Bộ Quốc phòng là cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt

Ban hành Luật là yêu cầu cấp thiết

Trình bày Tờ trình Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Đại tướng Phan Văn Giang - Ủy viên Bộ chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh, việc ban hành Luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy; bảo đảm quốc phòng, an ninh; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới.

Dự thảo Luật quy định về nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD).

Đại tướng Phan Văn Giang - Ủy viên Bộ chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trình bày Tờ trình

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật tập trung vào các nội dung cốt lõi: quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù đối với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng; kiểm soát ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp; kiểm soát tài trợ phổ biến; thông tin, dữ liệu, cảnh báo sớm, phối hợp liên ngành; quản lý nhà nước, kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm, bảo đảm nguồn lực và hợp tác quốc tế.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều, quy định về: Phạm vi điều chỉnh; đối tượng áp dụng; chính sách về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Hành vi bị nghiêm cấm và hợp tác quốc tế; Biện pháp phòng, chống phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Quản lý Nhà nước và bảo đảm điều kiện thi hành…

Dự án Luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa các chính sách đã được Chính phủ thông qua; kế thừa các quy định còn phù hợp của pháp luật hiện hành, đồng thời bổ sung các vấn đề còn thiếu hoặc chưa được quy định đầy đủ, gồm: Khái niệm, phạm vi, nguyên tắc áp dụng pháp luật; quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; kiểm soát theo danh mục và ngoài danh mục; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn và phản ứng khẩn cấp; hệ thống tuân thủ nội bộ của tổ chức, doanh nghiệp; kiểm soát tài trợ phổ biến và áp dụng biện pháp trừng phạt tài chính mục tiêu; giao dịch đáng ngờ; danh sách đối tượng bị chỉ định; phong tỏa tài sản và hạn chế giao dịch; quyền của đối tượng bị chỉ định…

Dự án Luật xác lập Cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt là Bộ Quốc phòng; Quốc hội giao Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động và điều kiện bảo đảm hoạt động của Cơ quan đầu mối quốc gia; Chính phủ ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, lực lượng phòng, chống phổ biến WMD thuộc lĩnh vực quản lý.

Đề nghị bổ sung quy định về cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất

Thẩm tra về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (QPANĐN) cơ bản tán thành như dự thảo Luật. Để chặt chẽ, khả thi, đề nghị Chính phủ nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện Điều 11 theo hướng cụ thể hóa hơn các tiêu chí đánh giá, bổ sung các chỉ số định lượng hoặc mức đánh giá phù hợp; làm rõ vai trò của doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế trong nhóm tiêu chí mức độ dễ bị tổn thương; quy định rõ nguyên tắc, phương pháp, nguồn thông tin và trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình đánh giá, cập nhật tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia; làm rõ cơ chế tích hợp, dẫn chiếu và áp dụng Danh mục kiểm soát với các danh mục chuyên ngành; đồng thời, bổ sung quy định về bảo mật thông tin và cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất tại Điều 12 dự thảo Luật.

Quang cảnh phiên họp

Về biện pháp quản lý, kiểm soát đối tượng ngoài Danh mục kiểm soát (Điều 15) và về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến WMD (Điều 23, Ủy ban QPANĐN cơ bản tán thành như dự thảo Luật. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ quy định chặt chẽ căn cứ, điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm tra, giám sát việc áp dụng; bổ sung quy định về trách nhiệm rà soát định kỳ, chấm dứt biện pháp và bồi thường thiệt hại; quy định rõ trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng sau khi tiếp nhận báo cáo.

Về Cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống phổ biến WMD và về quản lý nhà nước và bảo đảm thi hành, Ủy ban QPANĐN đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát Điều 29 để làm rõ phạm vi thông tin, dữ liệu được thu thập; trách nhiệm cập nhật, khai thác, chia sẻ và quản lý dữ liệu của từng cơ quan có liên quan; Tiếp tục làm rõ vị trí pháp lý, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế điều phối liên ngành của Cơ quan đầu mối…

Huệ Linh