Bài học về văn hóa ứng xử trên không gian mạng

Hai sinh viên y khoa livestream và có phát ngôn gây sốc ngay tại bệnh viện. Ảnh: CTV

Nhiều ý kiến cho rằng, áo blouse trắng không đơn thuần là đồng phục mà trở thành biểu tượng của sự chuyên nghiệp, trách nhiệm và niềm tin mà người bệnh dành cho nhân viên y tế. Và, bài học lớn nhất là văn hóa ứng xử trên không gian mạng trong bối cảnh thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh.

"Choáng" với phát ngôn phản cảm

Mới đây, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại hình ảnh 2 cô gái mặc trang phục ngành y, ngồi tại quầy đón tiếp của Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và phát trực tiếp trên TikTok. Trong lúc livestream, cả hai đã nhiều lần chửi thề, có thái độ thiếu chuẩn mực và thậm chí buông lời nói sẽ "tiêm thuốc độc" với một tài khoản đang tương tác trên phiên live trực tiếp.

Đoạn clip nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, thu hút hàng nghìn lượt bình luận. Nhiều người bày tỏ lo ngại vì cho rằng hai cô gái là nhân viên y tế, đồng thời cho rằng những phát ngôn này làm ảnh hưởng đến hình ảnh của ngành y. Được biết, 2 sinh viên năm thứ 4 ngành y khoa, Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội sẽ bị xem xét kỷ luật.

Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc về vụ việc này, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, việc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội kịp thời xác minh danh tính 2 nữ sinh; đồng thời xem xét xử lý kỷ luật là cần thiết.

“Tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi, các tình tiết liên quan và hậu quả xảy ra, nhà trường sẽ lựa chọn hình thức xử lý phù hợp. Hình thức kỷ luật cao nhất có thể được áp dụng đối với sinh viên có hành vi vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, vi phạm pháp luật hoặc không đáp ứng yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp, đến mức không thể tiếp tục đào tạo”, luật sư Đặng Văn Cường phân tích.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, tính chất đặc thù của nghề y, quá trình tuyển sinh, đào tạo chuyên môn và bồi dưỡng đạo đức luôn được thực hiện khắt khe, chặt chẽ hơn nhiều ngành nghề khác để có thể đào tạo những người thầy thuốc được xã hội tin tưởng, quý trọng và giao phó sức khỏe, tính mạng. Trong hoạt động khám, chữa bệnh, chỉ một hành vi thiếu trách nhiệm hoặc tắc trách của bác sỹ, nhân viên y tế cũng có thể đẩy bệnh nhân vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Nếu người hành nghề thiếu đạo đức, hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn.

“Phía nhà trường quản lý 2 sinh viên này cần làm rõ câu nói này xuất phát từ đâu, có thường xuyên xuất hiện trong cách giao tiếp giữa các sinh viên hay không và môi trường học tập có tồn tại những lời đùa tương tự hay không? Đôi khi, những câu nói đùa được lặp lại thường xuyên, liên tục có thể khiến ranh giới giữa lời nói đùa và hành vi thực tế trở nên mong manh. Nghề y sinh ra để cứu người, bảo vệ tính mạng và sức khỏe của nhân dân, nhưng người học nghề lại thường xuyên đùa cợt về việc gây tổn hại đến người khác thì có thể khiến cộng đồng lo lắng”, luật sư Đặng Văn Cường nêu.

Không chỉ vụ việc này, mới đây, một nữ sinh Trường Đại học Y Hà Nội cũng gây bức xúc trong dư luận khi đăng video với nội dung “trả đũa” bệnh nhân. Cụ thể, tài khoản Tiktok tên “Nhà có 2 áo blouse” đã đăng tải đoạn video với nội dung: “Bệnh nhân mắng mình 'Sinh viên y thì đi ra, biết cái gì đâu', nên tí mình sẽ xếp giường cho bác ở trong góc và lấy ven trật 3 lần”. Phía Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, sẽ có biện pháp xử lý phù hợp với sinh viên này.

Điều sinh viên y cần học không chỉ là chuyên môn

Chỉ trong vài ngày, liên tiếp đoạn clip ghi lại cảnh sinh viên ngành y đã có phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội, khiến dư luận “dậy sóng”.

"Y đức là chuẩn mực cốt lõi của nghề y; đồng thời là yêu cầu của xã hội đối với người thầy thuốc. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Bộ Y tế đã ban hành 12 điều y đức nhằm nhắc nhở trách nhiệm của người thầy thuốc, góp phần bảo đảm môi trường y tế an toàn và chuyên nghiệp”, luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Đăng tải trên mạng xã hội cá nhân về vụ việc này, bác sỹ Dương Minh Tuấn đã có những lời nhắn nhủ tới các sinh viên y khoa. “Một đoạn video có thể chỉ được quay với ý định đùa vui nhưng khi gắn với hình ảnh người bệnh, giường bệnh, thủ thuật y khoa hay những lời nói mang tính 'trả đũa' bằng chuyên môn, câu chuyện không còn là trò vui nữa", bác sỹ Dương Minh Tuấn nhấn mạnh.

Theo bác sỹ Dương Minh Tuấn, trong những năm tháng đi học và thực tập nơi bệnh viện, có lẽ sinh viên ngành y rồi cũng sẽ gặp một vài tình huống khiến mình buồn, tủi thân hoặc ấm ức. “Có người bệnh nóng nảy, người nghi ngờ năng lực của sinh viên, có người từ chối cho thực hành, buông lời thiếu thiện cảm. Các em có quyền buồn, thất vọng, có quyền kể lại với thầy cô, bạn bè thân thiết để được chia sẻ và hướng dẫn, nhưng khi đã bước vào môi trường y tế, không phải cảm xúc nào, câu chuyện nào cũng nên được đưa lên mạng xã hội”, bác sỹ Dương Minh Tuấn chia sẻ.

Gửi lời nhắn tới các sinh viên ngành y, bác sỹ Dương Minh Tuấn cho rằng, trong môi trường bệnh viện, người bệnh có thể khó tính, thiếu hợp tác nhưng cần phải nhớ, họ đang ở trong hoàn cảnh yếu thế; họ đến bệnh viện vì đau đớn, lo lắng, sợ hãi hoặc bất an trước bệnh tật nên sẽ có những lời nói không đúng xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc những phản ứng gay gắt không đáng có.

“Chúng ta không phải chấp nhận mọi sự xúc phạm nhưng cũng không thể dùng quyền được tiếp cận cơ thể người bệnh để đáp trả. Khi gặp người bệnh có thái độ không phù hợp, hãy bình tĩnh dừng lại nếu cảm xúc của mình đang vượt khỏi khả năng kiểm soát, các em có thể nhờ một bác sỹ, điều dưỡng hoặc người hướng dẫn có kinh nghiệm hỗ trợ. Nếu người bệnh không đồng ý cho sinh viên thực hiện thủ thuật, cần tôn trọng quyết định đó và báo cáo với người phụ trách để có cách xử trí phù hợp. Nếu bị xúc phạm nghiêm trọng, các em có quyền bảo vệ mình bằng quy trình của bệnh viện”, bác sĩ Dương Minh Tuấn đưa ra lời khuyên.

Ở góc độ tâm lý, PGS.TS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý giáo dục, giảng viên cao cấp Khoa Khoa học và Công nghệ Giáo dục, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho rằng, không nên từ hành vi livestream của 2 sinh viên để quy kết thành một hiện tượng hay trào lưu của giới trẻ.

"Điều đáng rút ra sau những vụ việc này không phải là quy kết cả một thế hệ hay một cơ sở đào tạo mà là nhắc nhở mỗi người trẻ phải chịu trách nhiệm với từng phát ngôn của mình trên không gian mạng, nhất là khi lựa chọn theo đuổi những ngành nghề đòi hỏi chuẩn mực đạo đức và niềm tin của xã hội như y tế", PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho biết.

Nhiều ý kiến động tình, mỗi sinh viên khi khoác lên mình chiếc áo blouse, dù chỉ trong vai trò thực tập cũng đang mang theo hình ảnh của cả một ngành nghề đòi hỏi sự chuẩn mực cao nhất. Lời thề y đức không phải để đọc cho có, mà phải được sống cùng, từ giảng đường đến từng dòng trạng thái trên mạng xã hội...

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc