Bia cổ hơn 300 năm ở Thanh Hóa thành tường rào nhà dân

Di tích lịch sử - văn hóa Lê Thì Hải (tại xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn cũ; nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa) được UBND tỉnh Thanh Hóa ký quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh vào năm 1993 nhưng bị lãng quên hàng chục năm qua, hiện nằm trong khuôn viên nhà dân khiến ai cũng thấy xót xa.

Tấm bia cổ hơn 300 năm ở di tích lịch sử Lê Thì Hải xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa thành tường rào nhà dân

Theo sử sách, Lê Thì Hải (1639-1716) được người bác là Lê Thì Hiến (1610-1675) làm quan chức Thái tể, tước Hào Quận công (sau còn được gia phong đến tước vương) nuôi dạy nên người. Lớn lên ông lập nhiều chiến công hiển hách, uy danh lừng lẫy. Ông qua đời năm Bính Thân (1716) niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12, đời vua Lê Dụ Tông, phong tặng hàm Thái phó, thụy hiệu Hùng Tuấn.

Sau khi ông mất, để tưởng nhớ công lao, triều đình đã cho xây dựng lăng mộ và lập đền thờ ông tại quê nhà thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương (nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa). Tuy nhiên, do thời gian và biến cố lịch sử, khu đền thờ và di tích đã bị tàn phá, hiện chỉ còn lại 2 tấm bia cổ.

Clip 2 tấm bia cổ hơn 300 năm bị lãng quên ở Thanh Hóa

Dù được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh, nhưng di tích Lê Thì Hải đang bị lãng quên, không được quan tâm, bảo vệ đúng mức. Đến nay, cả 2 văn bia này đang nằm trong khuôn viên 1 nhà dân ở thôn 3 Thọ Thế (xã Thọ Phú). Trong đó, 1 tấm bia nằm bên hông nhà dân, ngay sát khu vực nuôi gia súc gia cầm và 1 tấm được trưng dụng làm tường rào nhà dân.

Tháng 8-2023, Báo Người Lao Động đã từng lên tiếng phản ánh về 2 tấm bia cổ này, sau đó UBND tỉnh Thanh Hóa có văn bản chỉ đạo kiểm tra, xác minh và đề xuất phương án xử lý. Tuy nhiên, đến nay di tích này vẫn bị lãng quên.

Cận cảnh 2 tấm bia cổ hơn 300 năm bị lãng quên ở Thanh Hóa:

Tấm bia hiện là tường rào nhà dân được ghép từ 6 khối đá xanh, rộng khoảng 5 m, cao 1,65 m, dày 0,31 m được khắc chữ Hán Nôm 2 mặt rất tinh xảo

Mặt trước (trái, nhìn ngoài đường vào) và mặt sau của tấm bia cổ. Mặt trước của bia ghi công trạng của tướng Lê Thì Hải và các danh tướng thời Lê, mặt sau ghi khoán ước (hương ước) giao cho các làng trong vùng chuẩn bị lễ vật tổ chức thờ cúng hằng năm

Trải qua hàng trăm năm, các nét chạm trổ hoa văn và chữ Hán Nôm trên đá vẫn còn rất rõ nét

Bên trong vườn nhìn ra tấm bia cổ mà xót xa cho một di tích có giá trị lớn về mặt lịch sử

Từ tường rào đi vào trong là tấm bia cổ thứ 2 dựng ngay sát nhà dân

Tấm bia này cao khoảng hơn 2 m, rộng 1,95 m có nội dung ghi lại quá trình xây dựng từ vũ (phủ, từ) là nơi thờ cúng của tướng Lê Thì Hải

Văn bia này nằm ngay sát khu vực nuôi gia súc, gia cầm của hộ dân. Hiện gia đình này đã không ở đây thường xuyên, các công trình nuôi gia súc, gia cầm phía sau bia cũng đã bỏ không

Chân đế bằng đá xanh được đặt ngay cạnh tấm bia lớn

Đây là 2 tấm bia còn khá nguyên vẹn, có nội dung và niên đại rõ ràng, thế nhưng do không được quan tâm bảo vệ xứng đáng, di tích này đang bị lãng quên khiến ai nhìn thấy cũng xót xa.

Tuấn Minh