Đưa tranh AI vào nhóm nguy cơ cần ngăn chặn để bảo vệ di sản nghề làm tranh Đông Hồ

Du khách Hàn Quốc trải nghiệm với di sản tranh dân gian Đông Hồ của Việt Nam. (Ảnh: Mai Mai/Vietnam+)

Quyết định phê duyệt Đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2040 vừa được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh ban hành.

Đáng chú ý, Đề án dành riêng một nhóm giải pháp nhằm tăng cường kiểm tra, quản lý thị trường để ngăn chặn tình trạng tranh nhái, tranh công nghiệp và tranh do AI tạo ra, những yếu tố được đánh giá có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ nhân, cộng đồng làng nghề cũng như làm suy giảm giá trị nguyên gốc của di sản.

Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, lưu trữ dữ liệu và quảng bá di sản, hướng tới khai thác hiệu quả công nghệ nhưng vẫn bảo đảm giữ gìn tính xác thực của nghề làm tranh Đông Hồ.

Song song với các giải pháp bảo vệ, Bắc Ninh tiếp tục triển khai đồng bộ các biện pháp đã cam kết với UNESCO như tăng cường giáo dục, truyền dạy nghề; hỗ trợ kinh phí cho nghệ nhân và các hộ sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu, tư liệu hóa di sản; quảng bá, nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm; hỗ trợ ứng dụng công nghệ, cải tiến sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản thông qua các hoạt động văn hóa.

Đề án cũng tập trung mở rộng thị trường cho tranh Đông Hồ bằng các giải pháp nghiên cứu, sáng tạo mẫu mã trên nền tảng giá trị truyền thống; khuyến khích các nhà thiết kế trẻ tham gia phát triển sản phẩm; xây dựng thương hiệu và chiến lược tiếp thị; phát triển du lịch gắn với trải nghiệm nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng làng nghề.

Tranh dân gian Đông Hồ "sống" giữa không gian làng quê Bắc Bộ. (Ảnh: Mai Mai/Vietnam+)

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ tăng cường quảng bá di sản thông qua các phương tiện truyền thông hiện đại và truyền thống; trưng bày tranh Đông Hồ tại bảo tàng, triển lãm; tổ chức hội thảo, chương trình giáo dục cộng đồng; phát triển các sản phẩm lưu niệm mang bản sắc Đông Hồ; mở rộng hợp tác quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực thực hành và chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân.

Đề án được xây dựng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa; đồng thời bảo tồn các yếu tố cấu thành nghề làm tranh Đông Hồ như kỹ thuật in tranh, giấy dó, màu tự nhiên, tri thức dân gian và không gian văn hóa làng nghề. Qua đó, tạo nền tảng để phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Đề án đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026-2035 bảo vệ và phát huy giá trị nghề làm tranh dân gian Đông Hồ trong đời sống đương đại, bảo đảm sức sống của di sản; phấn đấu đưa nghề làm tranh Đông Hồ ra khỏi Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Đồng thời triển khai hiệu quả Chương trình hành động quốc gia và các cam kết với UNESCO, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trong đó cộng đồng chủ thể được hưởng lợi từ chính quá trình thực hành và phát huy giá trị di sản./.

Tranh dân gian Đông Hồ thể hiện sinh động đời sống xã hội nông nghiệp Việt Nam cổ truyền với các phong tục, tập quán sinh hoạt. (Ảnh: TTXVN)

(Vietnam+)

M.Mai