Dòng vốn ngoại tiếp sức hệ thống ngân hàng

Những khoản vay tỷ USD nối dài kỳ hạn nguồn vốn

Khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế trị giá 721 triệu USD được HDBank ký kết ngày 30/7 tại TP.HCM là dấu mốc mới trên thị trường vốn Việt Nam. Đây được xác định là khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế lớn nhất từ trước tới nay do một tổ chức Việt Nam huy động thành công, với tổng giá trị cao hơn khoảng 60% so với kế hoạch ban đầu.

Khoản vay được cấu trúc theo Nguyên tắc Khoản vay xã hội và Khung Tài chính bền vững của HDBank, do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Standard Chartered đồng điều phối. Nguồn vốn sẽ được sử dụng để mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Theo ADB, định chế này trực tiếp cung cấp khoản vay 100 triệu USD, đồng thời cùng Standard Chartered huy động thêm 621 triệu USD từ các ngân hàng thương mại tham gia giao dịch.

Dòng vốn ngoại hỗ trợ tích cực cho hoạt động của các ngân hàng - Ảnh: ST

Ông Trần Hoài Nam, Phó Tổng giám đốc Thường trực HDBank cho biết, nguồn vốn mới sẽ tiếp tục củng cố nền tảng vốn trung và dài hạn của ngân hàng, mở rộng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, qua đó góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện và tăng trưởng bền vững. Trước đó, HDBank đã huy động thành công 270 triệu USD vốn xanh và 380 triệu USD vốn tài chính bền vững từ các tổ chức tài chính phát triển quốc tế.

Một thương vụ đáng chú ý khác là khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD được VPBank ký với 15 định chế tài chính quốc tế vào cuối tháng 6/2026. Khoản vay được nâng quy mô từ 1,2 tỷ USD lên 1,44 tỷ USD, tương đương khoảng 37.900 tỷ đồng, có kỳ hạn ba năm và gắn với các mục tiêu mở rộng tín dụng xanh, tín dụng xã hội của ngân hàng. Trước đó, riêng trong năm 2025, VPBank đã huy động được 1,56 tỷ USD từ một khoản vay hợp vốn quốc tế và phát hành 300 triệu USD trái phiếu bền vững, đưa tổng quy mô vốn quốc tế huy động trong năm lên 2,36 tỷ USD.

Bên cạnh vay hợp vốn, VPBank còn dự kiến chào bán riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài. Nếu hoàn tất sau đợt phát hành cổ phiếu thưởng, vốn điều lệ của ngân hàng có thể tăng lên hơn 106.200 tỷ đồng. Đây là một bước đi cho thấy các ngân hàng đang đồng thời khai thác cả vốn vay quốc tế và vốn cổ phần ngoại để tăng năng lực tài chính.

Ở nhóm ngân hàng có quy mô nhỏ hơn, VietABank cũng đang mở rộng kênh huy động bên cạnh tiền gửi truyền thống. Ông Nguyễn Văn Trọng, Tổng giám đốc VietABank cho biết, theo định hướng của ngân hàng, hoạt động kinh doanh sẽ tiếp tục được triển khai trên nguyên tắc an toàn, hiệu quả và bền vững, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực quản trị theo các chuẩn mực tiên tiến.

Đáng chú ý, VietABank đã ký biên bản ghi nhớ với Quỹ Hợp tác khí hậu toàn cầu và Quỹ Đầu tư Thụy Sĩ cho các thị trường mới nổi, với tổng giá trị cam kết 35 triệu USD dự kiến triển khai trong các năm 2026-2027. Hai tổ chức quốc tế cũng dự kiến hỗ trợ VietABank nâng cao năng lực quản trị.

Nam A Bank cũng đang đẩy mạnh quốc tế hóa nguồn vốn. Theo công bố kết quả sáu tháng đầu năm, tổng quy mô dòng vốn quốc tế mà ngân hàng thu hút thành công đã vượt 300 triệu USD. Trước đó, Nam A Bank cho biết đang xúc tiến một gói hợp tác khoảng 100 triệu USD với IFC, gồm 50 triệu USD tài trợ thương mại và phần còn lại dự kiến là vốn trung, dài hạn.

Theo ông Lê Quang Trung, Phó Tổng giám đốc VIB, chi phí vốn quốc tế đã giảm về mức hợp lý hơn và có thể được doanh nghiệp trong nước chấp nhận. Khi VIB thăm dò thị trường đối với một giao dịch quy mô 500 triệu USD, nhiều định chế tài chính quốc tế đã bày tỏ sẵn sàng tham gia. Với lãi suất USD khoảng 5,75-6%/năm, các tổ chức này có khả năng giải ngân hàng tỷ USD vào thị trường Việt Nam.

Việc các ngân hàng tìm đến vốn quốc tế diễn ra trong bối cảnh cơ cấu nguồn vốn của hệ thống còn mất cân đối về kỳ hạn. Theo NHNN, khoảng 80% vốn huy động của hệ thống hiện là vốn ngắn hạn, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Ngược lại, nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp cho sản xuất, hạ tầng, công nghệ và chuyển đổi xanh đang rất lớn.

Bởi vậy, giá trị của nguồn vốn quốc tế không chỉ nằm ở quy mô. Khi huy động được những khoản vay có kỳ hạn ba năm, năm năm hoặc dài hơn, các ngân hàng có thêm điều kiện cải thiện cân đối kỳ hạn tài sản, nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tiền gửi ngắn hạn và hạn chế áp lực phải tăng mạnh lãi suất huy động trong nước.

Vốn ngoại đi cùng yêu cầu nâng chuẩn quản trị

Dòng vốn quốc tế đang vào hệ thống ngân hàng qua nhiều cửa: khoản vay hợp vốn, trái phiếu xanh, hạn mức tài trợ thương mại, phát hành cổ phiếu riêng lẻ và hợp tác với nhà đầu tư chiến lược. Tuy nhiên, điểm chung của các giao dịch là yêu cầu ngày càng cao về minh bạch tài chính, quản trị rủi ro, an toàn vốn và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị.

Từ kinh nghiệm đàm phán các thương vụ mua bán, sáp nhập, ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng giám đốc SHB nhấn mạnh: “Một khi tài chính được minh bạch hóa, khả năng tiếp cận dòng vốn ngoại sẽ cao hơn, không chỉ tăng vốn điều lệ mà còn nâng cấp toàn bộ năng lực vận hành, quản trị và vị thế cạnh tranh”.

Đại diện MB cũng cho rằng, room ngoại không chỉ là câu chuyện định giá cổ phiếu. Ý nghĩa quan trọng hơn là cơ hội tiếp cận công nghệ, mô hình quản trị hiện đại và các chuẩn mực quốc tế - những yếu tố nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của một ngân hàng.

Không gian thu hút vốn cổ phần ngoại đã được mở rộng một phần theo Nghị định 69/2025/NĐ-CP. Theo đó, tổng mức sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng thương mại nhận chuyển giao bắt buộc, không bao gồm ngân hàng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, có thể vượt 30% nhưng không quá 49%, phù hợp với phương án chuyển giao bắt buộc đã được phê duyệt.

Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu ngân hàng đã kín room ngoại trong thời gian dài, cơ chế này mở thêm dư địa để thu hút các quỹ đầu tư và nhà đầu tư chiến lược.

Theo TS. Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, thu hút nhà đầu tư chiến lược nước ngoài có tiềm lực sẽ giúp gia tăng nội lực của các ngân hàng Việt Nam trong dài hạn, bổ sung và ổn định nguồn vốn kinh doanh, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của khách hàng. Quan trọng hơn, nhà đầu tư ngoại có thể chia sẻ kinh nghiệm quản trị, công nghệ và góp phần định hình mô hình kinh doanh hiện đại.

Nhu cầu mở thêm kênh huy động quốc tế không chỉ đặt ra đối với từng ngân hàng. Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7, Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu phát hành trái phiếu quốc tế. Với uy tín hiện nay của Việt Nam, ông cho rằng trái phiếu quốc tế có thể đạt mức lãi suất thuận lợi hơn so với việc để từng doanh nghiệp tự huy động. Trả lời đề xuất này, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết cơ quan quản lý “đang tính toán phương án triển khai và chắc chắn sẽ tham gia”. Bộ Tài chính sẽ căn cứ nhu cầu vốn của nền kinh tế để phối hợp với NHNN nghiên cứu thực hiện.

Quỳnh Trang