Đại biểu đề nghị áp thuế lũy tiến nhà đất thứ 2 bỏ hoang nhằm hạn chế đầu cơ

Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội sáng 21/4, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) cho rằng dòng tín dụng đang “chảy sai chỗ” và kéo dài tình trạng này. Theo ông, đầu tư tư nhân hiện phụ thuộc tới khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay còn cao, khiến chỉ những lĩnh vực có lợi nhuận lớn hoặc đầu cơ tài sản mới có thể hấp thụ vốn, kéo theo nhiều hệ lụy.

Đáng chú ý, phần lớn tín dụng đang chảy vào bất động sản mang tính đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội và Tp.HCM đã lên tới mức 25 - 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi thông lệ quốc tế lành mạnh chỉ khoảng 4 - 6 lần. “Người trẻ phải lao động 30 năm cũng khó mua nổi một căn nhà, trong khi người thừa kế đất đai lại có lợi thế lớn”, đại biểu nêu thực tế và cảnh báo điều này đang làm lung lay niềm tin vào sự công bằng. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị - xã hội dài hạn.

Đại biểu Lê Hoàng Anh.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, đại biểu cho biết các cuộc khủng hoảng tại Nhật Bản (1991), Mỹ (2008) hay những khó khăn hiện nay của Trung Quốc đều có điểm khởi đầu từ bong bóng bất động sản được nuôi dưỡng bởi tín dụng ngân hàng.

Theo số liệu từ Thư viện Quốc hội về dư nợ của 35 ngân hàng thương mại, tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong 4 năm, từ 1,955 triệu tỷ đồng năm 2021 lên 4,541 triệu tỷ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng của ngành công nghiệp. Quy mô tín dụng bất động sản hiện lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản.

Trong khi đó, lĩnh vực bất động sản không trực tiếp tạo ra giá trị xuất khẩu hay việc làm bền vững. Năm 2025, riêng bất động sản và xây dựng đã chiếm 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống. Đáng lo ngại, giai đoạn 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.

“Chúng ta đang chạy đua với đôi chân bị trói, khi vốn bị ‘giam’ trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào khu vực tạo ra giá trị thực”, đại biểu Lê Hoàng Anh nhận định.

Từ đó, ông đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, thay vì biện pháp hành chính cứng nhắc, đồng thời có chính sách phân luồng tín dụng sang sản xuất và công nghệ.

Đặc biệt, đại biểu kiến nghị áp dụng cơ chế thu phí sử dụng đất dựa trên hiệu quả và thời gian đưa đất vào sử dụng. Trước mắt, cần đưa nội dung này vào Luật Thủ đô để thí điểm tại Hà Nội, sau đó hoàn thiện trong Luật Đô thị và mở rộng áp dụng tại Tp.HCM.

Cụ thể, các dự án chậm triển khai quá 24 tháng cần bị áp mức phí tăng dần theo thời gian. Đối với nhà, đất thứ 2 trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê, cần áp dụng mức thuế, phí lũy tiến phù hợp.

Theo đại biểu, toàn bộ nguồn thu từ các chính sách này nên được đưa vào quỹ phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu. “Đây là giải pháp đánh đúng vào động cơ đầu cơ, buộc đất đai quay về giá trị sử dụng thực, qua đó tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững”, ông nhấn mạnh.

Hải Nam