7 tuổi làm phim, 9 tuổi khởi nghiệp AI và sự thật phía sau cơn sốt 'thần đồng' ở Trung Quốc

AI phát triển kéo theo một số lượng đông đảo "thiên tài" nhí ở Trung Quốc. Ảnh: Doubao.

Nếu Albert Einstein sinh ra ở thời đại này, có lẽ cũng chỉ bị xem là học sinh phát triển trí tuệ bình thường. Internet hiện nay đang chứng kiến một "làn sóng lạm phát thần đồng" chưa từng có.

Xuất hiện những chuyện như: bé 7 tuổi làm phim, 8 tuổi gọi được 2 triệu NDT vốn đầu tư, 9 tuổi khởi nghiệp AI, 13 tuổi làm CEO. Có em chỉ trong 5 ngày kiếm được 80.000 NDT, sở hữu quyền chọn cổ phiếu, được các nhà đầu tư lớn rót vốn... đủ loại “thần đồng” khiến người lớn cũng phải choáng váng.

Trong khi phần lớn học sinh lớp 3 vẫn còn xin bố mẹ tiền mua tranh nhân vật siêu nhân mình yêu thích, thì trên các nền tảng video ngắn, những "cậu bé, cô bé AI" đã khoe có hơn 4.000 giờ sử dụng AI, làm một bài thuyết trình PowerPoint đẹp mắt chỉ trong 3 phút như chuyện thường ngày.

Có em mới học lớp 1 nhưng đã lên video hướng dẫn cách tự lập trình trò chơi điện tử. Tay cầm chuột máy tính còn chưa vững, nhưng đã nói về ý tưởng thiết kế sản phẩm.

Các em nói chuyện toàn những khái niệm như "logic nền tảng của giáo dục gia đình", "phân tích tài chính", "lập trình cơ bản"...

Kênh video cập nhật đều đặn vài ngày một lần, từ podcast, mở hộp thiết bị công nghệ đến những video được đầu tư ánh sáng, âm thanh và bối cảnh chẳng khác gì các nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp.

Ngoại trừ người xuất hiện trước ống kính là trẻ con, còn lại gần như giống hệt một tài khoản truyền thông đã vận hành nhiều năm. Không ít người thậm chí còn ví các em với phiên bản thiếu niên của Tim Cook.

Nhưng nếu những trường hợp trên còn có thể giải thích bằng hai chữ "thiên tài", thì có những câu chuyện khác lại khó tin hơn nhiều: Một bé 8 tuổi phát triển dự án, gọi được hàng triệu nhân dân tệ vốn đầu tư; 9 tuổi lập công ty AI... khiến nhiều người không biết nên tin hay không.

Điều kỳ lạ là, nếu tiêu chuẩn ngày càng cao thì số lượng thần đồng lẽ ra phải ít đi. Thế nhưng cứ vài tuần lại xuất hiện thêm một "thần đồng AI" mới. Phải chăng thế hệ trẻ ngày nay đều là thiên tài?

Sau khi tìm hiểu, phóng viên kết luận là: AI không tạo ra thiên tài, mà chỉ tạo ra ảo giác về thiên tài. Nói đơn giản hơn, AI đang trở thành "phần mềm gian lận" giúp nhiều đứa trẻ tạo dựng hình tượng tài năng với chi phí rất thấp.

Nhóm học sinh tuổi từ 7-13, chỉ trong một ngày đã hoàn thành bộ phim làm bằng AI, Ảnh: Ifeng.

Nhiều "kỳ tích" chỉ là sao chép câu lệnh AI

Không ít thao tác tưởng như rất cao siêu - từ thiết kế sản phẩm đến lập trình trò chơi - thực chất chỉ là sao chép và dán các câu lệnh (prompt).

Ví dụ, đoạn video hướng dẫn làm game toán học trong 3 phút nghe rất ấn tượng, nhưng thực tế chỉ là mở DeepSeek rồi nhập câu lệnh: "Hãy tạo cho tôi một trò chơi cộng trừ phù hợp với học sinh lớp 1".

Nói cách khác, người thực sự làm việc là AI, chứ không phải đứa trẻ. Thậm chí còn có những tài khoản mà chỉ cần xem cũng dễ nhận ra phía sau là cả một ê-kíp người lớn.

Một cậu bé mới 10 tuổi nhưng nói chuyện như chuyên gia công nghệ nhiều năm kinh nghiệm: "Từ trước tôi đã nhận ra quy luật của các sản phẩm điện tử...", rồi lấy ra bộ sưu tập 6 ổ cứng dung lượng 6 TB của "chính mình".

Chỉ vài tháng trước vẫn chia sẻ kinh nghiệm học tiếng Anh, nhưng bỗng nhiên biến thành "chuyên gia AI", bàn luận triết lý về AI, tri thức và tư duy.

Ở độ tuổi mà Excel hay Premiere Pro còn chưa biết tới, các em lại lên mạng tuyên bố AI sắp thay thế toàn bộ những phần mềm văn phòng mà người lớn đang dùng để làm việc.

Một cư dân mạng khoe con biết sử dụng DeepSeek để kiếm tiền. Ảnh: Ifeng.

Trẻ em chỉ đứng trước ống kính, người lớn điều hành phía sau

Nhiều video có kịch bản rõ ràng do người lớn viết sẵn. Gia đình hoạt động chẳng khác nào một công ty truyền thông (MCN) thu nhỏ: trẻ em chỉ việc xuất hiện và đọc lời thoại, còn người lớn phụ trách nội dung, vận hành tài khoản và xây dựng hình tượng.

Thậm chí, phía sau nhiều "thần đồng" không chỉ có cha mẹ mà còn là cả đội ngũ MCN chuyên nghiệp.

Vậy tại sao người lớn không tự đứng ra làm nội dung? Vì "thần đồng" là một hình tượng cực kỳ hút người xem. Thuật toán của các nền tảng vốn rất thích những nội dung tạo cảm giác tương phản. Một đứa trẻ nói chuyện về AI đã đủ khiến người dùng dừng lại xem.

Nếu nội dung sai, người không hiểu sẽ vẫn thấy "quá giỏi", còn người trong nghề cũng dễ bỏ qua vì nghĩ đó chỉ là lời trẻ con.

Ngay cả các công ty AI cũng thích xây dựng hình ảnh này, bởi nếu một đứa trẻ còn dùng được AI thì sản phẩm của họ càng được xem là dễ sử dụng.

Đích đến cuối cùng: bán khóa học

Nhiều câu chuyện thần đồng thực chất chỉ nhằm phục vụ mục tiêu bán khóa học.

Những lời quảng bá như: "Hai tháng tự học AI xong toàn bộ chương trình học", "Khởi nghiệp AI, một tháng kiếm 70.000 NDT”, “Con gái 6 tuổi tự mở công ty”… thường kết thúc bằng lời mời đăng ký các lớp học AI.

Nhiều video đến cuối đều dẫn sang quảng cáo: "Con tôi đang học khóa AI của thầy X. Ai cần thì nhắn riêng". Lúc đó, người xem mới nhận ra mục tiêu thực sự là bán khóa học.

Các trung tâm đào tạo AI đang liên tục "sản xuất" những hình tượng thần đồng nhằm quảng bá rằng AI có thể giúp trẻ "tiến hóa vượt bậc", thậm chí đổi đời chỉ sau một đêm.

Các thông điệp quảng cáo thường đánh vào nỗi lo của phụ huynh: AI sẽ quyết định con đường học tập của trẻ, AI sẽ quyết định khả năng cạnh tranh nghề nghiệp trong tương lai, gia đình nào không biết dùng AI sẽ trở thành "tầng lớp yếu thế mới".

Đi kèm là hàng loạt thuật ngữ nghe rất hoành tráng như "nguyên lực", "nguyện lực", "năng lực tính toán", "AI Agent", "AI hiện thân"...

Quảng cáo giới thiệu chú bé 8 tuổi đã có cổ phiếu cùng quyền giao dịch. Ảnh: Ifeng,

Học phí có thể lên tới gần 116 triệu đồng cho 6 ngày

Mùa hè năm nay, các trại hè AI ở Trung Quốc gần như thay thế tiếng Anh và lập trình để trở thành xu hướng mới trong ngành giáo dục. Chỉ cần gắn mác AI, học phí có thể tăng gấp nhiều lần.

Có khóa học 6 ngày 5 đêm giá 12.800 NDT nhưng vẫn được nhiều phụ huynh nhận xét là "đáng tiền". Thậm chí có chương trình thu tới 29.800 NDT (khoảng 116 triệu đồng) cho 6 ngày học.

Nếu tuyển đủ 150 học viên, doanh thu một khóa có thể đạt 4,47 triệu NDT.

Ngay cả khóa học trực tuyến cũng không rẻ. Một khóa AI do một tiến sĩ Đại học Bắc Kinh giảng dạy có giá 3.899 NDT cho 12 buổi học riêng.

Nội dung học có thực sự đáng tiền? Sau khi tham khảo một khóa học AI dành cho trẻ em, phóng viên nhận thấy nội dung không quá phức tạp. Cái gọi là "phát triển phần mềm" thực chất chủ yếu là tạo một AI Agent trên nền tảng Coze.

Ví dụ, học sinh chỉ cần tạo một trợ lý hướng dẫn vẽ tranh, nhập các câu lệnh để AI tự động giao nhiệm vụ theo lịch, làm theo hướng dẫn từng bước là có thể hoàn thành, độ khó không cao.

Theo tác giả, chỉ cần dùng các nền tảng văn phòng như DingTalk hay Feishu cũng có thể tạo những ứng dụng tương tự.

Việc xây dựng chatbot AI nhìn thì rất hiện đại nhưng khá giống một tiết học thủ công ở trường: giáo viên phát bộ công cụ, học sinh chỉ việc làm theo các bước. Dĩ nhiên, trẻ vẫn học được cách tiếp cận AI và hiểu những thao tác cơ bản.

Điều gây tranh cãi là liệu những kiến thức đó có thực sự xứng đáng với mức học phí vài nghìn, thậm chí hàng chục nghìn nhân dân tệ hay không.

Hồng Lạc Đồng - cô gái được coi là "thiên tài tính toán" 25 tuổi đã gọi vốn được 1,4 tỷ NDT, công ty có giá trị thị trường 11 tỷ NDT. Ảnh: NetEase.

Điều phụ huynh mua không hẳn là kiến thức

Nhiều phụ huynh sau khi xem các video về "thần đồng AI", nhìn con mình đang nghịch đất cát rồi lập tức đăng ký khóa học AI trị giá gần 4.000 NDT.

Sau khi thanh toán, cảm giác lo lắng cũng giảm bớt. Có lẽ số tiền ấy không thể mua được một thiên tài, nhưng nó giúp cha mẹ có cảm giác rằng mình đã làm tất cả những gì có thể để tạo điều kiện tốt nhất cho con.

Và có lẽ, chính cảm giác an tâm ấy mới là thứ mà các khóa học AI thực sự đang bán.

Theo Sohu, IFeng

Thu Thủy