Khoảng cách giàu - nghèo toàn cầu gia tăng

Trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York (Mỹ). Ảnh: Osugi / Shutterstock.com.

Theo AP, báo cáo được công bố trước thềm cuộc họp của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) vào ngày 13/4 tới tại Washington (Mỹ). Đây là hai định chế đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định tài chính toàn cầu.

Nội dung đánh giá tiến độ thực hiện “Cam kết Seville”, được thông qua tại Seville (Tây Ban Nha) vào tháng 6/2025, với mục tiêu thu hẹp khoảng cách tài chính phát triển lên tới 4 nghìn tỷ USD mỗi năm và tăng tốc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030.

Theo LHQ, dù khuôn khổ hợp tác đã được định hình, việc chuyển hóa cam kết thành hành động cụ thể vẫn còn chậm. Trong bối cảnh đó, những biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu càng tạo thêm áp lực lên các nền kinh tế đang gặp khó.

Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhận định, triển vọng tăng trưởng toàn cầu từng có dấu hiệu cải thiện, song các yếu tố bất định mới, bao gồm tình hình căng thẳng tại Trung Đông, khiến triển vọng tăng trưởng trở nên kém chắc chắn hơn. Điều này cho thấy kinh tế và địa chính trị ngày càng gắn chặt với nhau, tác động qua lại rõ rệt trong bối cảnh hiện nay.

Đồng quan điểm, ông Li Junhua, Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vấn đề kinh tế - xã hội cho rằng, môi trường hợp tác quốc tế đang đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố địa chính trị ngày càng có ảnh hưởng đến dòng chảy tài chính và quyết sách kinh tế, khiến việc huy động nguồn lực cho phát triển trở nên phức tạp hơn, đặc biệt đối với các quốc gia có thu nhập thấp.

Bên cạnh đó, báo cáo chỉ ra hai xu hướng đáng chú ý: sự gia tăng của các rào cản thương mại và tác động lặp lại của các cú sốc biến đổi khí hậu. Đây là những yếu tố không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng ngắn hạn mà còn có thể làm suy giảm khả năng phục hồi dài hạn của nhiều nền kinh tế.

Một điểm nhấn khác là sự suy giảm của dòng vốn hỗ trợ phát triển. Năm 2025, có 25 quốc gia điều chỉnh giảm viện trợ cho các nước nghèo, khiến tổng giá trị hỗ trợ giảm 23% so với năm trước, mức giảm mạnh nhất từng được ghi nhận. Trong đó, mức giảm từ Mỹ chiếm tỷ trọng lớn, lên tới 59%. Các số liệu sơ bộ cho thấy xu hướng này có thể tiếp tục trong năm 2026 với mức giảm dự kiến khoảng 5,8%.

Ở chiều thương mại, các chính sách thuế quan cũng đang tạo thêm sức ép. Thuế suất trung bình đối với hàng hóa xuất khẩu từ các quốc gia nghèo nhất đã tăng từ 9% lên 28% trong năm 2025.

Đối với nhóm các nước đang phát triển (không bao gồm Trung Quốc), mức thuế trung bình cũng tăng từ 2% lên 19%. Những thay đổi này phần nào phản ánh xu hướng điều chỉnh chính sách thương mại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Trong bức tranh nhiều thách thức, “Cam kết Seville” vẫn được LHQ xem là nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển. Việc tăng cường đầu tư vào các nền kinh tế đang phát triển, cùng với cải thiện cấu trúc của hệ thống tài chính quốc tế, được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng bao trùm.

Dù con đường phía trước còn nhiều yếu tố cần điều chỉnh, hợp tác quốc tế vẫn giữ vai trò then chốt trong việc giải quyết những khoảng cách mang tính hệ thống. Khi các nền kinh tế ngày càng gắn kết, việc duy trì các kênh đối thoại và thúc đẩy thực thi cam kết sẽ là yếu tố quyết định để bảo đảm tiến trình phát triển cân bằng và bền vững trên phạm vi toàn cầu.

THƯ LÊ