Đề xuất xây dựng tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau hơn 13 năm thi hành, Luật Xuất bản đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thực tiễn cũng như chưa đáp ứng đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng. Việc sửa đổi luật là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý để hoạt động xuất bản phát triển trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật sửa đổi Điều 3 theo hướng xác định đầy đủ hơn vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản. Theo đó, xuất bản không chỉ là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng mà còn là ngành kinh tế - công nghệ, là bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, hạ tầng tri thức quốc gia, đồng thời là công cụ chủ đạo phục vụ giáo dục, đào tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia.

Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Lâm Thị Phương Thanh. Ảnh: Media Quốc hội

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo luật đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm. Thay vì dựa chủ yếu vào tiền kiểm, hoạt động quản lý sẽ chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát, xử lý vi phạm.

Cùng với đó, nhiều thủ tục hành chính được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa, điều kiện kinh doanh được cắt giảm, các phương thức quản lý điện tử được hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Dự thảo cũng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xuất bản trên môi trường số, bao gồm dữ liệu ngành xuất bản, nền tảng số, dịch vụ trung gian phát hành, xuất bản điện tử và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế pháp lý về mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đồng thời quy định chính sách của Nhà nước trong đầu tư, xây dựng và phát triển tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia theo hướng đa nền tảng, đa sản phẩm.

Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, mô hình này sẽ góp phần tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành các tổ chức xuất bản quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.

Đề nghị làm rõ cơ chế quản trị và tăng tính khả thi của dự thảo luật

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Xuất bản. Hồ sơ dự án luật được chuẩn bị đầy đủ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, hoàn thiện trên tinh thần cầu thị.

Ủy ban nhất trí với phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo luật, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực triển khai thi hành, nhất là đối với các quy định về chuyển đổi số, xuất bản phẩm điện tử, xuất bản số và phát triển công nghiệp văn hóa.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với hoạt động xuất bản trên không gian mạng, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng cũng như các quy định pháp luật liên quan. Việc hoàn thiện các quy định cần bảo đảm không chồng chéo, có tính khả thi và bao quát đối với các nền tảng phát hành, nền tảng trung gian xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào thị trường Việt Nam.

Về các hành vi bị cấm trong hoạt động xuất bản, Ủy ban đề nghị thiết kế quy định tại khoản 2 Điều 10 theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn, tránh phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng, đồng thời bảo đảm nguyên tắc quyền con người chỉ bị hạn chế theo quy định của luật.

Đối với mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, cơ quan thẩm tra đồng tình với việc sửa đổi theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới và yêu cầu chuyển đổi số. Tuy nhiên, dự thảo cần tiếp tục làm rõ cơ chế quản trị, quyền và nghĩa vụ của cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đồng thời phân định rõ giữa mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia với mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia để tránh chồng chéo trong quá trình triển khai.

Về hoạt động phát hành xuất bản phẩm, Ủy ban đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế hậu kiểm, đặc biệt đối với hoạt động phát hành trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử, nhằm tăng cường bảo vệ an ninh tư tưởng, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống tình trạng phát hành xuất bản phẩm lậu, xuất bản phẩm vi phạm pháp luật trong môi trường số.

Lê Bảo