Đại biểu Quốc hội đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy vai trò trung tâm của Thủ đô Hà Nội

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận tại Hội trường sáng 12/4

Đa số các ý kiến đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với nhiều nội dung trong Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Đồng thời đánh giá cao dự án Luật có cách tiếp cận toàn diện, bao trùm từ quy hoạch tích hợp, phát triển không gian đô thị đa chiều đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, tạo liên kết vùng và tạo nền tảng cho phát triển dài hạn.

Các đại biểu tập trung cho ý kiến về những nội dung như: nguyên tắc phân quyền và thực hiện nhiệm vụ được phân quyền; thẩm quyền về đầu tư; áp dụng Luật Thủ đô; xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; nhiệm vụ, quyền hạn về tổ chức bộ máy và chế độ công vụ; thí điểm cơ chế, chính sách; chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, giáo dục, đào tạo, hạ tầng giao thông, vận tải, logistics và bảo vệ môi trường; quy hoạch Thủ đô; bảo vệ môi trường vùng Thủ đô; quản lý, sử dụng tài chính, ngân sách; thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp; mục tiêu, nguyên tắc liên kết, phát triển vùng; thử nghiệm có kiểm soát…

Chú ý chính sách liên kết vùng, tránh gây ra sự mất cân bằng

Bày tỏ đồng tình cao với chính sách liên quan đến liên kết vùng Thủ đô, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Ninh) nhấn mạnh, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã chuyển từ tư duy theo địa giới hành chính sang phát triển theo không gian kinh tế mở và xác định rõ vai trò trung tâm lan tỏa của Hà Nội; đồng thời thiết kế các cơ chế phối hợp liên vùng về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, dịch vụ, đặc biệt có cơ chế chia sẻ nguồn lực và ưu tiên đầu tư cho các dự án liên vùng là rất cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, để liên kết vùng một cách hiệu quả, cần làm rõ hơn về cơ chế phân chia lợi ích, trách nhiệm và xử lý vướng mắc giữa các địa phương, đảm bảo mỗi bên đều thấy rõ lợi ích thiết thực khi tham gia liên kết giữa các vùng với nhau.

Đại biểu Leo Thị Lịch phát biểu

Về vấn đề liên kết vùng của Thủ đô Hà Nội, đại biểu Tạ Văn Hạ (đoàn thành phố Đà Nẵng) cũng nhấn mạnh: khi thiết kế và thực thi các nội dung liên kết vùng trong Luật Thủ đô, các vấn đề xã hội như an sinh, giá cả, lao động là những biến số cực kỳ quan trọng. Theo đại biểu, nếu không chú ý, Hà Nội sẽ trở thành "thỏi nam châm" quá mạnh, gây ra sự mất cân bằng.

"Ví dụ, đánh giá tác động giá cả và nếp sống khi liên kết vùng được đẩy mạnh giá bất động sản có thể tăng vọt, sẽ tác động đến những người có thu nhập thấp hoặc các công nhân; do vậy, quyền tiếp cận đến nhà ở sẽ khó khăn hơn. Hay mức sống ở Hà Nội khi đó sẽ cao và có xu hướng lan tỏa sang các khu vực lân cận, dẫn đến giá cả hàng hóa và dịch vụ tại các vùng đó đều tăng theo. Ngoài ra là vấn đề cạnh tranh và điều tiết nguồn nhân lực khi lao động chất lượng cao có xu hướng đổ dồn về Hà Nội, khiến các tỉnh lân cận gặp khó khăn trong cạnh tranh",đại biểu Tạ Văn Hạ nêu.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn thành phố Huế) cũng đề nghị cần làm rõ mối quan hệ của Hà Nội với 5 tỉnh xung quanh (Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình), cũng như mối quan hệ ngược lại giữa 5 tỉnh xung quanh này đối với Hà Nội như thế nào? Theo đại biểu, cần phải làm rõ vai trò trung tâm điều phối và dẫn dắt của Hà Nội trong phát triển khu vực vùng nhằm làm tăng tính hiệu lực, hiệu quả của chủ trương, chính sách.

Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy tăng trưởng

Theo đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị), việc ban hành các cơ chế đặc thù, vượt trội không chỉ mang ý nghĩa thể chế mà còn đóng vai trò là "đòn bẩy" kinh tế, giúp Hà Nội phát huy vị thế trung tâm chính trị - hành chính, đồng thời trở thành cực tăng trưởng và hạt nhân liên kết vùng; tạo khung pháp lý linh hoạt, hiện đại để Thủ đô bứt phá.

Liên quan đến quy định về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền Hà Nội, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đánh giá: đây là bước tiến quan trọng trong thể chế hóa chủ trương phân quyền. Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý cần quy định rõ phạm vi áp dụng, nhất là với các nội dung liên quan đến quyền con người, nhằm tránh rủi ro tùy nghi trong thực tiễn và bảo đảm tính minh bạch của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm phát biểu

Bày tỏ sự đồng tình với định hướng phân quyền mạnh mẽ, toàn diện, đi kèm cơ chế kiểm soát trách nhiệm, đại biểu cũng đề nghị, việc trao quyền cho địa phương cần gắn với nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; loại bỏ các thủ tục không cần thiết, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân; nghiên cứu mở rộng thẩm quyền cho cấp xã nhằm tăng tính linh hoạt trong quản lý cơ sở.

Chính sách ưu đãi đầu tư cần hướng tới mô hình tăng trưởng mới

Đánh giá về các chính sách thu hút đầu tư, các đại biểu cho rằng dự thảo luật đã bám sát yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Trọng tâm là thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây được xem là nền tảng để Hà Nội nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng tăng trưởng và gia tăng sức cạnh tranh.

Việc thiết kế các chính sách ưu đãi vượt trội cũng được kỳ vọng giúp Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao, từ đó đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế quốc gia và từng bước hội nhập sâu vào chuỗi giá trị khu vực, quốc tế.

Ở góc độ tài chính - ngân sách, đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng cần tập trung phân tích quy định về cơ chế bổ sung có mục tiêu từ ngân sách Trung ương cho Hà Nội. Theo dự thảo, thành phố có thể được hưởng toàn bộ phần tăng thu so với dự toán, bao gồm cả các khoản thu phân chia và khoản Trung ương hưởng 100%.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang phát biểu

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý các chủ trương mới của Trung ương đặt ra yêu cầu giữ vững vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương và không mở rộng cơ chế ưu đãi vượt khung pháp luật hiện hành. Do đó, nếu tiếp tục áp dụng cơ chế đặc thù này, cần có báo cáo và sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống tài chính quốc gia.

Liên quan đến quản lý và sử dụng đất đai, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng quy định thu hồi đất vùng phụ cận các tuyến giao thông trong dự thảo đang có xu hướng mở rộng hơn so với định hướng của Trung ương. Trong khi đó, chủ trương hiện nay chủ yếu tập trung vào các tuyến giao thông mới nhằm tạo nguồn lực tái đầu tư hạ tầng. Vì vậy, theo đại biểu, cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các kết luận mới để bảo đảm sự phù hợp. Trường hợp có nội dung khác biệt, cần báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, tránh phát sinh rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai.

Phát triển hệ thống trường công lập, đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh Thủ đô

Trong dự thảo dự án Luật Thủ đô sửa đổi, các quy định về giáo dục, y tế cũng được các đại biểu dành nhiều sự quan tâm.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho rằng, trong dự thảo chưa có những chính sách rõ ràng về phát triển hệ thống trường công lập; chưa xác định cơ chế đủ rõ để phát triển mạng lưới trường trung học phổ thông công lập theo tốc độ gia tăng dân số.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh phát biểu

Đại biểu dẫn chứng, thực tiễn giáo dục tại Thủ đô hiện nay hằng năm có khoảng 140 - 150 nghìn học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, trong khi chỉ tiêu vào hệ thống các trường trung học phổ thông công lập khoảng chỉ hơn 80 nghìn. Điều này dẫn tới gần một nửa học sinh không có cơ hội vào trường công lập. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội vì vậy có tính cạnh tranh rất cao, được xã hội đánh giá là một trong những kỳ thi có áp lực rất lớn đối với học sinh trung học cơ sở.

Do đó, đại biểu đề nghị ban soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung rõ hơn định hướng và các cơ chế, chính sách nhằm phát triển hệ thống trường công lập trong dự thảo luật.

Đồng tình với quan điểm của đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cũng nhấn mạnh, học sinh các cấp của Thủ đô cần được bố trí một cách hợp lý và bảo đảm quyền lợi học tập, thể hiện được ước mơ, nguyện vọng và khát vọng phát triển trong tương lai.

HKD