EU đối mặt nguy cơ quá tải khi tiến trình mở rộng tăng tốc

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông châu Âu ngày 31/7, Tổng vụ Mở rộng và Láng giềng phía Đông (DG ENEST) của Ủy ban châu Âu (EC) đang đối mặt tình trạng thiếu nguồn lực nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc quản lý đồng thời nhiều tiến trình gia nhập EU.

Áp lực gia tăng trong bối cảnh chương trình mở rộng EU đang có những bước tiến đáng kể. Số chương đàm phán được khép lại trong 6 tháng qua thậm chí nhiều hơn tổng số chương hoàn tất trong cả thập niên trước.

Montenegro hiện được xem là quốc gia dẫn đầu trong quá trình gia nhập. EU đang bắt đầu soạn thảo hiệp ước kết nạp nước này, trong khi Podgorica đặt mục tiêu trở thành thành viên thứ 28 của khối vào năm 2028.

Việc hoàn tất công việc với Montenegro đòi hỏi EC phải thành lập một nhóm chuyên trách và điều chuyển đáng kể nhân lực từ những hồ sơ Tây Balkan ít đạt tiến triển trong thời gian gần đây.

Albania cũng đang theo sát Montenegro và hy vọng có thể bắt đầu quá trình soạn thảo hiệp ước gia nhập vào đầu năm 2027. Tirana đã mở các cụm đàm phán với tốc độ được đánh giá là đặc biệt nhanh, dù vẫn mất hơn một năm để chính thức mở toàn bộ các cụm.

Một quan chức EU thừa nhận không chỉ các quốc gia ứng viên gặp khó khăn trước khối lượng công việc lớn, mà EC cũng không còn duy trì được đầy đủ năng lực và kinh nghiệm thể chế tích lũy từ những đợt mở rộng trước.

Vấn đề càng trở nên phức tạp do DG ENEST, tương tự nhiều cơ quan khác của EC, phụ thuộc nhiều vào nhân sự làm việc theo hợp đồng tạm thời, trong khi số công chức thường trực tương đối hạn chế. Tỷ lệ thay đổi nhân sự cao khiến bộ phận này thiếu những người từng có kinh nghiệm trực tiếp trong giai đoạn cuối của một cuộc đàm phán gia nhập.

Croatia là quốc gia gần nhất gia nhập EU, nhưng sự kiện này đã diễn ra từ năm 2013. Sau hơn một thập niên không tiếp nhận thành viên mới, nhiều kiến thức và kinh nghiệm liên quan đến việc hoàn tất đàm phán, soạn thảo hiệp ước và chuẩn bị cho một quốc gia gia nhập không còn được duy trì đầy đủ trong bộ máy của khối.

Áp lực nhân sự có thể tiếp tục tăng nếu Iceland quyết định nối lại tiến trình gia nhập. Iceland dự kiến tổ chức trưng cầu dân ý vào ngày 29/8/2026 để quyết định có khôi phục các cuộc đàm phán với EU hay không.

Trong trường hợp người dân Iceland ủng hộ việc quay lại tiến trình này, EC sẽ phải thành lập thêm một nhóm chuyên trách để xây dựng hiệp ước gia nhập, đồng thời tăng mạnh số nhân sự phụ trách quốc gia Bắc Âu này.

Ukraine và Moldova cũng đang trở thành những điểm gây sức ép lớn đối với năng lực của EU. Hai nước đã mở thêm các phần đàm phán trong những tuần gần đây, trong khi EC đang thúc đẩy mục tiêu mở các cụm còn lại trước cuối năm.

Tuy nhiên, Hungary muốn tiến trình được triển khai từng bước với tốc độ chậm hơn, chủ yếu do những tính toán chính trị trong nước. Theo phương pháp mở rộng hiện hành, chưa quốc gia nào từng mở tất cả các cụm đàm phán cùng một lúc.

Trong thời gian hồ sơ Ukraine bị chính phủ Hungary của Thủ tướng Viktor Orban cản trở, EC đã tiến hành trước nhiều công việc kỹ thuật để chuẩn bị cho thời điểm đàm phán được nối lại. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, nhưng tham vọng thúc đẩy nhiều cụm cùng lúc hiện có thể phải điều chỉnh trước giới hạn về nhân lực của cả EC lẫn các nước ứng viên.

Ukraine và Moldova cũng đang tiến gần giới hạn năng lực hành chính. Cả hai chưa từng phải thực hiện một quá trình đàm phán và điều chỉnh pháp luật trong nước có quy mô, mức độ phức tạp và yêu cầu kỹ thuật lớn như tiến trình gia nhập EU.

Tình trạng thiếu nguồn lực không chỉ xuất hiện tại EC. Hội đồng EU và chính phủ các nước thành viên cũng đang phải tăng cường nhân sự để thẩm định hồ sơ, đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chuẩn và chuẩn bị lập trường chung cho từng giai đoạn đàm phán.

EU đã đặt mở rộng vào vị trí trọng tâm trong chính sách đối ngoại, nhưng tiến trình này đang gặp trở ngại do thiếu nhân lực và kinh nghiệm. Trong những tháng tới, EC sẽ phải tăng cường nguồn lực để tránh tình trạng bộ máy quá tải khi xử lý đồng thời nhiều hồ sơ gia nhập.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc