Văn hóa thực tập dưới góc nhìn doanh nghiệp: Tuyển người bằng thái độ trước khi nhìn vào trình độ

2 nữ sinh viên ngành Y của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội có phát ngôn gây tranh cãi trong thời gian thực tập tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang.

Đạo đức và thái độ quyết định cơ hội nghề nghiệp

Theo các lãnh đạo doanh nghiệp, thực tập không đơn thuần là khoảng thời gian để sinh viên áp dụng kiến thức đã học, mà còn là "bài sát hạch" đầu tiên về đạo đức nghề nghiệp, tác phong và ý thức trách nhiệm. Trong nhiều trường hợp, chính thái độ, tư cách và văn hóa ứng xử lại được đánh giá ngang bằng, thậm chí cao hơn cả năng lực chuyên môn.

Trao đổi với PV Báo PNVN, bà Nguyễn Thị Dịu, Phó Giám đốcCông ty CP INTERLINK - Chi nhánh miền Bắc cho biết, mỗi năm công ty bà tiếp nhận số lượng lớn sinh viên của các trường đại học đến thực tập. Doanh nghiệp luôn xem kỳ thực tập là cơ hội để công ty có thể lựa chọn được những nhân viên tiềm năng trong tương lai. Thông qua các kỳ thực tập, công ty cũng sẽ có những đánh giá toàn diện ứng viên trước khi đưa ra quyết định tuyển dụng.

Bà Dịu cho rằng, trong giai đoạn thực tập, công ty sẽ dựa vào nhiều tiêu chí để đánh giá một thực tập sinh như kiến thức, kỹ năng, đạo đức, thái độ cũng như tinh thần trách nhiệm với công việc được giao. Trong đó, Công ty CP INTERLINK đánh giá cao những thực tập sinh có đạo đức tốt, thái độ cầu thị trong công việc chuyên môn ở mức ngang bằng thậm chí còn cao hơn so với tiêu chí kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp.

Lý giải về điều này, bà Dịu cho biết, kiến thức chuyên môn có thể tiếp tục đào tạo sau khi tuyển dụng nhưng đạo đức, thái độ và tinh thần trách nhiệm là những giá trị rất khó thay đổi nếu người trẻ chưa được hình thành từ sớm.

"Một sinh viên có thể chưa giỏi nghiệp vụ nhưng nếu cầu thị, trung thực, biết lắng nghe và có tinh thần học hỏi thì doanh nghiệp sẵn sàng đào tạo thêm. Ngược lại, nếu chuyên môn tốt nhưng thiếu tôn trọng đồng nghiệp, phát ngôn thiếu kiểm soát hoặc ứng xử không phù hợp trong môi trường làm việc thì rất khó để chúng tôi trao cơ hội", bà Dịu chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Dịu, Phó Giám đốc Công ty CP INTERLINK- Chi nhánh miền Bắc.

Theo vị lãnh đạo doanh nghiệp, nhiều sinh viên vẫn có suy nghĩ thực tập chỉ là hoàn thành yêu cầu của nhà trường nên chưa thực sự nghiêm túc với từng hành động của mình. Trong khi đó, doanh nghiệp lại nhìn nhận hoàn toàn khác.

Với bà Dịu, kỳ thực tập chính là thời gian công ty quan sát xem một người có phù hợp với văn hóa doanh nghiệp hay không. Có những sinh viên sau 3 tháng thực tập đã được giữ lại làm việc ngay sau khi tốt nghiệp nhưng cũng có những em đánh mất cơ hội chỉ vì một lần vi phạm kỷ luật hoặc ứng xử thiếu chuẩn mực.

Bà Dịu cho biết thêm, khi đánh giá thực tập sinh, doanh nghiệp không chỉ dựa trên kết quả công việc mà còn xem xét hàng loạt tiêu chí như đúng giờ, ý thức chấp hành nội quy, tinh thần hợp tác, cách giao tiếp với khách hàng, đồng nghiệp và khả năng giữ gìn hình ảnh của đơn vị.

"Trong thời đại số, một bài đăng trên mạng xã hội hay một đoạn clip lan truyền có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp. Vì vậy, chúng tôi đặc biệt coi trọng ý thức của sinh viên trong việc sử dụng mạng xã hội và bảo vệ hình ảnh nơi mình đang thực tập", bà Dịu nói.

Ông Hoàng Văn Toàn, Giám đốc Công ty TNHH HDC.

Cùng quan điểm, ông Hoàng Văn Toàn, Giám đốc Công ty TNHH HDCcho biết, kinh nghiệm tuyển dụng cho thấy rất nhiều doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển người có thái độ tốt hơn là chỉ giỏi chuyên môn. Đối với sinh viên mới ra trường, doanh nghiệp không kỳ vọng các em thành thạo mọi kỹ năng ngay từ đầu. Điều mà nhà tuyển dụng quan tâm hơn là sự trung thực, tinh thần trách nhiệm, khả năng thích nghi và ý thức học hỏi.

"Chúng tôi vẫn thường nói với các thực tập sinh rằng kiến thức có thể học thêm sau khi đi làm, nhưng đạo đức nghề nghiệp và thái độ làm việc phải được hình thành từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Nếu thiếu những nền tảng đó thì rất khó phát triển lâu dài", ông Toàn chia sẻ.

Theo ông Toàn, nhiều doanh nghiệp hiện nay còn đánh giá tư cách của ứng viên thông qua những hành vi rất nhỏ trong thời gian thực tập. Đó có thể là cách chào hỏi, thái độ với nhân viên bảo vệ, lễ tân, khả năng giữ bí mật thông tin của khách hàng hay cách ứng xử khi mắc sai sót.

Có những sinh viên sẵn sàng nhận lỗi và tìm cách khắc phục khi xảy ra vấn đề. Nhưng cũng có trường hợp đổ lỗi, né tránh trách nhiệm hoặc phát ngôn thiếu kiểm soát trên mạng xã hội. Đây đều là những yếu tố khiến doanh nghiệp phải cân nhắc rất kỹ. Đạo đức nghề nghiệp không chỉ là yêu cầu của những ngành đặc thù như Y khoa, Giáo dục hay Luật mà hiện đã trở thành tiêu chí tuyển dụng của hầu hết doanh nghiệp.

Thực tập là phép thử về đạo đức và tác phong nghề nghiệp

Từ góc độ sử dụng lao động, các lãnh đạo doanh nghiệp khi được hỏi đều thống nhất rằng sinh viên cần thay đổi nhận thức về kỳ thực tập. Theo đó, đây không phải khoảng thời gian "đi học cho đủ" mà là cơ hội để chứng minh năng lực và xây dựng thương hiệu cá nhân.

Bà Nguyễn Thị Dịu cho rằng, nhiều sinh viên chưa ý thức được rằng mọi hành động trong thời gian thực tập đều được doanh nghiệp quan sát. Từ cách sử dụng điện thoại trong giờ làm, cách trao đổi với khách hàng, thái độ khi được giao việc cho đến việc có chủ động hỗ trợ đồng nghiệp hay không đều được ghi nhận. Đó chính là cơ sở để doanh nghiệp quyết định có tuyển dụng các em sau này.

Theo bà, không ít sinh viên đánh mất cơ hội việc làm chỉ vì nghĩ rằng mình vẫn là "người học", trong khi doanh nghiệp đã xem họ là một thành viên của tập thể. "Nếu đã mặc đồng phục của doanh nghiệp hay đơn vị thực tập thì mọi hành vi đều không còn mang tính cá nhân. Các em đang đại diện cho hình ảnh của tổ chức", bà Dịu nhấn mạnh.

Bàn thêm về trách nhiệm xây dựng văn hóa thực tập, ông Hoàng Văn Toàn cho rằng, đây không chỉ là trách nhiệm thuộc về sinh viên mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và đơn vị tiếp nhận.

Theo ông Toàn, trước khi đưa sinh viên đến doanh nghiệp, các trường đại học cần dành thời lượng phù hợp để đào tạo về đạo đức nghề nghiệp, văn hóa công sở, kỹ năng giao tiếp, bảo mật thông tin và sử dụng mạng xã hội. Nếu sinh viên chỉ được phổ biến về thời gian thực tập, hồ sơ hay cách viết báo cáo thì chưa đủ. Các em cần hiểu rằng mỗi lời nói, mỗi hành động đều ảnh hưởng đến bản thân, nhà trường và doanh nghiệp.

Ông cũng đề xuất nên xây dựng bộ quy tắc ứng xử thống nhất dành cho sinh viên thực tập ở từng nhóm ngành nghề. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động hơn trong việc hướng dẫn, giám sát và phản hồi đối với thực tập sinh.

"Những tuần đầu tiên luôn là giai đoạn các em dễ mắc sai sót nhất. Nếu có người hướng dẫn sát sao, thường xuyên nhắc nhở về quy tắc ứng xử và văn hóa doanh nghiệp thì nhiều sự việc đáng tiếc hoàn toàn có thể được ngăn chặn", ông Toàn nói.

Tuấn Khang