Chặng đường gia nhập EU của Ukraine gần hơn một bước

Trong cuộc họp diễn ra ngày 10/7, đại sứ của 27 quốc gia thành viên EU đã nhất trí thông qua lập trường chung về việc mở cụm đàm phán gia nhập số Sáu, tập trung vào lĩnh vực quan hệ đối ngoại, đối với Ukraine và Moldova. Thông tin được Ireland, quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, xác nhận.

Ukraine có bước tiến mới trên hành trình gia nhập EU. Ảnh: Reuters

Lễ chính thức mở cụm đàm phán sẽ được tổ chức riêng với từng nước vào ngày 14/7 tại trụ sở EU ở Brussels (Bỉ). Theo các nhà ngoại giao EU, cụm số Sáu được đánh giá là nội dung dễ đạt đồng thuận nhất sau bước đột phá nói trên do phạm vi tương đối hẹp và ít gây tranh cãi hơn so với các lĩnh vực khác.

"Ukraine và Moldova giữ lời hứa của họ. EU cũng giữ lời hứa của mình. Chúng ta đang duy trì đà tiến trên con đường trở thành thành viên EU của họ", Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cùng ngày phát biểu.

Đây là bước tiến mới sau khi tiến trình gia nhập của Ukraine được khơi thông nhờ sự thay đổi chính sách tại Hungary. Trong gần hai năm qua, Budapest nhiều lần sử dụng quyền phủ quyết để ngăn cản việc mở các vòng đàm phán mới với Kiev do lo ngại hệ quả tiêu cực từ việc Ukraine gia nhập EU.

Đầu tháng 6/2026, Thủ tướng mới của Hungary, ông Peter Magyar, đã quyết định dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với việc mở cụm đàm phán số Một, còn gọi là "Các nguyên tắc cơ bản". Động thái này tạo điều kiện để EU tiếp tục thúc đẩy tiến trình đàm phán với Ukraine cũng như Moldova.

Sau khi mở cụm số Sáu, Ukraine và Moldova còn 4 cụm đàm phán chưa được thông qua, gồm cụm số Hai về thị trường nội địa; cụm số Ba về năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bao trùm; cụm số Bốn về chương trình nghị sự xanh và kết nối bền vững; cụm số Năm về nguồn lực, nông nghiệp và chính sách gắn kết.

Tổng thống Ukraine Zelensky cùng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Ảnh: Europa.eu

Ủy ban châu Âu cho biết cả Ukraine và Moldova đều đã hoàn tất các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để mở toàn bộ các cụm đàm phán còn lại. Điều đó đồng nghĩa những bước tiếp theo sẽ phụ thuộc chủ yếu vào quyết định chính trị của các quốc gia thành viên EU.

Chính phủ Ukraine nhiều lần bày tỏ mong muốn hoàn tất việc mở tất cả các cụm đàm phán trước kỳ nghỉ Hè của EU. Mục tiêu này cũng nhận được sự ủng hộ của Ủy ban châu Âu cùng đa số các nước thành viên. "Điều quan trọng là phải duy trì động lực hiện nay", một nhà ngoại giao EU nhận định với Euronews.

Trong động thái được mô tả là nhằm thể hiện sự ủng hộ dành cho Kiev, Nghị viện châu Âu (EP) trong tuần này cũng đã thông qua nghị quyết đánh giá tích cực tiến trình cải cách của Ukraine, đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên EU thúc đẩy tiến trình hội nhập của Kiev trên cơ sở bảo đảm lợi ích chiến lược của khối.

Nghị quyết được thông qua với 460 phiếu thuận, 136 phiếu chống và 59 phiếu trắng, trong đó nhấn mạnh quá trình mở rộng EU cần tính đến bối cảnh địa chính trị hiện nay liên quan đến xung đột Nga-Ukraine. Theo EP, việc thúc đẩy tiến trình hội nhập của Kiev không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn góp phần tăng cường an ninh lâu dài cho toàn bộ châu Âu.

Đáng chú ý, EP đánh giá cao các bước tiến trong cải cách tư pháp và phòng, chống tham nhũng, song cho rằng Kiev cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hơn nữa nhằm xây dựng nền tảng vững chắc, tạo điều kiện cho quá trình tái thiết, phục hồi kinh tế cũng như củng cố niềm tin của các nhà đầu tư và đối tác quốc tế.

Nghị viện châu Âu đồng thời kêu gọi EU tiếp tục gia tăng sức ép đối với nền kinh tế Nga và duy trì hỗ trợ lâu dài cho Ukraine. Cơ quan này hoan nghênh việc giải ngân hơn 3 tỷ USD trong khuôn khổ khoản vay hỗ trợ Ukraine, đồng thời đề nghị EU xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính đa niên ổn định để Kiev có thể chủ động chi trả cho nhu cầu quốc phòng và tái thiết.

Tuy nhiên, hành trình gia nhập EU của Ukraine được cho là vẫn còn những rào cản lớn. Dù không phủ quyết việc đàm phán với Ukraine, Thủ tướng Hungary Magyar vẫn cảnh báo việc thúc đẩy quá nhanh tiến trình của Ukraine có thể bị coi là một hình thức "gia nhập theo lối tắt", tạo ra sự thiếu công bằng đối với các nước Tây Balkan, vốn đã chờ đợi nhiều năm để tiến gần hơn tới tư cách thành viên EU.

Từ phía nước láng giềng Ba Lan, đầu tháng 7/2026, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cảnh báo việc Ukraine sử dụng các biểu tượng gắn với lực lượng UPA có thể ảnh hưởng đến triển vọng gia nhập EU của Kiev. Ông cũng nhấn mạnh việc giải quyết các bất đồng lịch sử là yếu tố quan trọng để duy trì sự đồng thuận trong tiến trình hội nhập châu Âu của Kiev.

Mâu thuẫn giữa hai bên bùng phát cách đây vài tuần, khi Tổng thống Zelensky đổi tên một đơn vị quân đội Ukraine thành "Những anh hùng UPA". UPA là tên một lực lượng nổi dậy dân tộc chủ nghĩa thời Thế chiến II, được một số người Ukraine coi là "anh hùng", nhưng Ba Lan phản ứng quyết liệt do UPA bị cáo buộc tham gia các cuộc thảm sát Volhynia giai đoạn 1943-1945.

Với những khác biệt về quan điểm giữa các nước thành viên, giới quan sát tin rằng mục tiêu mà Ukraine đề ra về việc hoàn tất việc mở toàn bộ các cụm đàm phán trong tháng 7/2026 gần như không còn khả thi. Giới chức EU dự kiến sẽ tiếp tục xem xét từng cụm đàm phán còn lại sau kỳ nghỉ Hè vào tháng 9/2026.

Theo quy trình của EU, sau khi một cụm đàm phán được khai thông, quốc gia ứng cử viên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán chi tiết đối với từng chương thuộc cụm đó. Việc đàm phán cụm số Một của Ukraine vẫn đang diễn ra. Quá trình này có thể kéo dài vài tuần, vài tháng hoặc vài năm trước khi nước ứng viên đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn để trở thành thành viên chính thức của EU.

Thái Hà