Nghệ An dùng công nghệ kiểm soát chặt nguồn đất đắp cao tốc

4 bộ phận kiểm soát chéo

Ngày 20/10, thời tiết ở Nghệ An nắng ráo, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công. 

Ở gói thầu XL01 và XL02, đồng loạt 32 mũi thi công được trải đều trên chiều dài 20km từ Hưng Nguyên đến hết Nam Đàn. Công việc chính của các đơn vị hiện nay là đào đắp đất nền đường và làm cọc khoan nhồi cho các cầu và khoan hầm Đại Huệ.

Các xe tải chở đất từ mỏ Hồng Tân 3 được kiểm soát qua thiết bị cân và camera theo dõi.

Tại xóm Hồng Thái, xã Nam Đàn, gần 30 xe tải nối đuôi nhau vào mỏ Hồng Tân 1 để lấy đất. Đất mỏ được các máy xúc nhanh chóng múc lên thùng các xe rồi chở thẳng về công trường cách đó khoảng 20km.

Theo ghi nhận của PV, việc kiểm soát được nhà thầu Tập đoàn Đèo Cả thực hiện một cách khá chặt chẽ với 4 bộ phận độc lập. 

Bộ phận thứ nhất là lực lượng vệ sĩ, có nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, ghi nhận biển số và thời gian xe ra, vào mỏ. 

Bộ phận thứ hai là nhân viên chấm chuyến, chịu trách nhiệm lập phiếu cho từng xe và thực hiện việc giao, nhận khối lượng. 

Bộ phận thứ ba là trạm cân, có nhiệm vụ cân khối lượng xe khi vào mỏ, xác định tổng tải trọng xe khi ra, đồng thời chụp ảnh và in phiếu cân.

4 bộ phận kiểm soát chéo kết hợp sử dụng công nghệ quản lý để đảm bảo không thất thoát tài nguyên tại các mỏ đặc thù.

Các xe khi đến công trường tiếp tục có bộ phận thứ 4 là tiếp nhận. Chỉ khi 4 bộ phận này chốt số lượng trùng khớp thì mới được tư vấn xác nhận khối lượng.

Tương tự tại mỏ Hồng Tân 3, nhà thầu Tập đoàn Sơn Hải cũng khai thác đất từ ngày 14/10. Dù đất từ mỏ chở ra công trường chỉ phải di chuyển quãng đường vài trăm mét, nhưng tất cả các xe đều phải qua hệ thống cân và camera ghi nhận.

Nhân viên Trần Pháp Tây (bộ phận trạm cân của Tập đoàn Sơn Hải) cho biết: Công ty bố trí 2 người chia ca luân phiên ngày đêm. Mỗi ngày trung bình khoảng 2.000 khối đất được khai thác vận chuyển ra công trường. Các hoạt động ở đây đều được giám sát bằng máy và phần mềm lại có cả camera theo dõi nên mọi thứ đều chính xác và không ai có thể làm dối được.

Đất sau khi khai thác được chở thẳng ra công trường phục vụ thi công các gói thầu của dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy.

Ông Nguyễn Đức Phương, Giám đốc Ban Điều hành gói thầu XL01, việc kiểm soát nguồn gốc vật liệu được thực hiện trên cơ sở hồ sơ pháp lý của mỏ và các thủ tục được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Tại các điểm tiếp nhận trên tuyến, nhà thầu bố trí camera ở những vị trí trọng yếu, kết hợp tổ chức chấm chuyến, lập phiếu giao nhận và chụp ảnh lưu trữ từng phương tiện. 

Dữ liệu từ hai đầu (mỏ và công trường) sẽ được đối chiếu chéo liên tục về số lượt xe, khối lượng và vị trí đổ đất. Cơ chế giám sát kép này giúp đảm bảo tính minh bạch, kiểm soát chính xác lượng vật liệu đưa vào thi công và kịp thời phát hiện các sai lệch phát sinh.

Bên cạnh việc theo dõi hàng ngày qua trạm cân và camera, tổng khối lượng khai thác thực tế (làm cơ sở để các chủ thể thực hiện nghĩa vụ thuế, phí) còn được nghiệm thu chặt chẽ thông qua công tác đo đạc và khảo sát. 

Khối lượng này được xác định bằng cách tính toán kích thước hình học theo phương pháp lưới ô vuông, đồng thời có xét đến hệ số nở rời của đất.

Hồ sơ cấp phép, dữ liệu sản lượng khai thác và chứng từ liên quan đồng thời là cơ sở phục vụ việc xác định, kê khai và thực hiện các nghĩa vụ thuế, phí đối với hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định.

Số lượng mỏ đất cấp quyền không qua đấu giá đang được khai thác là 5 mỏ với trữ lượng dự kiến là gần 5 triệu khối.

Trong quá trình vận chuyển, nhà thầu yêu cầu các phương tiện che phủ thùng xe, tuân thủ tải trọng, hạn chế vật liệu rơi vãi; đồng thời tổ chức tưới nước, vệ sinh đường nội bộ và thường xuyên quán triệt lái xe, lái máy về an toàn giao thông, vệ sinh môi trường nhằm giảm ảnh hưởng đến người dân dọc tuyến.

Cấp phép thêm mỏ đặc thù để đảm bảo nguồn cung

Ông Thái Doãn Ngọc, Phó trưởng phòng dự án 4, Ban QLDA Công trình giao thông tỉnh Nghệ An, cho biết: Mỏ Hồng Tân 1 và Hồng Tân 3 là hai trong 5 mỏ đặc thù đã được tỉnh cấp phép khai thác phục vụ dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. 

Mỏ này có trữ lượng 988.000 khối và được giao luôn cho nhà thầu Tập đoàn Đèo Cả (thi công gói Xl01) và nhà thầu Tập đoàn Sơn Hải (thi công gói XL02) khai thác.

Không chỉ lấy vật liệu từ các mỏ đặc thù, lượng lớn đất, đá dư thừa trong quá trình thi công cũng được tận dụng để làm vật liệu thi công điều phối dọc tuyến.

Do là mỏ đặc thù nên toàn bộ đất khai thác ở đây chỉ được phép đưa về công trường cao tốc và phục vụ cho quá trình thi công của nhà thầu. 

Để kiểm soát Ban đã yêu cầu nhà thầu lắp đặt trạm cân, camera giám sát tại mỏ. Đặc biệt, hệ thống cân và camera được kết nối và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý nhà nước nên sản lượng khai thác được Ban đều nắm rõ.

Cũng theo Ban QLDA, có nhiều cách để kiểm soát khối lượng khai thác, như: phiếu cân, trữ lượng mỏ, khối lượng đào đắp tại công trường. Ngoài ra, cán bộ của Ban, tư vấn giám sát cũng thường xuyên kiểm tra đột xuất, đảm bảo không tạo kẽ hở thất thoát tài nguyên.

Theo tính toán của chủ đầu tư, quá trình thi công Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thuỷ cần gần 9,9 triệu m3 đất san lấp, 995 nghìn m3 đá xây dựng, gần 1,8 triệu m3 cấp phối đá dăm, 850 nghìn m3 cát san lấp và 760 nghìn m3 cát bê tông.

Trong năm 2026, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 11 mỏ đất san lấp. Các mỏ này nằm dọc hai bên tuyến thuộc địa bàn các xã Nam Đàn, Xuân Lâm và Kim Bảng với tổng diện tích 118,68ha và tổng trữ lượng dự kiến khoảng 11.386.000m3. 

Đến nay do thực hiện tối ưu hóa nguồn đất đắp tận dụng từ nền đào trên tuyến, tổng nhu cầu đất san lấp từ các mỏ này dự kiến giảm xuống còn khoảng 4.450.000m³. 

Do vậy, dự án chỉ còn sử dụng 5 mỏ đất san lấp để cung cấp vật liệu, gồm: Hồng Tân 1, Hồng Tân 2, Hồng Tân 3 và Rú Bào - Nam Đàn 1 (tại xã Nam Đàn), cùng mỏ Xuân Lâm 4 (tại xã Xuân Lâm).

Đối với mỏ cát, UBND tỉnh Nghệ An cũng đã phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 4 mỏ cát xã Yên Xuân, Anh Sơn Đông, Vạn An, Xuân Lâm + Bích Hào. Hiện Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải đang đề xuất thêm một mỏ cát tại xã Xuân Lâm.

Đối với mỏ đá, chủ đầu tư đã đề xuất, tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh nâng công suất mỏ đá Thanh Thủy (xã Kim Bảng) từ 100.000m3/năm lên 320.000m3/năm để phục vụ gói thầu XL3, XL4 và XL5. Tập đoàn Sơn Hải đề xuất cấp thêm 1 mỏ Động Lim (xóm Thống Nhất, xã Bạch Hà).

Văn Thanh