Đầu tư công phục hồi, từng bước tăng tốc

Không khí thi công nhộn nhịp, khẩn trương trên công trường xây dựng Dự án sân vận động Trống Đồng thuộc Khu đô thị thể thao Olympic, thành phố Hà Nội. (Ảnh: HUY TRUNG)

Trước yêu cầu đưa đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh và bền vững, đầu tư tiếp tục được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Trong đó, đầu tư công đóng vai trò là vốn mồi, dẫn dắt, tạo sức lan tỏa đến nhiều lĩnh vực, ngành nghề, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế.

Tỷ lệ giải ngân đạt 35,5% kế hoạch

Bộ Tài chính cho biết sáu tháng đầu năm, giải ngân vốn đầu tư công của cả nước đạt hơn 356 nghìn tỷ đồng, bằng 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân đạt mức tương đương nhưng khối lượng vốn giải ngân cao hơn 38,4 nghìn tỷ đồng do tổng vốn kế hoạch đầu tư công năm 2026 tăng cao nhất từ trước đến nay, lên đến 1,01 triệu tỷ đồng.

Trong nhóm địa phương dẫn đầu về giải ngân đầu tư công, Hà Nội là điểm sáng khi đã giải ngân 51,8% vốn kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao với con số tuyệt đối đạt hơn 62 nghìn tỷ đồng, đứng thứ 3 cả nước về tỷ lệ giải ngân và đứng số 1 về số tuyệt đối.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội cho biết, thành phố đã xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng năm 2026 và những năm tiếp theo.

Do đó, ngay từ những ngày đầu, tháng đầu, Hà Nội đã ban hành các chỉ thị, kế hoạch, giao chỉ tiêu KPI (chỉ số đo lường hiệu quả công việc) cho từng sở, ngành, chủ đầu tư, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện đối với từng dự án, công trình.

Xác định giải phóng mặt bằng hiện là khó khăn lớn nhất, Hà Nội yêu cầu các dự án đang vướng mắc ở khâu này phải lập kế hoạch chi tiết về tiến độ giải phóng mặt bằng và giải ngân theo tuần.

Qua đó gắn kết quả thực hiện với công tác đánh giá cán bộ và trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời xem xét điều chuyển vốn đối với dự án, công trình chậm tiến độ liên tiếp hai tháng.

Đối với các dự án trọng điểm, cấp bách, lãnh đạo thành phố thường xuyên trực tiếp kiểm tra tại hiện trường, xây dựng đường găng tiến độ cho từng hạng mục và kiên quyết điều chỉnh vốn từ dự án chậm tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân cao hơn.

Cũng theo ông Nguyễn Ngọc Tú, dự kiến trong quý III, Hà Nội sẽ hoàn thành hệ thống dữ liệu số hóa của các dự án đầu tư công để đưa vào theo dõi, quản lý tiến độ thi công, giải ngân theo thời gian thực hằng ngày.

Tại An Giang, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là hơn 28,6 nghìn tỷ đồng, sáu tháng đầu năm đã giải ngân hơn 8.600 tỷ đồng, đạt hơn 32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Riêng đối với các dự án hạ tầng phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 38%, cao hơn so với mặt bằng chung.

Ông Phạm Minh Tâm, Giám đốc Sở Tài chính An Giang cho biết, vướng mắc lớn nhất trong công tác giải ngân vốn đầu tư công hiện nay nằm ở các dự án APEC. Các dự án này chiếm khối lượng hơn 50% nguồn vốn đầu tư công của tỉnh, nhưng nhiều dự án phải điều chỉnh tổng vốn đầu tư cũng như cơ cấu nguồn vốn cho nên mặc dù đã có khối lượng nhưng vẫn chưa thể giải ngân.

Đầu tư công là một trong những động lực quan trọng để An Giang phấn đấu đạt mức tăng trưởng GRDP khoảng 10,71% trong sáu tháng cuối năm.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng, tỉnh An Giang đã kiến nghị Chính phủ xem xét hoàn thiện các cơ chế đặc thù cho dự án trọng điểm, bổ sung vốn ngân sách Trung ương cho các công trình hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số và dự án phục vụ APEC.

Chú trọng hiệu quả đầu tư công

Mặc dù tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công sáu tháng đầu năm chưa cao nhưng điểm tích cực là đã có xu hướng phục hồi và tăng tốc rất rõ nét, phản ánh nỗ lực rất lớn của các bộ, ngành, địa phương trong quyết tâm thúc đẩy động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Đáng lưu ý, nhiều dự án hạ tầng quan trọng quốc gia đã bước vào giai đoạn thi công cao điểm, phát sinh khối lượng nghiệm thu lớn trong những tháng cuối năm. Bên cạnh đó, những tác động từ biến động địa chính trị, giá nguyên vật liệu và chi phí vận chuyển cũng có xu hướng ổn định hơn, tạo điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân trong thời gian tới.

Ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính nhận định, dưới góc độ hiệu quả sử dụng vốn, giải ngân nhanh chỉ là điều kiện cần, mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả đầu tư.

Do đó, nếu dự án đầu tư công bị kéo dài tiến độ, điều chỉnh nhiều lần hoặc chậm đưa vào khai thác sẽ làm gia tăng chi phí, giảm hiệu quả sử dụng vốn và tác động bất lợi đến hệ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn đầu tư).

Theo số liệu của Cục Thống kê, hệ số ICOR bình quân giai đoạn 2016-2020 là 6,77 và giảm nhẹ xuống 6,43 trong giai đoạn 2021-2025. Từ năm 2024 đến 2025, chỉ số ICOR đang có tín hiệu hạ nhiệt khi lần lượt ở mức 5,79 và 5,15.

Ông Lê Thành Quân cho biết, để giảm chỉ số ICOR về mức 4,5-4,8 trong giai đoạn 2026-2030 như mục tiêu đề ra tại Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số”, cần có sự phối hợp chặt chẽ và sự quyết tâm rất lớn của các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện, triển khai đồng bộ các giải pháp mang tầm nhìn dài hạn trong công tác giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Cụ thể là cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, không tạo khoảng trống pháp lý trong hoạt động đầu tư; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, lựa chọn dự án và tiếp tục cơ cấu lại đầu tư công theo hướng tập trung, trọng tâm, trọng điểm;

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện và đơn giản hóa thủ tục hành chính, giải quyết, tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn cung và giá vật liệu, giải phóng mặt bằng, nhân sự quản lý dự án…;

Đổi mới tư duy quản lý đầu tư công theo hướng lấy hiệu quả đầu tư làm mục tiêu, sớm đưa công trình vào khai thác, phát huy hiệu quả kinh tế-xã hội.

Bên cạnh đó, cần tăng cường quản lý, giám sát quá trình thực hiện và thường xuyên rà soát, điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai, giải ngân thấp hoặc không còn nhu cầu sử dụng sang các dự án có tiến độ tốt;

Phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong huy động các nguồn lực xã hội thông qua việc tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, có tính kết nối và sức lan tỏa cao; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đầu tư công.

Với vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược về phát triển kinh tế-xã hội, những tháng cuối năm, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn yêu cầu các đơn vị trực thuộc Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành, địa phương phấn đấu giải ngân 100% vốn kế hoạch năm 2026 gắn với hiệu quả sử dụng nguồn vốn, từ đó tạo sức bật cho nền kinh tế.

PHƯƠNG ANH