Cuộc đua vào EU sít sao, Moldova tạm dẫn trước Ukraine

(Từ trái sang): Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong cuộc gặp tại La Haye, Hà Lan, ngày 24/6/2025. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo tờ Kyiv Independent, Moldova và Ukraine cho đến nay vẫn tiến bước gần như song song trong quá trình xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, sau bước tiến mới nhất ngày 14/7, những khác biệt trong khối lượng công việc còn lại bắt đầu lộ rõ, với Chisinau đang tạm vượt lên trước Kiev, ít nhất theo đánh giá của Ủy viên EU phụ trách mở rộng Marta Kos.

Đến nay, cả hai nước đều đã mở 2 trong tổng số 6 “cụm đàm phán” về mở rộng EU. Đây là những nhóm nhiệm vụ cải cách mà các quốc gia ứng viên phải hoàn thành để hoàn toàn phù hợp với các tiêu chuẩn của khối. Hai cụm đã được mở liên quan đến pháp quyền và dân chủ, cùng quan hệ đối ngoại.

Các nước thành viên EU cho đến nay vẫn gắn Moldova và Ukraine với nhau trong việc quyết định thời điểm mở từng cụm đàm phán. Tuy nhiên, sau khi một cụm được mở, những cải cách cụ thể mà mỗi nước phải thực hiện có thể khác nhau. Kể từ thời điểm đó, cuộc đua thực sự mới bắt đầu.

“Tôi từng nhiều lần nói Moldova là học sinh giỏi nhất trong lớp. Giờ đây, tôi muốn thay đổi cách diễn đạt: Moldova là nước thực hiện tốt nhất trong lớp”, bà Marta Kos phát biểu sau khi Chisinau mở cụm đàm phán về quan hệ đối ngoại ngày 14/7.

Bà đặc biệt ca ngợi những nỗ lực của Moldova trong cải cách tư pháp, bảo đảm tính đa dạng của truyền thông và chống tham nhũng. Theo bà Kos, đây là “những cải cách khó khăn nhất”, trong đó chính phủ Moldova đã thể hiện “một cách tiếp cận thực sự sáng tạo”.

Trong cuộc họp báo về Ukraine trước đó cùng ngày, bà Kos cũng dành nhiều lời tích cực cho Kiev. Tuy nhiên, nhận xét của bà tập trung ít hơn vào tốc độ cải cách, mà nhấn mạnh “sự chuyển đổi sâu sắc trong những hoàn cảnh khó khăn nhất có thể hình dung được” của Ukraine.

Bà cũng đề cao vai trò của Ukraine trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng, cho rằng đây là những lĩnh vực mà Kiev có thể trở thành một tài sản thực sự đối với EU.

Hồi tháng 4, bà Kos từng nhận định Moldova đang nhỉnh hơn Ukraine một chút về tốc độ cải cách.

Các tài liệu chính thức nêu rõ những công việc Ukraine và Moldova phải hoàn thành để đáp ứng yêu cầu của cụm đàm phán về quan hệ đối ngoại nhìn chung khá tương đồng. Tuy nhiên, vẫn có một số khác biệt quan trọng, phần lớn xuất phát từ thực tế Ukraine đang trong tình trạng chiến tranh.

Ukraine hiện nhỉnh hơn Moldova trong việc thực thi các lệnh trừng phạt của EU, với tỷ lệ tuân thủ lần lượt là 95% và 91%. Kiev cũng đạt tiến bộ hơn trong các cơ chế bảo vệ dân sự và liên lạc kỹ thuật số an toàn.

Tuy nhiên, trong khi yêu cầu tự vệ trước Nga giúp Ukraine đi trước ở một số lĩnh vực, chiến tranh lại khiến Kiev gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn khác của EU.

Chẳng hạn, tài liệu của EU lưu ý Ukraine phải đình chỉ tham gia một phái bộ an ninh của khối tại Bosnia và Herzegovina. Kiev cũng bị đánh giá tụt khá xa so với Chisinau trong các vấn đề liên quan đến không phổ biến vũ khí.

“EU khuyến khích Ukraine phê chuẩn Hiệp ước Buôn bán Vũ khí, bảo vệ và tiếp tục duy trì, trong phạm vi có thể, những thành quả toàn cầu của Công ước Cấm mìn sát thương, đồng thời điều chỉnh khuôn khổ pháp lý về kiểm soát xuất khẩu vũ khí cho phù hợp với EU”, tài liệu nêu rõ.

Trong mỗi trường hợp trên, những yêu cầu cấp bách của chiến tranh đã được Ukraine ưu tiên hơn các bước đi phục vụ tiến trình hội nhập EU.

Năm 2025, Ukraine rút khỏi một điều ước quốc tế về cấm mìn sát thương để có thể sử dụng loại vũ khí này với lý do là nhằm ngăn chặn các đợt tiến công của Nga.

Tuy vậy, phần lớn những nhiệm vụ mà Ukraine và Moldova phải hoàn thành vẫn tương đồng, đặc biệt trong các lĩnh vực ít liên quan trực tiếp đến Nga, như hợp tác và phát triển nhân đạo.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc