Đại biểu Quốc hội: 'Ngành điện phải tính giá sòng phẳng'

Thảo luận tại tổ về dự án Luật Điện lực (sửa đổi) chiều ngày 20/10, đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn Đồng Tháp) bày tỏ đồng tình với chủ trương từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện, thực hiện giá điện theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên ông cho rằng cần có những quy định cụ thể hơn để bảo đảm quyền lợi của người sử dụng điện.

Đại biểu Phạm Văn Hoà phát biểu tại tổ. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Đề xuất nâng ngưỡng điện sinh hoạt bậc 1 lên 150 kWh/tháng

Theo đại biểu, biểu giá điện sinh hoạt đang được thiết kế theo 5 bậc thay vì 6 bậc như trước đây. Trong đó, mức tiêu thụ điện ở bậc 1 là 100 kW. Trong điều kiện đời sống ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng các thiết bị điện, đặc biệt là điều hòa ngày càng phổ biến, ông cho rằng phần lớn các hộ gia đình có mức sống trung bình trở lên đều sử dụng trên 100 kWh điện mỗi tháng.

Vì vậy, đại biểu Phạm Văn Hoà đề nghị Chính phủ nghiên cứu nâng ngưỡng điện sinh hoạt bậc 1 lên 150 kWh/tháng, nhằm bảo đảm chính sách giá điện phù hợp hơn với nhu cầu sinh hoạt thực tế của người dân.

Một vấn đề khác được đại biểu quan tâm là chính sách bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng. Theo ông, hiện nay giá điện phục vụ sản xuất được ưu tiên ở mức thấp, trong khi giá điện đối với một số nhóm khách hàng khác cao hơn.

Đại biểu cho rằng, chính sách ưu tiên cho sản xuất là cần thiết, song việc duy trì bù chéo kéo dài có thể dẫn đến tình trạng người sử dụng điện ở nhóm này phải gánh chi phí cho nhóm khác, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất tiêu thụ lượng điện lớn.

Ông Hoà đồng tình với quy định từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện trong dự thảo luật, nhưng đề nghị phải xác định thời hạn cụ thể để chấm dứt cơ chế này, thay vì chỉ quy định thực hiện theo lộ trình mà chưa rõ thời điểm kết thúc.

Đối với các hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng cần hỗ trợ, đại biểu đề nghị Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp từ ngân sách. “Còn ngành điện lực thì phải tính giá sòng phẳng, giá thương mại hay sản xuất cũng vậy, để các đơn vị sản xuất biết tiết kiệm điện,” đại biểu nhấn mạnh.

Liên quan đến nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, đại biểu Phạm Văn Hoà đề nghị có cơ chế kiểm toán độc lập để xác định chính xác các khoản chi phí cấu thành giá điện.

Theo ông, việc tính toán giá thành mỗi kWh điện cần được thực hiện công khai, khách quan, tránh tình trạng các khoản chi phí không hợp lý hoặc khoản lỗ trong hoạt động điện lực được cộng vào giá bán, làm tăng gánh nặng cho người tiêu dùng.

Cần cho người dân lựa chọn khi thí điểm giá điện theo giờ

Cùng quan tâm đến chính sách giá điện, đại biểu Nguyễn Thị Thuý Lam (Đoàn Đồng Tháp) tập trung góp ý quy định áp dụng giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt tại Điều 50 dự thảo luật.

Dự thảo bổ sung lộ trình áp dụng giá điện theo giờ gắn với điều kiện kỹ thuật cho phép. Theo đại biểu, điều kiện kỹ thuật là cần thiết nhưng chưa đủ. “Công tơ có thể đo được điện theo từng khung giờ nhưng không phải gia đình nào cũng có thể thay đổi lịch sinh hoạt của mình,” bà Lam nói.

Đại biểu dẫn chứng, người lao động đi làm cả ngày thường chỉ có thời gian nấu ăn, giặt giũ và chăm sóc con nhỏ vào buổi tối. Các gia đình có trẻ nhỏ, người già hoặc người bệnh cũng có những nhu cầu sử dụng điện khó dịch chuyển sang khung giờ khác.

“Nếu khung giờ giá cao trùng với thời gian sinh hoạt thiết yếu, họ có thể phải trả nhiều tiền hơn dù tổng lượng điện sử dụng không tăng,” đại biểu Lam nêu vấn đề.

Từ thực tế, đại biểu đề nghị làm rõ việc áp dụng giá điện theo giờ sẽ thay thế hay thực hiện song song với biểu giá điện bậc thang. Bởi hai phương pháp có cách tính khác nhau, một dựa trên lượng điện tiêu thụ, một dựa trên thời điểm sử dụng.

Đại biểu cũng đề xuất cho phép khách hàng sinh hoạt được lựa chọn trong giai đoạn thí điểm áp dụng giá điện theo giờ, theo điều kiện và thời gian cụ thể. Trước khi lựa chọn, đơn vị điện lực cần cung cấp bảng so sánh hóa đơn theo biểu giá hiện hành và biểu giá dự kiến, dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế của từng hộ gia đình.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Thuý Lam đề nghị nghiên cứu cơ chế thưởng, giảm trừ tiền điện hoặc hỗ trợ thiết bị đối với khách hàng tham gia chương trình tiết kiệm điện. Đặc biệt, cần có chính sách hỗ trợ các hộ thu nhập thấp thay thế thiết bị cũ, tiêu hao nhiều điện bằng thiết bị hiệu suất cao, kết hợp hình thức trả góp phù hợp để giảm chi phí sử dụng điện lâu dài.

Phát triển nguồn điện phải gắn với hạ tầng truyền tải và bảo đảm an ninh quốc gia

Bên cạnh các đề xuất liên quan đến giá điện, các đại biểu cũng góp ý về cơ chế phát triển nguồn điện mới, đặc biệt là năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi.

Đại biểu Phạm Văn Hoà cho rằng việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo phải đồng bộ với khả năng truyền tải và điều phối của hệ thống điện quốc gia.

Theo ông, thời gian qua, một số dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn gặp khó khăn trong việc hòa lưới do hệ thống truyền tải quá tải. Vì vậy, phát triển nguồn điện mới cần đi đôi với đầu tư, nâng cấp lưới điện, bảo đảm khả năng hấp thụ công suất và hài hòa lợi ích giữa đơn vị truyền tải với nhà cung cấp điện.

Đối với điện hạt nhân mô đun nhỏ, đại biểu đề nghị có cơ chế quản lý chặt chẽ, đặc biệt khi cho phép doanh nghiệp tư nhân tham gia, nhằm bảo đảm yêu cầu an toàn.

Đại biểu Lương Đình Hưng (Đoàn Nghệ An). Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Cùng quan tâm về phát triển nguồn điện, đại biểu Lương Đình Hưng (Đoàn Nghệ An) đánh giá cao các quy định của dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) liên quan đến điện gió ngoài khơi, nhất là việc gắn phát triển năng lượng với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Theo đại biểu, dự thảo đã bổ sung các quy định về cơ chế đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, quản lý hoạt động khai thác tài nguyên biển, cũng như giám sát và chia sẻ hạ tầng thông tin, dữ liệu đối với các dự án điện gió ngoài khơi.

Dự thảo cũng quy định các trường hợp dự án điện gió ngoài khơi không thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư vì lý do quốc phòng, an ninh theo ý kiến của Bộ Quốc phòng; đồng thời bổ sung cơ chế giám sát hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên biển.

Đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng các quy định này cơ bản đáp ứng yêu cầu hoàn thiện cơ chế phát triển năng lượng, thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gắn với quốc phòng, an ninh.

Đinh Nhung