Cứ sau Tết là thiếu lao động, doanh nghiệp dệt may nâng cấp công nghệ, dùng AI để 'một lao động làm được 3-4 khâu'

Hàng năm, trước và sau Tết luôn là mùa cao điểm thiếu lao động phổ thông đối với các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp sử dụng lượng lao động lớn như dệt may.

Thống kê từ Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bắc Ninh cho thấy, chỉ riêng tỉnh này đã thiếu hụt 330.000 lao động sau tết, trong đó chỉ riêng dệt may đã chiếm khoảng 13% tương tương 42.900 lao động.

Các lao động cũng có xu hướng chuyển dịch sang những lĩnh vực có thu nhập cao hơn như điện tử, công nghiệp chế tạo thay vì tập trung vào những ngành nghề sử dụng nhiều lao động phổ thông nhưng thu nhập trung bình như dệt may, da giày.

Nhiều doanh nghiệp phải mạnh tay chi thưởng để tuyển dụng để hút người, thậm chí livestream trên mạng xã hội để tuyển người hay giới thiệu thông qua nhân sự nội bộ.

Lời giải cho bài toán thiếu hụt lao động

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS). (Ảnh: H.A).

Trao đổi với chúng tôi bên lề sự kiện “Đột phá công nghệ, định hình tương lai may mặc do Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang và Hikari tổ chức chiều 14/3, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), cho biết có hai nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động sau Tết.

Thứ nhất là chu kỳ thông thường do tính chất công việc phổ thông. Việc giảm lao động phổ thông sau Tết Nguyên đán là chu kỳ lao động tự nhiên và là “bài toán” hằng năm mà các doanh nghiệp đã rất quen thuộc.

Thứ hai là vấn đề lương thưởng của ngành dệt may. So với các lĩnh vực khác, mức lương trung bình của ngành dệt may không quá hấp dẫn. Vì vậy, năm 2026 các doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh chính sách tiền lương, tiền thưởng để thu hút lao động.

Ông Giang cho biết để giải bài toán này, doanh nghiệp đang đầu tư nhiều hơn vào công nghệ, tự động hóa thậm chí là AI.

“Có những thiết bị giúp một công nhân có thể đứng 3 máy, 4 máy, gia tăng năng suất lao động. Đây là giải pháp để bù đắp việc giảm lao động phổ thông. Công nghệ sẽ thay thế cho sự thâm hụt lao động. Người lao động cũng sẽ chọn những doanh nghiệp ổn định để gắn bó ”, Chủ tịch VITAS cho hay.

Từ đặc thù là một ngành công nghệ thấp, thâm dụng lao động giá rẻ, trong các năm qua, doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã có những nỗ lực để kịp thời cập nhật và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của ngành dệt may thế giới, duy trì đà tăng trưởng và giữ vững vị thế trong top 3 cường quốc xuất khẩu dệt may.

Tuy nhiên, sự cạnh tranh với các đối thủ trên thế giới ngành càng khốc liệt hơn, việc sản xuất các đơn hàng dệt may ngày càng yêu cầu thời gian giao hàng ngắn hơn, giá cả cạnh tranh hơn và chất lượng đòi hỏi khắt khe hơn.

Vì vậy, Chủ tịch VITAS nhấn mạnh, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần tăng cường thúc đẩy hơn nữa về phương pháp sản xuất, đầu tư tự động hóa và xanh hóa, nhằm tiến tới mục tiêu ngành thời trang bền vững.

“Chúng ta đã trải qua một giai đoạn cực kỳ quan trọng là đầu tư vào hạ tầng, xây dựng quy trình, đào tạo lao động, tìm kiếm đơn hàng, tuy nhiên để nâng cao năng suất lao động, đáp ứng được các yêu cầu hiện nay, các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ, thiết bị tự động hóa, robot hóa và thậm chí là cả AI đã tham gia vào ngành dệt may Việt Nam”, ông Giang nói.

Công nghệ mới giúp nâng cao 20-30% năng suất

Ông Yeo Gwang Tae, Chủ tịch Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang (Ảnh: H.A).

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Yeo Gwang Tae, Chủ tịch Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang đánh giá hiện nay ngành công nghiệp may mặc đang đứng trước một bước chuyển mình quan trọng. Sự gia tăng chi phí nhân công, tình trạng thiếu hụt lao động tay nghề cao, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, cùng với áp lực rút ngắn thời gian giao hàng…

Bên cạnh đó, xu hướng xây dựng nhà máy thông minh (Smart Factory) cũng đang mở ra những thay đổi mạnh mẽ cho ngành sản xuất. Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn được quyết định bởi việc sản xuất được bao nhiêu, mà chính là khả năng vận hành hiệu quả và thông minh đến mức nào.

Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang một số dòng thiết bị tự động hóa trong ngành dệt may hiện nay có thể tinh gọn từ 4–5 công đoạn trong quy trình sản xuất. Nhờ đó, năng suất lao động có thể tăng tối thiểu từ 20–30%.

Sự cải thiện này đến từ việc ứng dụng các dòng sản phẩm và công nghệ mới, đặc biệt là các giải pháp tự động hóa và số hóa. “Hiện nay, chúng tôi đang cung cấp các dòng sản phẩm tự động hóa, sử dụng công nghệ mới, giúp các nhà máy đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao từ các nhãn hàng toàn cầu”, ông Tiếp nói.

Một số thiết bị ngành dệt may áp dụng công nghệ tự động hóa, AI. (Ảnh: Hạ An).

Thông tin thêm về những công nghệ mới trong ngành dệt nay, ông Yeo Gwang Tae, cho biết các dòng máy may thế hệ mới của Hikari như H9VIII, HT92V, HK29VSS, HW78V, HX8VII sử dụng công nghệ điều khiển dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống kết nối IoT, đến việc chuẩn hóa quy trình nhằm ổn định chất lượng và phân tích dữ liệu sản xuất.

Các thiết bị này còn có thể tích hợp IoT Hikari, cho phép kết nối máy móc với hệ thống quản lý của nhà máy, từ đó giúp doanh nghiệp theo dõi dữ liệu sản xuất theo thời gian thực, phân tích hiệu suất vận hành và tối ưu hóa dây chuyền sản xuất.

Tại sự kiện, các doanh nghiệp dệt may trong nước đã trực tiếp tiếp cận những dòng máy may thông minh thế hệ mới của Hikari, đồng thời trải nghiệm các giải pháp ứng dụng AI, IoT và tự động hóa trong sản xuất may mặc - những công nghệ đang định hình tương lai của ngành dệt may toàn cầu.

Ông Park Jung Soon, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Youngone Nam Định cho biết, hiện nay ngành công nghiệp may mặc đang thay đổi nhanh chóng theo hướng tự động hóa và hệ thống sản xuất thông minh. Trong bối cảnh đó, vai trò của những doanh nghiệp công nghệ đổi mới sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Hạ An