Bỏ chế độ tập sự với viên chức: Giáo viên mới sẽ được hỗ trợ ra sao?

Ảnh minh họa: AI

Không còn tập sự, nhưng áp lực nghề không hề giảm

Trước đây, nhiều giáo viên trẻ bước vào trường học với hai áp lực song hành: vừa phải thích nghi với môi trường mới, vừa trải qua giai đoạn tập sự cùng những đánh giá cuối kỳ. Trong khi đó, mức hưởng lương chưa đầy đủ cũng khiến không ít người phải cân đối thêm chuyện thu nhập.

Việc được bổ nhiệm và hưởng lương theo vị trí việc làm ngay sau khi trúng tuyển được nhiều giáo viên trẻ đánh giá là một tín hiệu tích cực. Chính sách mới vừa giúp họ ổn định cuộc sống sớm hơn vừa thể hiện sự ghi nhận đối với những người đã vượt qua quy trình tuyển dụng.

Tuy nhiên, "bỏ tập sự" không có nghĩa là "bớt việc". Một giáo viên mới vẫn phải nhanh chóng làm quen với chương trình giáo dục phổ thông 2018, quản lý lớp học, phối hợp với phụ huynh, ứng dụng công nghệ và xử lý hàng loạt tình huống sư phạm phát sinh mỗi ngày.

Nói cách khác, áp lực không biến mất mà chỉ chuyển từ những thủ tục hành chính sang yêu cầu phải chứng minh năng lực ngay từ những ngày đầu đứng lớp.

Không ít giáo viên và sinh viên sư phạm cũng cho rằng khi được bảo đảm đầy đủ quyền lợi ngay từ đầu, mỗi người càng phải chủ động học hỏi, cập nhật phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ và không ngừng hoàn thiện chuyên môn để đáp ứng kỳ vọng của học sinh, phụ huynh và nhà trường.

Điều quan trọng là năm đầu có người đồng hành

Nhiều ý kiến từ các nhà quản lý giáo dục cho rằng điểm cần quan tâm sau khi bỏ chế độ tập sự không phải là có hay không một khoảng thời gian mang tên "tập sự", mà là giáo viên mới có được hỗ trợ đúng lúc hay không.

Thực tế cho thấy, sinh viên sư phạm dù có nền tảng chuyên môn tốt vẫn cần thời gian để chuyển từ môi trường đào tạo sang môi trường nghề nghiệp. Việc soạn bài, tổ chức lớp học, làm công tác chủ nhiệm, trao đổi với phụ huynh... đều là những kỹ năng chỉ thực sự thành thạo sau quá trình va chạm thực tế.

Vì vậy, nhiều trường học xác định việc hỗ trợ giáo viên mới là quá trình phát triển nghề nghiệp liên tục chứ không gói gọn trong một giai đoạn tập sự. Ngay khi nhận công tác, giáo viên được làm quen với văn hóa nhà trường, quy chế chuyên môn và yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Bên cạnh đó, giáo viên cốt cán hoặc tổ trưởng chuyên môn thường được phân công đồng hành trong việc xây dựng kế hoạch bài dạy, tổ chức hoạt động học tập, xử lý tình huống sư phạm, dự giờ, góp ý chuyên môn và hỗ trợ ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy.

Cách làm này giúp giáo viên mới có chỗ dựa khi bắt đầu công việc, đồng thời tạo điều kiện để họ phát triển năng lực một cách thực chất thay vì chỉ hoàn thành yêu cầu của một kỳ tập sự.

Quyền lợi nhiều hơn cũng đi kèm trách nhiệm lớn hơn

Ở góc độ quản lý, nhiều hiệu trưởng nhận định việc bãi bỏ chế độ tập sự phù hợp với định hướng đổi mới công tác quản lý viên chức. Nhà trường có thể chủ động bố trí nhân sự theo vị trí việc làm ngay sau khi tuyển dụng, đồng thời giáo viên cũng sớm ổn định công việc và thu nhập.

Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc trách nhiệm của cả hai phía đều lớn hơn.

Đối với giáo viên, yêu cầu không thay đổi: phải có chuyên môn vững, quản lý lớp học hiệu quả, phối hợp tốt với học sinh, phụ huynh và đồng nghiệp, đồng thời thích ứng với chuyển đổi số, sử dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo phù hợp trong dạy học.

Đối với nhà trường, nhiệm vụ không còn dừng ở việc tiếp nhận nhân sự mà phải xây dựng cơ chế bồi dưỡng bài bản, phân công giáo viên giàu kinh nghiệm hướng dẫn, tổ chức dự giờ, sinh hoạt chuyên môn và hỗ trợ thường xuyên trong giai đoạn đầu công tác.

Thực tế, chất lượng của một giáo viên trẻ chưa bao giờ được quyết định bởi việc có hay không chế độ tập sự. Điều tạo nên sự trưởng thành của họ vẫn là quá trình làm nghề, sự hướng dẫn của đồng nghiệp, môi trường học hỏi trong nhà trường và tinh thần cầu thị của chính mỗi người.

Những trường hợp nào được áp dụng?

Theo Nghị định số 259/2026/NĐ-CP, kể từ ngày 1.7.2026, viên chức được tuyển dụng sẽ được bổ nhiệm và xếp lương theo vị trí việc làm mà không phải thực hiện chế độ tập sự.

Đối với các trường hợp đã hoàn thành quy trình tuyển dụng trước ngày 1.7.2026 nhưng chưa ban hành quyết định tuyển dụng, cơ quan có thẩm quyền vẫn ban hành quyết định tuyển dụng, bổ nhiệm và xếp lương theo vị trí việc làm mà không áp dụng chế độ tập sự.

Đồng thời, từ ngày 1.7.2026, những người đang thực hiện chế độ tập sự theo quy định trước đây cũng được xếp lương vào bậc nghề nghiệp tương ứng với hạng chức danh nghề nghiệp của vị trí việc làm tuyển dụng, thay vì tiếp tục thực hiện thời gian tập sự.

Có thể nói, quy định mới đã tháo gỡ một thủ tục hành chính và giúp giáo viên trẻ có điểm khởi đầu thuận lợi hơn. Nhưng nghề dạy học vốn không có "lối tắt". Khi giai đoạn tập sự không còn, điều cần được duy trì, thậm chí làm tốt hơn trước, chính là cơ chế hướng dẫn, kèm cặp và phát triển nghề nghiệp trong năm đầu tiên.

PHÚC BÌNH