Bất động sản giam 27,4% vốn: Việt Nam chạy Marathon với đôi chân bị trói

Tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) đã có những nhận định trực diện và đầy trăn trở về thực trạng nền kinh tế hiện nay. Theo ông, dù chúng ta đang đạt được những con số tăng trưởng, nhưng nền tảng của sự phát triển này đang bộc lộ những lỗ hổng đáng báo động khi dòng vốn bị nghẽn lại ở các kênh đầu cơ.

ĐB Lê Hoàng Anh: Việt Nam chúng ta đang chạy Marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực.

Mở đầu phần thảo luận, ông đặt ngay hai câu hỏi day dứt: "Chúng ta đang tăng trưởng, nhưng tăng trưởng trên nền tảng nào? Liệu nền tảng đó có đủ vững chắc cho tốc độ chúng ta đang hướng tới là hai con số hay không?"

"Đôi chân bị trói" bởi cơn lốc bất động sản

Hình ảnh ẩn dụ mạnh mẽ nhất được đại biểu đưa ra chính là việc nền kinh tế đang "chạy Marathon với đôi chân bị trói". Nguyên nhân cốt lõi là do nguồn vốn tín dụng đang chảy sai chỗ, bị giam cầm trong các tài sản đầu cơ thay vì thúc đẩy sản xuất thực chất.

Số liệu từ Thư viện Quốc hội cung cấp khiến nhiều người phải giật mình về tốc độ tăng trưởng của "bong bóng" tài sản. Tín dụng bất động sản đã tăng đột biến 132% trong vòng 4 năm, vọt từ 1,955 triệu tỉ đồng năm 2021 lên tới 4,541 triệu tỉ đồng vào năm 2025.

Tốc độ này gấp 2,4 lần tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp. Đáng chú ý hơn, lượng vốn đổ vào bất động sản hiện lớn gấp 5,3 lần so với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản - những ngành trực tiếp tạo ra giá trị xuất khẩu và việc làm bền vững cho hàng triệu lao động. Năm 2025, riêng bất động sản và xây dựng đã chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống.

Đồ họa - NP

Đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh: "Đặc biệt đáng lo ngại là riêng năm 2024 - 2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%. Như vậy, Việt Nam chúng ta đang chạy Marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực”.

Những con số gây sốc về sự bất công xã hội

Đại biểu Lê Hoàng Anh xoáy sâu vào thực trạng giá nhà đất đang nhảy múa, vượt xa khả năng chi trả của đại đa số người dân. Ông chỉ rõ giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM hiện cao gấp 25 đến 30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi mức lành mạnh quốc tế chỉ là 4 đến 6 lần. Hệ lụy là người trẻ gần như không còn cơ hội an cư.

Đại biểu đã đưa ra một nhận định đầy cay đắng và gây sốc về sự bất công: "Người trẻ 30 năm lao động cạnh lực không mua nổi một căn nhà bằng người thừa kế một mảnh đất".

Đồ họa - NP

Theo ông, điều này khiến "niềm tin vào hệ thống công bằng bắt đầu lung lay". Đây không còn đơn thuần là câu chuyện con số trên bảng cân đối kế toán, mà đã trở thành "vấn đề chính trị xã hội dài hạn" tương tự những bài học nhãn tiền từ Nhật Bản năm 1991 hay Mỹ năm 2008.

Nghịch lý đầu tư: Thừa dự án, thiếu kỷ luật

Bên cạnh câu chuyện tín dụng, hiệu quả đầu tư công cũng là nút thắt lớn khiến nền kinh tế chậm chạp. Với hệ số ICOR lên tới 6,4, đại biểu cho rằng nguyên nhân không phải do thiếu vốn mà là do sự dàn trải và quản trị yếu kém. Nhiều dự án được khánh thành kỹ thuật nhưng thực tế chưa thể đưa vào sử dụng, gây lãng phí nguồn lực nghiêm trọng.

Đại biểu thẳng thắn cảnh báo: "Bỏ thêm tiền vào hệ thống quản trị kém chỉ làm ICOR tăng thêm". Ông dẫn chứng ngay dự án cao tốc Pleiku - Quy Nhơn, dù đã thi công 5 tháng nhưng đến nay vẫn chưa được giao vốn dù đã có chủ trương. Sự chậm trễ này cộng với chi phí phi chính thức cao đang bào mòn nguồn lực quốc gia.

Quyết liệt giải pháp để thoát khỏi "vòng kim cô"

Để thoát khỏi tình trạng "đôi chân bị trói", đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất những biện pháp mang tính kỹ trị và quyết liệt:

Về tài chính: Cần kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường thay vì mệnh lệnh hành chính. Áp dụng dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để ép dòng vốn phải quay về với sản xuất và công nghệ.

Về thuế và phí: Phải thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng. Đại biểu đề xuất thí điểm tại Hà Nội và TP.HCM việc áp phí lũy tiến với nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng. Toàn bộ nguồn thu này cần được đổ vào Quỹ nhà ở xã hội để giải quyết nhu cầu thực.

Về quản trị: Chính phủ cần mạnh dạn cắt giảm ít nhất 30% số lượng dự án đầu tư công, chỉ giữ lại những dự án có sức lan tỏa lớn. Đồng thời, cần số hóa toàn bộ vòng đời đồng vốn để quản trị theo thời gian thực thông qua bảng điều khiển số.

Kết thúc phần thảo luận, đại biểu nhấn mạnh rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là hoàn toàn khả thi, nhưng chỉ khi chúng ta dũng cảm cải cách đúng chỗ. Không phải là ban hành thêm văn bản hay bơm thêm tiền vào bộ máy cũ, mà phải thay đổi tận gốc cơ chế phân bổ vốn. Mỗi đồng tiền của nhân dân bỏ ra đều phải được chứng minh bằng giá trị thực chất mà nó mang lại cho xã hội.

Nam Phong