Đa dạng dòng vốn đổi mới sáng tạo

Bộ KH-CN đang xây dựng dự thảo đề án thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm quốc gia và lấy ý kiến của những đối tượng chịu tác động là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức quản lý quỹ..., với thời gian dự kiến thành lập trong tháng 9.

Mục tiêu của quỹ là đến năm 2030 thiết lập cơ chế hợp tác công - tư hiệu quả, thu hút tối thiểu 1.500 tỷ đồng vốn từ khu vực tư nhân; góp phần thúc đẩy quy mô thị trường vốn đầu tư mạo hiểm Việt Nam đạt 1,5 tỷ USD; trực tiếp đầu tư hoặc đồng đầu tư, góp phần hình thành ít nhất 2 kỳ lân công nghệ (trong tổng số 5 kỳ lân công nghệ theo mục tiêu đề ra trong Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo).

Mục tiêu đến năm 2045 là góp phần đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; có 100 doanh nghiệp khởi nghiệp được định giá từ 100 triệu USD trở lên; thị trường vốn đầu tư mạo hiểm đạt quy mô 10 tỷ USD.

Việc thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm quốc gia đánh dấu một bước ngoặt chiến lược trong nỗ lực của Chính phủ nhằm đưa KH-CN và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế; là sự xác lập một định chế đầu tư chuyên biệt, hoạt động theo cơ chế thị trường để dẫn dắt hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Vai trò cốt lõi nhất của quỹ chính là dẫn dắt, kích hoạt vốn tư nhân.

Thay vì cạnh tranh với những quỹ tư nhân, Quỹ Đầu tư mạo hiểm quốc gia hoạt động theo nguyên tắc bổ trợ, cùng chia sẻ rủi ro để thu hút dòng vốn từ tập đoàn, định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế vào những lĩnh vực khó như công nghệ sâu, trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn. Quỹ dự kiến dành tới 75% vốn để đầu tư vào quỹ thành viên, từ đó tận dụng năng lực quản trị chuyên nghiệp của khu vực tư nhân để phân tán rủi ro và mở rộng quy mô tác động.

Tầm quan trọng của việc đột phá tư duy quản lý pháp lý của việc lập quỹ cũng nằm ở vai trò “phòng thí nghiệm chính sách” cho những đổi mới về quản lý vốn nhà nước. Lần đầu tiên, cơ chế “miễn trừ trách nhiệm” và nguyên tắc “chấp nhận rủi ro” được đưa vào văn bản quy phạm pháp luật một cách hệ thống. Việc đánh giá hiệu quả dựa trên tổng thể danh mục đầu tư trong toàn bộ chu kỳ 10-15 năm thay vì bảo toàn vốn cho từng khoản đầu tư riêng lẻ, là một bước tiến mang tính cách mạng.

Cơ chế này cho phép Nhà nước vận hành nguồn vốn theo đúng bản chất của đầu tư mạo hiểm: chấp nhận thất bại ở một số dự án để đổi lấy những “kỳ lân”. Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam suy giảm những năm qua, việc hình thành quỹ không chỉ là giải pháp bổ sung nguồn lực tài chính mà còn nhằm kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.

Nếu được thiết kế và vận hành hiệu quả, quỹ sẽ trở thành cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng khởi nghiệp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng những doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có sức cạnh tranh toàn cầu.

HÀ MY