ĐBQH đề xuất cấm bán thuốc lá cho người sinh từ năm 2010

Cấm thuốc lá thế hệ mới ngay trong luật

Sáng 21/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Y tế trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thảo luận tại tổ, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine thế hệ mới bằng quy định rõ ràng, đủ sức ngăn chặn việc sản xuất, kinh doanh và sử dụng các sản phẩm này.

ĐBQH Phạm Trọng Nhân phát biểu. Ảnh: Hà An.

ĐBQH Phạm Trọng Nhân (TP.HCM) đề nghị giữ quy định cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm nicotine thế hệ mới ngay trong luật, không chuyển giao danh mục cấm cho Chính phủ quyết định, cũng không trì hoãn thời điểm thực hiện.

Theo ông Nhân, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới thường có hương vị hấp dẫn, thiết kế nhỏ gọn, kín đáo, dễ che giấu và có sức hút đối với giới trẻ. Đại biểu cho rằng cần có giải pháp ngăn chặn từ sớm, từ xa, tránh để hình thành thêm một thế hệ người nghiện nicotine.

Liên quan đến việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, Chủ tịch Quốc hội cho biết, dự thảo đề xuất chuyển dần các địa điểm hiện có khu vực hút thuốc riêng như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng sang cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà theo lộ trình; đồng thời bổ sung tàu thủy, tàu hỏa vào nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc bố trí khu vực hút thuốc phải rõ ràng, phù hợp, bảo đảm môi trường và mỹ quan. Đồng thời, cần nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về xử lý vi phạm, trong đó có Singapore, nơi các hành vi vứt tàn thuốc không đúng quy định bị xử phạt nghiêm khắc. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc phải có "lộ trình rõ ràng, có giai đoạn chuyển tiếp hợp lý", hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động, bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất.

Cho ý kiến về dự án luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (Đoàn đại biểu TP.HCM) cảnh báo thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã tiếp cận cả học sinh nhỏ tuổi. Theo ông, dù chủ trương cấm đã được ban hành, các sản phẩm này vẫn xuất hiện trên thị trường, trong đó có tình trạng nhập lậu qua đường tiểu ngạch.

Ông Mẫn đề nghị luật quy định đầy đủ phạm vi cấm, bao quát toàn bộ chuỗi hoạt động từ sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, nhập khẩu, quá cảnh đến chứa chấp và sử dụng. Các linh kiện, cụm linh kiện và dung dịch dùng để lắp ráp sản phẩm cũng cần được tính đến, tránh trường hợp sản phẩm bị cấm nhưng bộ phận cấu thành vẫn được lưu thông.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời yêu cầu làm rõ định nghĩa, phạm vi điều chỉnh và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, gồm ngành y tế, công an, công thương và chính quyền địa phương. Theo ông, quy định phải đủ rõ để không bị các công nghệ mới vượt qua, đồng thời có hướng dẫn và chế tài đủ mạnh để bảo đảm thực thi.

Đề xuất cấm bán thuốc lá cho người sinh từ năm 2010

Một trong những kiến nghị đáng chú ý của ông Phạm Trọng Nhân là nghiên cứu cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi, bên cạnh quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Đại biểu dẫn số liệu từ Bộ Y tế cho thấy tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trong nhóm 15-19 tuổi khoảng 5,4%, nhưng tăng lên 32,6% ở nhóm 20-24 tuổi. Theo ông, cần xem xét nguy cơ người trẻ bắt đầu hút thuốc khi vừa đủ tuổi mua hợp pháp, từ đó có biện pháp ngăn ngừa sớm.

Ông Nhân đề nghị cơ quan soạn thảo giải trình thấu đáo việc chưa đưa phương án này vào dự thảo luật. Nếu chưa đủ điều kiện quy định ngay, đại biểu đề nghị nghiên cứu giao Chính phủ áp dụng chậm nhất vào năm 2030, đồng thời công khai báo cáo đánh giá tác động trước khi Quốc hội xem xét.

Nâng cảnh báo sức khỏe lên 85% diện tích bao bì

Về cảnh báo sức khỏe, ông Nhân đề nghị nâng diện tích cảnh báo trên bao bì thuốc lá từ 50% lên 85% diện tích mỗi mặt chính. Ông cũng kiến nghị sửa quy định người bán “có quyền từ chối” thành “có quyền, có trách nhiệm từ chối” bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: CTTĐT Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đồng tình với đề xuất nâng diện tích cảnh báo từ 50% lên 85% ở mặt trước và mặt sau bao thuốc. Ông đề nghị bổ sung số điện thoại hỗ trợ cai nghiện, thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ và quy định rõ thời hạn thay đổi mẫu cùng cơ chế giám sát, tránh để doanh nghiệp trì hoãn thực hiện.

Ngoài cảnh báo trên bao bì, ông Mẫn đề nghị cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán theo hướng không để lộ sản phẩm, đồng thời làm rõ khái niệm trưng bày và tiếp thị trực tiếp để tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đề nghị mở rộng địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, tiến tới chuyển các địa điểm như khách sạn, quán bar, karaoke, vũ trường, nhà hàng từ mô hình có khu vực hút thuốc riêng sang cấm hút thuốc hoàn toàn theo lộ trình; bổ sung tàu thủy, tàu hỏa vào nhóm phương tiện công cộng cấm hút thuốc hoàn toàn.

Ông Mẫn nhấn mạnh cần tăng cường kiểm tra, sử dụng phương tiện kỹ thuật để phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ cai nghiện và phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội để ngăn thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá.

Trong khi đó, ông Nhân đề nghị kiểm soát chặt nguồn cung thuốc lá truyền thống, quy định chỉ tiêu giảm sản lượng và yêu cầu báo cáo Quốc hội hằng năm. Đại biểu cho rằng việc hoạch định chính sách cần tính đến chi phí xã hội do thuốc lá gây ra, không chỉ nhìn vào nguồn thu ngân sách.

Các kiến nghị tại phiên thảo luận tập trung vào ba hướng chính: cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới, ngăn người trẻ bắt đầu hút thuốc và tăng cường các biện pháp cảnh báo, kiểm soát thuốc lá truyền thống. Những đề xuất này đặt ra yêu cầu hoàn thiện quy định ngay trong luật, đồng thời xác định rõ trách nhiệm thực thi để chính sách bảo vệ sức khỏe cộng đồng đi vào thực tế.

Thanh Hằng

Hà An