Hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước: Khơi thông nguồn lực phát triển

Ông Dương Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính).

Theo một số chuyên gia kinh tế, việc xây dựng dự án Luật NSNN (hợp nhất) trên cơ sở hợp nhất Luật NSNN và Luật Đầu tư công được xem là bước đi quan trọng nhằm khắc phục những bất cập trong quản lý nguồn lực công, tăng cường phân cấp, phân quyền; đồng thời tạo nền tảng thể chế cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Theo Bộ Tài chính, thực tế, tổ chức bộ máy đã hợp nhất về một đầu mối, ở Trung ương là Bộ Tài chính, ở địa phương là Sở Tài chính nhưng khung pháp luật điều chỉnh thì vẫn còn là hai Luật. Hiện nay, vẫn còn tình trạng ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương có lúc, có nơi quản lý, điều hành theo tư duy cũ, chưa đặt đầu tư công trong tổng thể chung của NSNN.

“Do vậy, hợp nhất hai Luật không phải đơn thuần là cộng cơ học, cũng không phải là câu chuyện kỹ thuật lập pháp đơn thuần, mà phải xuất phát từ chính những yêu cầu xử lý triệt để vướng mắc mà thực tiễn nhiều năm qua đã chỉ ra. Việc tồn tại 2 Luật như hiện nay, kéo theo đó là các cơ chế quản lý, quy trình, thủ tục riêng biệt, vô hình chung đã tạo ra sự phân mảnh, thiếu gắn kết trong quản lý NSNN giữa chi đầu tư và chi thường xuyên”, ông Dương Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ NSNN (Bộ Tài chính) cho biết.

Toàn cảnh Hội nghị ngày 9/7.

Ông Dương Tiến Dũng nêu ví dụ, đối với một khoản vốn đầu tư công từ NSNN, vừa chịu sự điều chỉnh của quy trình quản lý NSNN, vừa chịu sự điều chỉnh của quy trình đầu tư công; đồng thời có sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn và trách nhiệm trong khâu lập, giao dự toán NSNN với khâu lập, giao kế hoạch vốn đầu tư công cũng như trong quá trình thanh toán, quyết toán, kiểm tra, giám sát vốn đầu tư công.

Để nâng cao hiệu quả, khắc phục tình trạng “giữ vốn”, Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa kết cấu và bố cục của Luật NSNN năm 2025; các nội dung quy định hiện hành của 2 Luật được thực tiễn chứng minh là còn phù hợp, hiệu quả trong triển khai; các nội dung của Luật Đầu tư công được đưa vào những chương, điều, khoản tương ứng; đối với các nội dung đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được quy định thành một chương riêng.

Bộ Tài chính đã đề xuất 5 nhóm vấn đề trọng tâm để xin ý kiến các đại biểu tham dự Hội nghị, bao gồm: Thứ nhất, việc hợp nhất kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm, cũng như hợp nhất kế hoạch đầu tư công với dự toán hằng năm - thiết kế như Dự thảo Luật đã thực sự hợp lý và khả thi hay chưa; thẩm quyền phân bổ chi tiết vốn đầu tư công nguồn ngân sách địa phương, cả kế hoạch 5 năm và dự toán hằng năm, tiếp tục giao Hội đồng nhân dân quyết định, hay phân cấp mạnh hơn cho Ủy ban nhân dân; thứ ba, những nội dung dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết, thay vì quy định tại Luật như hiện nay, để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vừa đảm bảo để Luật ổn định, vừa đủ linh hoạt trong điều hành; nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bộ chi thường xuyên và chi đầu tư, trong đó có việc xử lý hợp nhất hai Nghị quyết hiện hành của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nhóm vấn đề tiếp theo được Bộ nêu ra là tăng sự chủ động trong điều hành, dự thảo Luật đề xuất các cơ chế cho phép phân bổ, sử dụng nếu có số tăng thu ngay trong quá trình chấp hành ngân sách (không chỉ đến khi kết thúc năm mới phân bổ); sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính để xử lý các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô (như trường hợp tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu thời gian qua mà Luật hiện hành chưa xử lý được.

Hội nghị đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp sôi nổi và thẳng thắn từ đại diện các Sở Tài chính tham dự. Trên cơ sở các đề xuất này, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ để kịp thời báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật vào tháng 8/2026. Dự kiến, dự thảo Luật NSNN hợp nhất sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10 và tháng 11/2026.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với khát vọng tăng trưởng nhanh và bền vững. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã xác định xây dựng hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, đóng vai trò then chốt để khơi thông và giải phóng mọi nguồn lực xã hội.

Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng Dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật NSNN, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc