An ninh năng lượng: Việt Nam-Điểm sáng về thích ứng giữa 'tâm bão'

Hệ thống điện mặt trời tại huyện Bắc Phong, tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Trần Việt - TTXVN

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc, đặc biệt là các cuộc xung đột tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và dòng chảy kinh tế toàn cầu, khu vực Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng đang nổi lên như một điểm sáng về khả năng thích ứng.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, ông Shan Saeed - nhà kinh tế trưởng của tập đoàn công nghệ bất động sản châu Á Juwai IQI, nhận định rằng trong kỷ nguyên này, năng lượng không chỉ đơn thuần là nhiên liệu cho các hoạt động sản xuất mà còn định nghĩa lại sức mạnh và vị thế của mỗi quốc gia.

Theo ông, thế giới hiện nay đang có nhiều nét tương đồng với thập niên 1970 khi rủi ro địa chính trị đi kèm với các cú sốc giá dầu, các ngân hàng trung ương đổ xô mua vàng và đồng USD mất giá, dẫn đến tình trạng lạm phát cao nhưng tăng trưởng thấp.

Tuy nhiên, giữa bức tranh đầy thách thức đó, Việt Nam đang được giới quan sát quốc tế đánh giá là một "câu chuyện thành công" điển hình nhờ vào sự nhất quán trong chính sách và bản lĩnh thực thi mạnh mẽ.

Ông Shan Saeed nhấn mạnh thị trường dầu mỏ toàn cầu hiện nay đã thoát ly khỏi các quy luật cung cầu truyền thống để trở thành một loại tài sản vĩ mô mang tính chiến lược. Giá dầu Brent đang phản ánh hàng loạt các rủi ro từ địa chính trị, chi phí vận tải, phí bảo hiểm cho đến những bất ổn về chính sách của các cường quốc.

Chuyên gia này đưa ra kịch bản giá dầu năm 2026 sẽ dao động trong khoảng từ 95 đến 130 USD/thùng, với những đợt tăng vọt cục bộ do đứt gãy chuỗi cung ứng tại Trung Đông. Trong môi trường vĩ mô đầy biến động này, ông Saeed cho rằng sự phục hồi không còn là việc tự cô lập để tránh các cú sốc, mà nằm ở khả năng điều hướng thông minh của các chính phủ thông qua sự minh bạch về chính sách, tốc độ thực thi và uy tín của các định chế.

Nhìn vào khu vực ASEAN, ông Shan Saeed đánh giá đây là một hệ thống có sự "kháng chịu bất đối xứng." Những quốc gia có bộ đệm hàng hóa tốt, không gian tài khóa rộng và chính sách uy tín sẽ vượt trội hơn hẳn. Malaysia và Indonesia là những ví dụ về sự kỷ luật tài khóa khi chuyển dịch từ trợ giá đại trà sang bảo trợ có mục tiêu. Trong khi đó, Việt Nam lại nổi bật với một động lực khác, đó là sự ổn định vĩ mô bền bỉ và đà tăng trưởng công nghiệp mạnh mẽ.

Trang trại điện gió và điện mặt trời của Trung Nam Group tại Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: Đặng Tuấn/TTXVN)

Theo ông, Việt Nam đã duy trì được những biến số then chốt như dự trữ ngoại hối, kiểm soát thâm hụt ngân sách, tỷ lệ nợ trên GDP và sự ổn định của đồng Việt Nam thông qua các chính sách tiền tệ và tài khóa linh hoạt. Đây là kết quả của một hành trình dài từ 20-30 năm, với việc chính phủ kết hợp khéo léo giữa các công cụ kinh tế để thúc đẩy tăng trưởng.

Một trong những điểm đặc biệt mà nhà kinh tế Shan Saeed đánh giá cao Việt Nam chính là sự nhất quán trong chính sách phát triển. Dù là trong lĩnh vực công nghiệp hóa, năng lượng hay giáo dục, Việt Nam luôn duy trì được một lộ trình xuyên suốt, giúp các nhà đầu tư quốc tế cảm thấy an tâm.

Bước sang kỷ nguyên năng lượng mới, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn mà ông Saeed cho rằng thành công sẽ phụ thuộc vào việc thực thi. Với Quy hoạch điện 8(PDP VIII), Việt Nam đặt mục tiêu nâng công suất lắp đặt từ 84 GW hiện tại lên tối đa khoảng 236 GW vào năm 2030, trở thành một trong những quốc gia có lộ trình đầu tư năng lượng lớn nhất thế giới.

Với dòng vốn FDI lũy kế đã vượt mốc 500 tỷ USD, Việt Nam đang chuyển mình từ một nền kinh tế dựa vào xuất khẩu thâm dụng lao động sang một trung tâm sản xuất công nghiệp có chiều sâu và công nghệ cao. Các ưu tiên chiến lược hiện nay bao gồm hiện đại hóa lưới điện, mở rộng hạ tầng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và thúc đẩy năng lượng tái tạo sẽ là những đòn bẩy quan trọng.

Ông Saeed tin rằng chu kỳ tăng trưởng tới của Việt Nam sẽ không bị giới hạn bởi nhu cầu thị trường mà sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai hiệu quả các kế hoạch năng lượng này để biến chúng thành lợi thế cạnh tranh công nghiệp.

Trong mắt các chuyên gia quốc tế, Việt Nam hiện nay không chỉ đang điều hướng thành công qua những cơn sóng dữ của thị trường năng lượng toàn cầu, mà còn đang chủ động tái định vị mình một cách thông minh. Sự kết hợp giữa ổn định chính trị, kỷ luật tài chính và tầm nhìn dài hạn về năng lượng đang tạo ra một sức hút mạnh mẽ.

Nhà kinh tế Shan Saeed dự báo rằng cùng với Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) và châu Phi, ASEAN-với Việt Nam là một nhân tố nòng cốt-sẽ duy trì được đà tăng trưởng ổn định trong 3-5 năm tới.

Những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong 5-6 năm qua chính là minh chứng rõ nét nhất cho việc quản trị quốc gia khoa học có thể biến những thách thức từ môi trường vĩ mô thành cơ hội để bứt phá và tích lũy lợi thế dài hạn trên bản đồ kinh tế thế giới./.

(TTXVN/Vietnam+)