Tăng cường kiểm soát, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác hại của thuốc lá

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình về Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, việc sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với thực tiễn. Qua đó góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, giảm tỷ lệ tử vong, gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Dự án Luật được xây dựng trên cơ sở các chủ trương của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị.

Việc xây dựng Luật cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ và khả thi trong hệ thống pháp luật; phù hợp với Công ước khung về kiểm soát thuốc lá và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Các chính sách phải dựa trên bằng chứng khoa học, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và chuẩn mực quốc tế, chú trọng phòng ngừa tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là phụ nữ, trẻ em và đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã thực hiện các quy trình, thủ tục xây dựng dự án Luật theo quy định. Ngày 28/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 257/NQ-CP về Phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026 (phiên thứ hai), cơ bản thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật.

Trên cơ sở kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Chính phủ đã tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trình Quốc hội.

Cụ thể hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật là sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm cụ thể hóa chính sách cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung các khái niệm về thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và những sản phẩm liên quan, làm cơ sở xác định sản phẩm, nhận diện và xử lý hành vi vi phạm, bảo đảm bao quát các loại sản phẩm thuốc lá thuộc phạm vi điều chỉnh.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến sản phẩm thuốc lá hoàn chỉnh, bộ phận và nguyên liệu của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; hành vi trưng bày thuốc lá và bán thuốc lá trên môi trường điện tử.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các quy định nhằm cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trong đó, sửa đổi, bổ sung quy định về kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, bảo đảm công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với hoạt động cai nghiện thuốc lá, thay bằng các biện pháp quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật.

Quy định này nhằm khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, cá nhân vào hoạt động cai nghiện thuốc lá, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý và chất lượng dịch vụ.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành mục đích, quan điểm và phạm vi sửa đổi Luật.

Nội dung dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, thể chế hóa quan điểm “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh” và mục tiêu “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá” tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Dự thảo cũng phù hợp với quy định của Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Về các hành vi bị nghiêm cấm tại khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi, bổ sung Điều 9 Luật hiện hành, Ủy ban cơ bản tán thành các quy định được đề xuất. Trong đó, các khoản 1, 2 và 3 đã bảo đảm tính bao quát, rõ ràng, cụ thể hóa chính sách cấm triệt để thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Ủy ban cũng tán thành quy định cấm trưng bày thuốc lá tại khoản 5 Điều 9 nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp, giảm sự hiện diện của thuốc lá tại các điểm bán lẻ, hạn chế khả năng tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên đối với sản phẩm này.

Đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85%

Đối với quy định về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá tại Điều 15 Luật hiện hành, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị bổ sung quy định diện tích cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá. Một phương án khác là quy định lộ trình cụ thể để tăng diện tích cảnh báo sức khỏe lên mức từ 85% đến 100%.

Theo Ủy ban, việc tăng diện tích cảnh báo nhằm thể chế hóa quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đồng thời, Ủy ban đề nghị bổ sung quy định về tiêu chuẩn ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe, bảo đảm cảnh báo gắn liền với bao bì thuốc lá, không bị tem thuốc lá che lấp. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì hoặc bị tem thuốc lá che khuất phần lớn diện tích như ở một số sản phẩm đang lưu hành.

Về quản lý kinh doanh thuốc lá và kiểm soát đầu tư sản xuất thuốc lá tại Điều 19 và Điều 21 Luật hiện hành, Ủy ban tán thành việc tiếp tục duy trì quy định về giấy phép kinh doanh thuốc lá tại khoản 1 Điều 19 và giữ khoản 6 Điều 21.

Theo cơ quan thẩm tra, việc duy trì các quy định này nhằm tiếp tục quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh, kiểm soát quy mô và sản lượng sản xuất thuốc lá truyền thống, phù hợp với nguyên tắc “hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá phải phù hợp với mục tiêu từng bước giảm nguồn cung cấp thuốc lá” tại khoản 3 Điều 4 Luật hiện hành.

Theo baochinhphu.vn