Cơ hội định hình trục hợp tác mới giữa Việt Nam và Indonesia

Các trạm xăng ở Indonesia. (Ảnh: Minh Thái/TTXVN)

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, những ảnh hưởng gián đoạn nguồn cung dầu khí qua eo biển Hormuz và biến động giá năng lượng toàn cầu đặt ra thách thức lớn đối với nhiều quốc gia. Vấn đề an ninh năng lượng, vì thế, một lần nữa đã trở thành ưu tiên chiến lược.

Nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á - Indonesia - vừa phải bảo đảm ổn định trong nước, vừa đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững và tự chủ hơn nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta, cựu Tùy viên Quốc phòng Indonesia tại Việt Nam, Trung tướng (đã nghỉ hưu) Lumban Sianipar, hiện là giảng viên cao cấp tại Học viện Tự cường Dân tộc Indonesia (LEMHANNAS), cho biết về cơ bản Indonesia có tiềm năng năng lượng rất lớn nhưng trong nhiều năm qua nước này chưa khai thác mà chỉ tối ưu hóa nguồn lực một cách hiệu quả.

Indonesia xuất khẩu một lượng đáng kể nhiên liệu thô và nhập hàng tinh về phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, khi thị trường năng lượng toàn cầu biến động, cách làm này lại đặt ra thách thức lớn.

Trước tình hình đó, Chính phủ Indonesia đã thực hiện một số bước đi cụ thể. Trước hết là thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm năng lượng, bắt đầu từ khu vực công.

Tổng thống Prabowo Subianto chỉ đạo tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng, trong đó có việc áp dụng hình thức làm việc từ xa tại một số công sở nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu và chi phí vận hành.

Bên cạnh đó, chính phủ duy trì chính sách trợ giá nhiên liệu để bảo vệ người dân và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong trường hợp căng thẳng kéo dài và giá dầu tiếp tục tăng mạnh, Indonesia có thể sẽ điều chỉnh mức trợ cấp hoặc giá bán ở mức hợp lý để giảm áp lực ngân sách. Các phương án này đều đã được tính toán nhằm tránh gây cú sốc lớn cho nền kinh tế.

Đánh giá về hiệu quả của các biện pháp trên, chuyên gia Lumban Sianipar cho rằng điều này sẽ giúp Chính phủ Indonesia ổn định trong ngắn hạn nhưng chưa giải quyết được hạn chế lớn nhất là phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Điều này cho càng cho thấy nhu cầu cần phải tăng cường tự chủ năng lượng trong dài hạn.

Theo kế hoạch, Indonesia sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng phi hóa thạch, bao gồm năng lượng tái tạo và các nguồn thay thế khác, nhằm giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí. Ông Lumban Sianipar cho rằng đây là định hướng chiến lược đã được xác định từ trước khi xảy ra xung đột ở Trung Đông và những diễn biến hiện nay chỉ càng làm tăng thêm tính cấp thiết của quá trình chuyển đổi.

Về xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng theo hướng bền vững, Chính phủ Indonesia đã có lộ trình nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo và giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Tuy nhiên, quá trình này cần được triển khai thận trọng, có tính toán và phù hợp với bối cảnh toàn cầu, tránh các quyết định vội vàng trong khủng hoảng để bảo đảm cân bằng giữa chuyển đổi năng lượng và ổn định kinh tế-xã hội.

Đề cập tới Việt Nam, vị chuyên gia cho rằng Việt Nam đã có chuẩn bị tương đối tốt để ứng phó với các biến động năng lượng toàn cầu. Dựa trên kinh nghiệm từng công tác tại Việt Nam với vai trò Tùy viên Quốc phòng Indonesia, ông Lumban Sianipar nhận thấy Việt Nam có mức độ tự chủ cao trong hoạch định chính sách năng lượng, duy trì chủ quyền và tính linh hoạt trong quản lý năng lượng.

Theo ông, Việt Nam nên tiếp tục duy trì hai hướng đi quan trọng: bảo đảm tự chủ trong quản lý và khai thác nguồn năng lượng trong nước, và tăng cường hợp tác trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Từ góc độ nghiên cứu chiến lược, ông cho rằng ASEAN cần củng cố đoàn kết nội khối và tăng cường vai trò của mình trong bối cảnh toàn cầu hóa chịu nhiều thách thức.

Nếu các quốc gia ASEAN, đặc biệt là những nước có tiềm năng năng lượng như Việt Nam và Indonesia, tăng cường phối hợp thì sức mạnh thương lượng quốc tế của khu vực sẽ cao hơn, từ đó mang lại vị thế vững vàng hơn các nước trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Ông Lumban Sianipar tin tưởng Việt Nam có đủ năng lực để đối phó với những thách thức hiện nay, thậm chí ở một số khía cạnh còn sẵn sàng hơn Indonesia. Ông cho rằng trong tương lai, hai nước có thể cụ thể hóa hợp tác năng lượng trên cơ sở tôn trọng nhu cầu nội địa của mỗi bên, đồng thời xây dựng lập trường chung về các vấn đề năng lượng khu vực và quốc tế./.

(TTXVN/Vietnam+)