trần Nhật Minh - ĐBQH chuyên trách đoàn Nghệ An phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Cơ chế đặt hàng nghiên cứu để giải quyết các bài toán thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp cũng đang được triển khai. Tỉnh xây dựng danh mục các bài toán đổi mới sáng tạo nhằm kết nối nhu cầu thực tiễn với năng lực nghiên cứu của các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.

Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi số được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của khoa học, công nghệ trong nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, toàn tỉnh có 550 đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, 458 đối tượng được cấp văn bằng bảo hộ; 32 sáng chế, giải pháp hữu ích được khai thác thương mại.

Đồng chí Trần Quốc Thành - nguyên Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Tuy nhiên, UBND tỉnh cũng chỉ rõ nhiều khó khăn như hạ tầng số chưa đồng bộ, nhất là tại khu vực miền núi; số lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ còn ít; liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp chưa chặt chẽ; việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế, đặc biệt là về nguồn nhân lực.

UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ sớm hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; đẩy nhanh Chương trình viễn thông công ích để xóa vùng lõm sóng; đồng thời hoàn thiện cơ chế tài chính, đơn giản hóa thủ tục đặt hàng, giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ.

Sớm ban hành các quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế định giá tài sản trí tuệ

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Đoàn giám sát để hoàn thiện báo cáo, bảo đảm phản ánh rõ nét những kết quả, định hướng và điểm nhấn của Nghệ An.

Theo đồng chí Thái Văn Thành, báo cáo cần được xây dựng theo một cấu trúc logic tập trung vào 7 nhóm nội dung gồm: Hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; đầu tư hạ tầng phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực; phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học - công nghệ; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở; phát triển sở hữu trí tuệ, sáng kiến, sáng chế; và cơ chế đầu tư, tài chính.

Đồng chí Thái Văn Thành - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Về các kiến nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành cho rằng cần ưu tiên hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính phục vụ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, cần sớm ban hành các quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế định giá tài sản trí tuệ, kết quả nghiên cứu và sản phẩm đổi mới sáng tạo để tạo điều kiện thương mại hóa các sản phẩm khoa học, công nghệ.

Đồng chí cũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng, ban hành hướng dẫn về cơ chế chuyển giao, mua bán kết quả nghiên cứu theo sản phẩm đầu ra, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện khung tổng thể kiến trúc dữ liệu quốc gia, bảo đảm cơ sở pháp lý thống nhất cho việc xây dựng, quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.

Kết luận buổi làm việc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Thị An Chung ghi nhận những kết quả Nghệ An đạt được trong triển khai các chủ trương, chính sách về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời đề nghị UBND tỉnh tiếp tục bám sát các quy định của Trung ương, khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách để triển khai hiệu quả Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đồng chí Thái Thị An Chung - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh, Trưởng đoàn Giám sát phát biểu kết luận. Ảnh: Thành Duy

Đồng chí đề nghị UBND tỉnh rà soát toàn diện nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đánh giá đầy đủ mức độ và hiệu quả đầu tư để cơ cấu lại theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các chương trình lớn, đầu tư hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, thiết bị dùng chung phục vụ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ và khởi nghiệp.

Đối với Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đề nghị UBND tỉnh sớm nghiên cứu, xây dựng đề án thành lập nhằm bổ sung nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ.

Các đại biểu dự cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Về cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ, đồng chí đề nghị đổi mới theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của địa phương, doanh nghiệp và từng lĩnh vực; đồng thời quy định rõ trách nhiệm tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá hiệu quả sau nghiên cứu để bảo đảm các nhiệm vụ khoa học gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh cũng đề nghị tiếp tục cụ thể hóa mô hình liên kết "ba nhà" giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước; sớm đưa Trung tâm Đổi mới sáng tạo của tỉnh vào hoạt động; đồng thời khuyến khích hình thành các vườn ươm và trung tâm đổi mới sáng tạo tại các trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện và các tổ chức khoa học, công nghệ.

Các đại biểu dự cuộc làm việc. Ảnh: Thành Duy

Bên cạnh đó, đồng chí đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ sớm hình thành cơ sở dữ liệu chuyên ngành về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Thành Duy