Iran sẽ đối mặt thế nào khi UAE sở hữu S-400 của Nga?

Thương vụ diễn ra sau khi xuất hiện thông tin cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý chuyển giao các tổ hợp S-400 mà nước này từng mua của Nga, cho một quốc gia vùng Vịnh theo một thỏa thuận được Mỹ chấp thuận. Đổi lại, Ankara sẽ được nối lại chương trình mua tiêm kích tàng hình F-35, vốn bị Washington đình chỉ sau khi Thổ Nhĩ Kỳ quyết định mua S-400 từ Nga.

Việc UAE sở hữu S-400 không chỉ được cho là có lợi cho an ninh của nước này mà còn phục vụ lợi ích của Mỹ. Hệ thống phòng không của UAE hiện đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các căn cứ và cơ sở quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh, những địa điểm được sử dụng để hỗ trợ các chiến dịch quân sự trong khu vực.

Thổ Nhĩ Kỳ từng mua 4 tiểu đoàn S-400 từ Nga với tổng trị giá khoảng 2,5 tỷ USD và toàn bộ số khí tài này có thể sẽ được chuyển giao cho Không quân UAE.

Hiện nay, UAE đã vận hành nhiều hệ thống phòng không tiên tiến như THAAD và Patriot PAC-3 của Mỹ, KM-SAM của Hàn Quốc cùng tổ hợp Pantsir do Nga sản xuất. Tuy nhiên, những hạn chế được bộc lộ của Patriot trong thực chiến, cùng tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn cho Patriot và THAAD, khiến việc bổ sung S-400 trở thành lựa chọn hấp dẫn nhằm đa dạng hóa và tăng cường khả năng phòng thủ.

S-400 được thiết kế để đối phó với nhiều loại mục tiêu khác nhau, từ máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo cho đến máy bay không người lái. Việc bổ sung hệ thống này sẽ giúp UAE mở rộng đáng kể phạm vi phòng thủ trên không, đồng thời tăng khả năng đánh chặn các cuộc tấn công từ khoảng cách xa.

Một lợi thế khác của S-400 là năng lực sản xuất tên lửa đánh chặn của Nga được đánh giá cao hơn so với tốc độ bổ sung đạn của Mỹ dành cho Patriot và THAAD. Điều này có thể giúp UAE nhanh chóng khôi phục năng lực phòng thủ nếu phải đối mặt với các đợt tấn công kéo dài.

Trong thời gian xảy ra các cuộc giao tranh giữa Mỹ và Iran, nhiều đợt phản công của Tehran đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng và các mục tiêu quân sự tại UAE, trong đó có nhiều máy bay quân sự đang đỗ trên mặt đất.

S-400 cũng đã được triển khai trong nhiều môi trường tác chiến thực tế, bao gồm chiến trường Ukraine và cuộc xung đột giữa Ấn Độ và Pakistan hồi tháng 5/2025. Sau các cuộc giao tranh này, nhiều quan chức Ấn Độ đã đưa ra những đánh giá tích cực về hiệu quả của hệ thống.

Một trong những điểm mạnh của S-400 là khả năng phát hiện và theo dõi các mục tiêu có mức độ tàng hình cao nhờ sử dụng nhiều loại radar hoạt động trên các dải tần khác nhau. Điều này giúp hệ thống có thể phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa hơn so với nhiều tổ hợp phòng không khác.

Giới quan sát hiện cũng đặc biệt quan tâm đến khả năng UAE sẽ được trang bị tên lửa đánh chặn 40N6 hay không. Loại tên lửa này từng được Nga xuất khẩu cho Ấn Độ và Trung Quốc, có tầm bắn lên tới 400 km, tăng đáng kể so với mức 250 km của các phiên bản trước, đồng thời được trang bị đầu dò radar chủ động giúp nâng cao khả năng tiêu diệt mục tiêu ở cự ly lớn.

Dù vậy, việc UAE triển khai S-400 cũng đặt ra câu hỏi về cách Iran sẽ đối phó với hệ thống này. Nhiều chuyên gia nhận định Tehran có thể tiếp tục sử dụng các máy bay không người lái cảm tử giá rẻ với số lượng lớn để tập trung tấn công vào các thành phần quan trọng như radar và bệ phóng của S-400.

Mặc dù được đánh giá có tính cơ động và khả năng tác chiến đa dạng hơn nhiều hệ thống phòng không phương Tây, S-400 vẫn có những hạn chế nhất định khi phải đối phó với các cuộc tập kích bằng số lượng lớn máy bay không người lái giá rẻ.

Đáng chú ý, UAE không hoàn toàn xa lạ với công nghệ của Nga. Hệ thống phòng không tầm trung KM-SAM mà nước này đang sử dụng được Hàn Quốc phát triển dựa trên sự hỗ trợ công nghệ từ Nga, trong đó có nhiều thành phần liên quan đến các chương trình S-350 và S-400.

Xuân Minh