Cường kích A-10 Mỹ đứng trước nghịch lý 'giữ lại nhưng không đầu tư'

Quyết định kéo dài vòng đời của máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II từng được xem là một bước ngoặt đối với không quân Mỹ.

Sau nhiều năm tranh cãi, loại máy bay đã phục vụ hơn 4 thập niên này vẫn được giữ lại tới năm 2030 thay vì nghỉ hưu sớm như kế hoạch trước đó.

Tuy nhiên, theo bài phân tích đăng trên chuyên trang quân sự TWZ ngày 15/6, nghịch lý đang xuất hiện khi không quân Mỹ tuyên bố duy trì A-10 nhưng lại không có những khoản đầu tư tương xứng để bảo đảm năng lực chiến đấu của dòng máy bay này.

Tác giả bài viết là ông Paul Garcia, cựu phi công không quân Mỹ. Ông cho rằng việc giữ lại A-10 chỉ có ý nghĩa khi toàn bộ hệ sinh thái vận hành của loại máy bay này tiếp tục được duy trì.

Theo ông Garcia, máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II từng được lên kế hoạch thực hiện chuyến bay cuối cùng vào tháng 9 năm nay.

Tuy nhiên, diễn biến chiến sự tại Trung Đông đã khiến không quân Mỹ thay đổi quyết định.

A-10 tiếp tục được triển khai tại eo biển Hormuz, tham gia các nhiệm vụ tác chiến chống xuồng cao tốc của Iran và hỗ trợ chiến dịch giải cứu 2 phi công máy bay tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran.

Sau những nhiệm vụ này, không quân Mỹ quyết định kéo dài thời gian phục vụ của A-10 tới năm 2030.

Nhưng theo ông Garcia, điều khiến nhiều người lo ngại là ngân sách tài khóa 2027 lại không dành khoản tiền nào để hiện đại hóa loại máy bay này.

Không chỉ vậy, kinh phí bảo dưỡng và duy trì hoạt động cũng thấp hơn mức mà chính không quân Mỹ từng xác định là cần thiết.

Nhiều chương trình hỗ trợ quan trọng đang bị thu hẹp do trước đó quân đội đã lên kế hoạch loại biên A-10.

Ông Garcia cảnh báo rằng Mỹ có thể giữ lại những chiếc A-10 trên danh nghĩa nhưng lại đánh mất những yếu tố làm nên sức mạnh thực sự của loại máy bay này.

Theo ông, giá trị lớn nhất của A-10 không nằm ở khung thân hay động cơ, mà là đội ngũ phi công, kỹ thuật viên, chuyên gia thử nghiệm cùng kinh nghiệm chiến đấu được tích lũy suốt nhiều thập niên.

Một khi các đơn vị này bị giải thể, việc tái thiết sẽ vô cùng khó khăn. Ông Garcia lấy ví dụ về Phi đoàn Tiêm kích số 357 tại căn cứ Davis-Monthan.

Đây là đơn vị huấn luyện A-10 quan trọng nhất của Mỹ và vừa hoàn thành khóa đào tạo cuối cùng vào tháng 4/2026.

Nếu không có sự thay đổi trong chính sách, nhiều năng lực đặc biệt của A-10 sẽ biến mất, trong đó có nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn chiến đấu, hay còn gọi là nhiệm vụ Sandy.

Máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II được phát triển từ đầu thập niên 1970 nhằm yểm trợ hỏa lực cho lực lượng mặt đất.

Máy bay dài 16,3 m, sải cánh 17,5 m và có khối lượng cất cánh tối đa hơn 23 tấn.

A-10 được trang bị pháo xoay 7 nòng GAU-8/A Avenger cỡ nòng 30 mm, loại vũ khí được thiết kế để tiêu diệt xe tăng và các mục tiêu bọc thép hạng nặng.

Máy bay có 11 giá treo vũ khí, mang được tên lửa không đối đất, bom dẫn đường chính xác, rocket và nhiều loại khí tài khác với tổng tải trọng hơn 7 tấn.

Theo bài viết trên trang TWZ của Mỹ, cường kích A-10 hiện không chỉ làm nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực mặt đất mà còn tham gia trinh sát vũ trang, hộ tống tìm kiếm cứu nạn chiến đấu và tấn công mục tiêu trên biển.

Loại máy bay này cũng đang được sử dụng để thử nghiệm nhiều loại vũ khí mới như tên lửa dẫn đường APKWS, bom đường kính nhỏ SDB và mồi bẫy điện tử ADM-160 MALD.

Dù vậy, A-10 vẫn là chủ đề gây tranh cãi trong giới quân sự Mỹ.

Nhiều chuyên gia cho rằng đây là dòng máy bay đã cũ, khó sống sót trước hệ thống phòng không hiện đại và có chi phí bảo dưỡng ngày càng lớn.

Song với Garcia, vấn đề không nằm ở việc A-10 có nên tồn tại hay không. Điều ông muốn nhấn mạnh là nếu Washington đã quyết định giữ A-10 tới năm 2030, họ cần đầu tư nghiêm túc để duy trì toàn bộ năng lực chiến đấu của loại máy bay này.

Nếu không, A-10 sẽ chỉ còn là một biểu tượng của quá khứ, thay vì tiếp tục là một lực lượng tác chiến đáng gờm trên bầu trời.

Việt Hùng