Cục Thuế phản hồi về 'nợ thuế 1 triệu đồng và bỏ địa điểm kinh doanh có thể bị cấm xuất cảnh'

Điểm mới là ngưỡng hoãn xuất cảnh khi bị nợ thuế 1 triệu đồng lần đầu được áp dụng riêng với nhóm nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký - dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai, quản lý thuế. Ảnh minh họa

Theo đó, một số ý kiến băn khoăn về đề xuất tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, theo đó bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

“Có ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng là quá thấp. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đầy đủ bản chất của quy định này để thấy rằng đây là một bước điều chỉnh trên cơ sở lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng người nộp thuế, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế so với quy định hiện hành tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP”, đại diện Cục Thuế cho biết.

Loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn NNT có số nợ nhỏ

Theo thông tin Cục Thuế chiều 7/5, Nghị định 49 đang có hiệu lực, đối với trường hợp người nộp thuế (NNT) không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, pháp luật không quy định ngưỡng nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Theo đó, chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, NNT vẫn có thể thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp này nếu đã được cơ quan Thuế thông báo và quá 30 ngày chưa khắc phục. Dự thảo Nghị định mới lần này đã bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên, tức là loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn NNT có số nợ nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính chưa kịp xử lý.

“Như vậy, xét về bản chất pháp lý, đây là bước nới lỏng điều kiện áp dụng, thể hiện sự tiếp thu ý kiến xã hội và tinh thần bảo vệ tốt hơn quyền đi lại hợp pháp của công dân”, đại diện Cục Thuế khẳng định.

Theo số liệu tổng hợp của Cục Thuế, có hơn 50% NNT ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng, số tiền thuế nợ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế. Con số này phản ánh rất rõ thực tế, hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỷ trọng nợ thuế rất nhỏ.

“Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn NNT vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng. Vì vậy, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý Nhà nước áp dụng”, đại diện Cục Thuế thông tin.

Phía Cục Thuế cũng nhấn mạnh, cần hiểu đúng bản chất của trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”. Một số ý kiến chỉ nhìn vào con số 1 triệu đồng để đánh giá mức ngưỡng thấp hay cao. Thực tế theo ngành Thuế, trường hợp này không đơn thuần là nợ thuế.

NNT thuộc trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” là trường hợp đã vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế chính xác, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế. Đây là hành vi làm gián đoạn kết nối quản lý giữa cơ quan Nhà nước với NNT.

Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm đối tượng này không chỉ dựa trên số tiền nợ, mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Nói cách khác, phía Cục Thuế cho rằng, ngưỡng 1 triệu đồng không phải là thước đo duy nhất, mà là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định.

Tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế

Đề cập về quy trình áp dụng vẫn bảo đảm đầy đủ cơ hội khắc phục cho NNT, đại diện Cục Thuế nhấn mạnh, tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, chỉ sau khi NNT đã được xác định thuộc trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; cơ quan Thuế đã gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh; quá 30 ngày kể từ ngày thông báo mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì biện pháp này mới được xem xét áp dụng.

“Khoảng thời gian 30 ngày là khoảng đệm hợp lý để NNT kiểm tra, đối chiếu thông tin, thực hiện nộp tiền hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý vướng mắc. Thực tiễn triển khai cho thấy đã có khoảng 7.100 NNT chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh”, đại diện Cục Thuế cho biết. Điều đó cho thấy cơ chế này vận hành theo hướng cảnh báo, tạo cơ hội khắc phục mới áp dụng biện pháp hạn chế, chứ không phải chế tài áp đặt tức thời.

Như vậy, theo Cục Thuế, nếu giữ nguyên cơ chế không ngưỡng như Nghị định 49/2025/NĐ-CP, có thể phát sinh những trường hợp khoản nợ rất nhỏ vẫn dẫn đến áp dụng biện pháp mạnh. Nếu đặt ngưỡng quá cao, nguy cơ phát sinh tâm lý chây ỳ, lợi dụng kẽ hở để kéo dài tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh.

“Vì vậy, mức 1 triệu đồng là giải pháp dung hòa: vừa loại bỏ được phần lớn các khoản nợ rất nhỏ mang tính kỹ thuật, vừa duy trì hiệu lực răn đe cần thiết đối với hành vi không tuân thủ. Quan trọng hơn, đây không phải là mở rộng hay siết chặt chế tài, mà điều chỉnh theo hướng lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng NNT, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa hiệu lực quản lý thuế và quyền, lợi ích hợp pháp của NNT”, đại diện Cục Thuế cho biết.

Theo Bộ Tài chính, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Tổng nợ thuế là 32.130 tỷ đồng, gồm doanh nghiệp 29.815 tỷ đồng, hộ kinh doanh 2.315 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 496.200 người nộp thuế nợ dưới 1 triệu đồng (chiếm 51,5%), với tổng số tiền khoảng 66 tỷ đồng.

Đến nay, khoảng 65.000 người nợ thuế không hoạt động tại địa điểm kinh doanh bị tạm hoãn xuất cảnh. Trong đó, hơn 7.100 người đã nộp tiền và được hủy bỏ biện pháp này.

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc