Bữa ăn học đường: Phụ huynh cần được biết gì để cùng giám sát?

Tại Hà Nội, từ năm học 2026-2027, việc tổ chức bữa ăn bán trú được thực hiện theo quy trình mới, tăng công khai, phân định trách nhiệm và ứng dụng hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) trong quản lý. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

An toàn thực phẩm và chất lượng bữa ăn học đường không dừng lại ở việc chọn đơn vị cung cấp đủ điều kiện mà điều phụ huynh quan tâm nhất là, sau khi ký kết hợp đồng, các đơn vị cam kết về năng lực, nguồn thực phẩm, định lượng và chất lượng suất ăn được hậu kiểm ra sao? Những thông tin nào sẽ được công khai để cha mẹ học sinh có thể đồng hành giám sát?

Ngày 14/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục. Thủ tướng yêu cầu tăng trách nhiệm của chính quyền địa phương, cơ sở giáo dục và đơn vị cung cấp; kiểm tra, đánh giá nhà cung cấp; công khai hằng ngày thông tin về đơn vị cung cấp, nguyên liệu, hình ảnh thực phẩm, hóa đơn nhập hàng, thực đơn và hình ảnh khay ăn thực tế. Phản ánh của phụ huynh về bữa ăn học đường phải được tiếp nhận, xử lý trong vòng 24 giờ.

Tại Hà Nội, từ năm học 2026-2027, việc tổ chức bữa ăn bán trú được thực hiện theo quy trình mới, tăng công khai, phân định trách nhiệm và ứng dụng hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) trong quản lý. Việc đánh giá, lựa chọn, phân công cơ sở cung cấp được thực hiện theo phân cấp; nhà trường vẫn chịu trách nhiệm quản lý, giám sát quá trình cung cấp và tổ chức bữa ăn.

Từ năm học 2026-2027, hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) sẽ được triển khai tại 100% cơ sở giáo dục có tổ chức bữa ăn bán trú trên địa bàn Hà Nội, góp phần số hóa công tác quản lý bữa ăn học đường, tăng cường công khai, minh bạch trong lựa chọn đơn vị cung ứng và kiểm soát an toàn thực phẩm.

Những thay đổi này được nhiều phụ huynh quan tâm. Điều họ muốn biết không dừng ở tên nhà cung cấp, mà là đơn vị đó được lựa chọn trên tiêu chí, cơ sở nào và chất lượng sau khi đi vào phục vụ học sinh được giám sát ra sao?

Không chỉ biết tên nhà cung cấp

Có hai con đang học tiểu học, chị Nguyễn Hương Thùy, 39 tuổi, cho rằng công khai tên đơn vị cung cấp thực phẩm là cần thiết, nhưng phụ huynh cũng muốn biết những thông tin cơ bản về năng lực và căn cứ lựa chọn nhà cung ứng.

“Chúng tôi không cần đọc cả bộ hồ sơ doanh nghiệp hay tham gia chấm điểm, nhưng nên biết nhà cung cấp được lựa chọn dựa trên những nhóm tiêu chí chính nào, có kinh nghiệm và năng lực ra sao. Có thông tin cơ bản thì phụ huynh cũng dễ theo dõi hơn trong quá trình đơn vị đó cung cấp thực phẩm cho trường”, chị Hương nói.

Đồng quan điểm với chị Hương Thùy, anh Trần Minh Tuấn, 42 tuổi, phụ huynh một học sinh lớp 5 cũng quan tâm tới khả năng phục vụ thực tế của doanh nghiệp.

“Nếu một đơn vị đã được đánh giá về công suất thì sau khi phân công, tổng số trường và số suất ăn được giao có phù hợp với năng lực ấy không? Tôi nghĩ cơ quan quản lý cần nắm rất rõ con số này”, anh Đức kiến nghị.

Theo chị Lê Hải Yến, 36 tuổi, một doanh nghiệp có hệ thống quản trị tốt, nguồn cung ổn định và đủ phương tiện vận chuyển có thể phục vụ nhiều trường. Nhưng điều đáng quan tâm ở đây là khả năng đáp ứng và phương án dự phòng khi xảy ra sự cố.

“Nếu một bếp trung tâm gặp vấn đề mất vệ sinh an toàn thực phẩm thì bao nhiêu trường sẽ cùng bị ảnh hưởng? Nguồn thực phẩm hoặc bữa ăn thay thế được tổ chức thế nào? Những nội dung này nên được tính toán kỹ từ khi xem xét năng lực nhà cung cấp”, chị Yến cho biết.

Anh Lê Trí Dũng, 45 tuổi, làm việc trong lĩnh vực công nghệ, chú ý tới tiêu chí đánh giá giữa các địa bàn. Theo anh, điều kiện về quy mô học sinh, khoảng cách vận chuyển, cơ sở vật chất ở mỗi nơi có thể khác nhau nên tiêu chí chi tiết khó hoàn toàn giống nhau. Tuy vậy, những yêu cầu cơ bản như an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, công suất và năng lực quản trị cần rõ ràng.

“Nếu cùng một doanh nghiệp nhưng kết quả đánh giá ở các địa bàn chênh lệch lớn thì cần có căn cứ giải thích. Như vậy doanh nghiệp cũng rõ, phụ huynh cũng dễ hiểu”, anh Dũng nói.

Công khai hình ảnh khay ăn thực tế của học sinh để phụ huynh giám sát

Bên cạnh nhu cầu công khai tên đơn vị cung ứng, những thông tin cơ bản về năng lực và căn cứ lựa chọn nhà cung cấp, điều mà nhiều phụ huynh cũng bày tỏ quan tâm là sau khâu lựa chọn thì nhà cung cấp có thực hiện đúng những gì đã cam kết hay không?. Đồng thời, yêu cầu nhà trường công khai hình ảnh khay ăn thực tế của học sinh để phụ huynh giám sát.

Chị Bùi Thanh Nga, 38 tuổi, có con học bán trú, cho rằng hậu kiểm cần được thực hiện thường xuyên. “Doanh nghiệp có thể có hồ sơ tốt, nhưng sau một tháng, hai tháng cung cấp thì chất lượng ra sao? Nếu thường xuyên giao muộn, thay đổi nguồn thực phẩm, định lượng không bảo đảm hoặc có nhiều phản ánh thì những việc đó có được ghi nhận để đánh giá lại đơn vị cung cấp không?”, chị Nga đặt vấn đề.

Tại Chỉ thị số 33/CT-TTg vừa mới ban hành, Thủ tướng yêu cầu địa phương lập danh sách, kiểm tra, đánh giá năng lực các cơ sở cung cấp; sau đợt rà soát phải kiểm tra định kỳ hằng tháng và đột xuất. Nhà cung cấp không bảo đảm an toàn thực phẩm phải bị dừng hợp đồng.

Chia sẻ tâm tư của một phụ huynh có con là học sinh tiểu học, anh Vũ Văn Long, 40 tuổi, quan tâm nhiều hơn tới khẩu phần học sinh nhận được mỗi ngày. “Phụ huynh thường được xem thực đơn nhưng ít biết cụ thể định lượng mỗi học sinh là được bao nhiêu gram thức ăn. Với mức tiền ăn nhà trường đang thu, khay ăn thực tế có đủ khẩu phần, đủ dinh dưỡng hay không là điều tôi thực sự rất muốn biết”, anh Long nói.

Theo anh, hình ảnh khay ăn thực tế sẽ giúp phụ huynh dễ đối chiếu với thực đơn được thông báo. Tuy nhiên, đánh giá một suất ăn cũng cần căn cứ vào yêu cầu dinh dưỡng theo độ tuổi, chất lượng nguyên liệu và điều kiện chế biến, không chỉ nhìn vào giá tiền.

Chị Hoàng Thu Trang, 35 tuổi, cho rằng thông tin về nguồn gốc thực phẩm cần được trình bày đơn giản hơn. “Phụ huynh không phải ai cũng đọc được hồ sơ kỹ thuật hay các loại giấy chứng nhận. Chúng tôi muốn biết hôm nay thịt, rau, trứng do đơn vị nào cung cấp, nguồn ở đâu, thực đơn thế nào và khay ăn thực tế ra sao?. Nếu thông tin được đưa lên một kênh thống nhất thì sẽ dễ theo dõi hơn”, chị Trang đề xuất.

Về kênh phản hồi, anh Ngô Quang Huy, 44 tuổi, cho rằng nhà trường cần công khai rõ đầu mối tiếp nhận để phụ huynh biết phản ánh ở đâu khi phát hiện vấn đề liên quan đến bữa ăn của học sinh.

“Điều phụ huynh quan tâm không chỉ là phản ánh được tiếp nhận, mà sau đó vấn đề được kiểm tra và xử lý thế nào, kết quả có được thông tin lại hay không”, anh Huy nói.

Nhà trường vẫn phải chịu trách nhiệm giám sát

Việc cơ quan quản lý tham gia đánh giá, lựa chọn hoặc phân công nhà cung cấp không làm giảm trách nhiệm của nhà trường đối với bữa ăn học sinh.

Bà Đặng Thị Lan, 57 tuổi, giáo viên đã nghỉ hưu, cho rằng cơ quan quản lý có thể kiểm tra hồ sơ, điều kiện bếp ăn và năng lực doanh nghiệp, nhưng nhà trường là nơi trực tiếp tiếp nhận thực phẩm và theo dõi bữa ăn mỗi ngày.

“Đơn vị cung cấp được chọn ở đâu thì khi thực phẩm đưa vào trường, nhà trường vẫn phải kiểm tra. Không thể có suy nghĩ nhà cung cấp đã được cấp trên lựa chọn rồi thì trường chỉ việc tiếp nhận”, bà Lan nói.

Nhà trường vẫn là nơi trực tiếp tiếp nhận thực phẩm, theo dõi quá trình chế biến, chia suất và chất lượng bữa ăn hằng ngày. Bên cạnh đó, sự tham gia của đại diện cha mẹ học sinh cũng là một kênh giám sát cần được tổ chức rõ ràng, thực chất.

Chị Trịnh Phương Thảo, 37 tuổi, cho rằng phụ huynh cũng cần tham gia đúng phần việc của mình. “Chúng tôi không có chuyên môn để chấm hồ sơ doanh nghiệp. Nhưng khi nhà cung cấp đã phục vụ tại trường, phụ huynh có thể cùng theo dõi bữa ăn của con. Cần nói rõ chúng tôi được xem thông tin gì, giám sát bằng cách nào và phản ánh ở đâu?”, chị Thảo nói.

Các ý kiến của phụ huynh tập trung vào những vấn đề rất cụ thể: năng lực nhà cung cấp có phù hợp với số trường được giao; nguồn thực phẩm có đúng cam kết; suất ăn có đủ định lượng; số suất thực tế được đối soát thế nào; phản ánh của phụ huynh được xử lý ra sao.

Điều phụ huynh mong muốn là có đủ thông tin để theo dõi bữa ăn của con, kịp thời phản ánh khi phát hiện bất thường và cùng nhà trường giám sát chất lượng bữa ăn học đường.

Để mỗi bữa ăn học đường đủ chất, an toàn

Theo các tài liệu về dinh dưỡng học đường, bữa ăn tại trường cần đáp ứng từ 30-50% nhu cầu năng lượng hằng ngày của học sinh, tùy theo số bữa được tổ chức. Nếu bữa ăn không được xây dựng hợp lý, học sinh dễ rơi vào tình trạng thiếu hoặc thừa dinh dưỡng, kéo theo nhiều hệ lụy lâu dài.

Theo các chuyên gia Viện Dinh dưỡng, một bữa ăn học đường khoa học cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản về dinh dưỡng. Trước hết, khẩu phần ăn phải bảo đảm đủ năng lượng và cân đối giữa các nhóm chất: chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.

Thực đơn cần đa dạng hóa thực phẩm, kết hợp hợp lý giữa nguồn đạm động vật và thực vật, tăng cường rau xanh và trái cây tươi, đồng thời hạn chế các món ăn quá nhiều dầu mỡ, muối và đường. Việc thay đổi món thường xuyên giúp kích thích vị giác, tránh nhàm chán và nâng cao hiệu quả sử dụng thực phẩm.

Tổ chức bữa ăn học đường cần căn cứ vào đặc điểm sinh lý và nhu cầu dinh dưỡng của từng nhóm tuổi. Học sinh mầm non và tiểu học cần khẩu phần nhỏ, chia thành nhiều bữa, thức ăn mềm, dễ tiêu hóa. Trong khi đó, học sinh trung học cần khẩu phần lớn hơn, giàu năng lượng và protein để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và học tập.

Việc tính toán khẩu phần theo lứa tuổi, giới tính và mức độ hoạt động thể lực là yếu tố quan trọng để bảo đảm bữa ăn học đường thực sự phát huy hiệu quả.

Để tổ chức bữa ăn học đường hiệu quả, theo các chuyên gia dinh dưỡng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và phụ huynh. Phụ huynh cần được cung cấp thông tin đầy đủ về thực đơn, khẩu phần và quy trình tổ chức bữa ăn để cùng giám sát và đóng góp ý kiến.

Sự đồng thuận và phối hợp giữa các bên sẽ giúp nâng cao chất lượng bữa ăn học đường, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý và an toàn thực phẩm cho học sinh.

ĐỖ THOA-VŨ LINH