Bổ sung nguyên tắc, tiêu chí để xác định bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc

Theo đại biểu, về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc tại khoản 1, Điều 1 về nguyên tắc xác định bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, dự thảo Luật chưa quy định các nguyên tắc, tiêu chí chung làm căn cứ để các địa phương xác định và cụ thể hóa bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung các nguyên tắc, tiêu chí nền tảng để các địa phương xác định bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc; quy định việc lấy ý kiến các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong quá trình xây dựng Quy chế quản lý kiến trúc. Đồng thời giao Chính phủ hoặc Bộ Xây dựng hướng dẫn phương pháp xác định và cụ thể hóa các nội dung này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước.

Liên quan đến trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng dự thảo Luật không quy định về trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc của cơ quan, tổ chức, cá nhân là chưa phù hợp. Quy định này không chỉ xác định trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn thể hiện trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc thông qua hoạt động kiến trúc. Việc không tiếp tục quy định nội dung này có thể làm giảm tính định hướng và trách nhiệm xã hội trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

ĐBQH Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: H.Nga

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu giữ lại quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc nhằm bảo đảm tính kế thừa của Luật hiện hành, đồng thời góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kiến trúc.

Liên quan đến thi tuyển, tuyển chọn kiến trúc tại khoản 7, Điều 1, về kỹ thuật lập pháp cách diễn đạt: "Trừ công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc, công trình phải thi tuyển kiến trúc bao gồm..." chưa bảo đảm tính mạch lạc về kỹ thuật lập pháp. Việc quy định theo cấu trúc nêu ngoại lệ trước, sau đó mới liệt kê các trường hợp bắt buộc áp dụng có thể gây khó khăn trong việc tiếp cận, hiểu và áp dụng quy định. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý theo hướng quy định trực tiếp: “Công trình phải tổ chức thi tuyển kiến trúc bao gồm….” và liệt kê các nhóm công trình thuộc diện bắt buộc; đồng thời quy định thành một khoản hoặc đoạn riêng về các trường hợp không bắt buộc tổ chức thi tuyển. Cách quy định này sẽ bảo đảm rõ ràng, dễ theo dõi, thuận lợi trong áp dụng mà không làm thay đổi nội dung chính sách của dự thảo Luật.

Tại khoản 14, Điều 1, dự thảo quy định kiến trúc sư hành nghề có quyền “từ chối thực hiện yêu cầu trái pháp luật của chủ đầu tư”, chưa bao quát trường hợp yêu cầu trái pháp luật do nhà thầu thi công xây dựng đưa ra.

Trên thực tế, trong quá trình thực hiện giám sát tác giả, kiến trúc sư thường xuyên phối hợp với nhà thầu thi công và có điều kiện theo dõi việc thi công theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt. Khi phát hiện nhà thầu yêu cầu thực hiện hoặc thực hiện các nội dung trái với thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn hoặc quy định của pháp luật, kiến trúc sư cần có cơ sở pháp lý để từ chối nhằm bảo đảm chất lượng công trình và tuân thủ quy định của pháp luật, ĐBQH Trần Văn Tuấn nêu.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa đổi khoản 14, Điều 1 theo hướng quy định: “Từ chối thực hiện yêu cầu trái pháp luật của chủ đầu tư và nhà thầu thi công xây dựng”, nhằm bảo đảm quyền của kiến trúc sư trong quá trình hành nghề, phù hợp với thực tiễn hoạt động giám sát tác giả và nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng.

H.Nga