Vì sao Ukraine chưa thể tự sản xuất tên lửa Patriot dù được Mỹ chấp thuận?

Theo các quan chức trong ngành công nghiệp quốc phòng và các nhà phân tích được Reuters dẫn lời, những rào cản về công nghệ, năng lực công nghiệp và an ninh khiến việc chế tạo tên lửa Patriot ngay tại Ukraine gần như không khả thi trong thời gian tới.

Hệ thống phóng tên lửa đất đối không từ hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot. (Ảnh: MW)

Các nguồn tin cho biết, phương án thực tế hơn là dây chuyền sản xuất sẽ được xây dựng tại Đức hoặc một quốc gia thành viên NATO khác ở châu Âu. Chỉ sau khi chiến sự kết thúc, hoạt động sản xuất mới có thể được chuyển dần sang Ukraine. Ngay cả khi nhận được đầy đủ sự chấp thuận từ phía Mỹ, việc chế tạo loại tên lửa đánh chặn hiện đại này vẫn là một quá trình cực kỳ phức tạp, ngay cả đối với những quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng phát triển.

Tên lửa Patriot sử dụng nhiều công nghệ tiên tiến như đầu dò radar, hệ thống dẫn đường điện tử, động cơ tên lửa và phần mềm điều khiển hiện đại. Phần lớn các linh kiện này phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế và được sản xuất tại các cơ sở chuyên biệt mà Ukraine hiện chưa có. Ngoài giấy phép sản xuất, việc tiếp cận nhiều công nghệ cốt lõi còn cần các giấy phép xuất khẩu riêng từ phía Mỹ.

Theo ước tính của các chuyên gia, chỉ riêng việc xây dựng dây chuyền thử nghiệm cũng có thể mất từ 12 đến 24 tháng, trong khi để đạt năng lực sản xuất quy mô lớn sẽ cần nhiều thời gian hơn nữa.

Một trở ngại lớn khác là vấn đề an ninh. Nếu được xây dựng tại Ukraine, các nhà máy sản xuất tên lửa Patriot gần như chắc chắn sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên của các cuộc tập kích tầm xa từ Nga. Điều này khiến việc đầu tư cơ sở hạ tầng sản xuất ngay trong vùng chiến sự tiềm ẩn rủi ro rất lớn, không chỉ đối với Ukraine mà còn với các tập đoàn quốc phòng Mỹ tham gia chuyển giao công nghệ.

Vì lý do đó, nhiều nhà phân tích nhận định Đức là lựa chọn phù hợp nhất để đặt dây chuyền sản xuất ban đầu. Ba Lan cũng được xem là một phương án thay thế, trong khi khả năng chuyển hoạt động sản xuất sang Ukraine chỉ được tính đến sau khi xung đột kết thúc.

Bên cạnh những khó khăn trong sản xuất, tên lửa Patriot hiện cũng là một trong những loại vũ khí đắt đỏ và khan hiếm nhất trong kho dự trữ của các nước NATO. Nhu cầu đối với loại tên lửa này đã tăng mạnh do các cuộc xung đột ở Đông Âu và Trung Đông, trong khi năng lực sản xuất vẫn chưa theo kịp.

Nga vẫn duy trì tốc độ sản xuất hàng trăm tên lửa đạn đạo mỗi năm, đồng thời liên tục chế tạo số lượng lớn tên lửa hành trình và máy bay không người lái tấn công. Điều này được cho là sẽ tiếp tục gây sức ép lớn lên hệ thống phòng không của Ukraine, ngay cả khi việc sản xuất tên lửa Patriot theo giấy phép cuối cùng được triển khai.

Nga cũng đã mở rộng đáng kể năng lực sản xuất tên lửa đạn đạo Iskander-M trong những năm gần đây, giúp nước này tăng cường cả các cuộc tấn công chiến thuật lẫn chiến lược. Trong khi đó, hiệu quả thực tế của hệ thống Patriot trước các loại tên lửa hiện đại của Nga cũng đang bị đặt dấu hỏi.

Tháng 10/2025, cựu Phó Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Ukraine, Tướng Igor Romanenko cho rằng, khả năng đánh chặn của Patriot đã suy giảm đáng kể. Ông nhận định hiệu quả của hệ thống này đã giảm từ khoảng 42% xuống còn 6%, đồng thời cho rằng nguyên nhân là các tên lửa đạn đạo Nga đã được nâng cấp phần mềm, giúp tăng tốc độ và khả năng cơ động trong giai đoạn tiếp cận mục tiêu.

Đánh giá này cũng tương đồng với các cảnh báo trước đó từ một số quan chức Ukraine và phương Tây, cho rằng hiệu quả của Patriot trước các tên lửa Iskander-M và Kinzhal của Nga đã giảm xuống mức rất thấp, chỉ còn khoảng 6%.

Xuân Minh